• Thứ hai 21/10/2019 00:02
  • Hotline: 0917393388
Đọc báo giấy Kinh tế môi trường

Những ân tình không thể nào quên

Tháng 11/1987, nhân kỷ niệm 70 năm Cách mạng tháng Mười, Liên Xô và Việt Nam đã phối hợp tổ chức cầu truyền hình đầu tiên, chương trình mang tên "Moskva - Hà Nội".

Dẫn chương trình ở đầu cầu Hà Nội là nhà báo Trần Tiến Đức (dẫn chính) và Trường Phước. Đầu cầu Moskva là "anh Xéc-gây", theo cách gọi thân mật trong chương trình của nhà báo Trần Tiến Đức.

Có mặt trong trường quay Ostankino là các nhân vật nổi tiếng, có nhiều đóng góp cho việc phát triển tình hữu nghị Việt - Xô như Evgeny Glazunov (Hội hữu nghị Việt Xô), dịch giả Marian Tkachev... Đặc biệt là sự có mặt của nữ nhạc sĩ Pakhmutova cùng chồng là nhà thơ Dobronravov. Ông bà là đồng tác giả của các ca khúc quen thuộc với khán giả Việt Nam, như: Thời thanh niên sôi nổi, Tạm biệt Moskva...

nhung an tinh khong the nao quen
Hồ Thị Thu (đứng bên phải Bác Hồ) trong một lần được ra Bắc.

Cũng có mặt ở trường quay Ostankino hôm đó có đại gia đình ông Alexander Vasilievich Pyltsyn (ông, bà, cùng con cháu). Họ đang nóng lòng chờ sự xuất hiện từ đầu cầu Hà Nội gia đình một người phụ nữ Việt Nam. Người phụ nữ đó là Hồ Thị Thu, dũng sỹ thiếu nhi nổi tiếng một thời (3 lần được phong danh hiệu Dũng sỹ diệt Mỹ), từng được ra Bắc gặp Bác Hồ nhiều lần.

Giữa họ có mối quan hệ gì đặc biệt?

Alexander Vasilievich Pyltsyn và vợ ông, Margarita Segeevna đều là cựu chiến binh trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Pytsyn từng được trao tặng 2 huân chương Sao Đỏ, huân chương Cờ Đỏ, là thiếu tướng, nhà văn, nhà nghiên cứu lịch sử có tiếng. Vợ ông, Margarita đã tham gia chiến dịch giải phóng Berlin. Có mặt tại tòa nhà quốc hội Đức, bà đã khắc lên hàng cột dòng chữ tên của 2 vợ chồng "Xasha và Rita Pyltsyn".

nhung an tinh khong the nao quen
Ông Alexander Vasilievich Pyltsyn.

Một ngày mùa Hè năm 1970, vợ chồng Pyltsyn được mời đến thăm Trại hè thiếu nhi quốc tế Artek, nơi có thiếu nhi nhiều nước như Việt Nam, Cuba, các nước Á Phi khác đang nghỉ ngơi. Sau này, nhà văn, thiếu tướng Pyltsyn kể lại: Trong đoàn đại biểu thiếu nhi Việt Nam hôm đó có 2 cậu bé khoảng 14 tuổi và 1 cô bé khoảng 12-13 tuổi. Các cháu đều mặc quân phục, trên ngực là các tấm huân huy chương, cổ đeo khăn quàng đỏ.

Người phụ trách đoàn (phiên dịch) đã kể cho tất cả mọi người nghe về chiến công của các thiếu nhi Việt Nam trong cuộc chiến đấu chống quân xâm lược Mỹ. Cô bé mảnh khảnh có tên là Thu, từng được Bác Hồ gặp, nói chuyện và trao huân chương. Trong buổi giao lưu, bỗng cô bé nhảy khỏi sân khấu, miệng kêu "Má! Má!" và chạy đến ôm chầm lấy Margarita, nước mắt giàn dụa. Tình huống này đúng là nằm ngoài kịch bản. Từ "Má" trong tiếng Việt, có nghĩa như từ "mama"(Mẹ) trong tiếng Nga".

Nhà văn Pyltsyn, rồi sau này nhà báo Boris Nikolsky đều phỏng đoán là có lẽ Hồ Thị Thu đã nhìn thấy ở bà Margarita toát lên sự nhân hậu, có những nét giống với mẹ của cô bé nên đã có hành động rất tình cảm đó.

Một nữ anh hùng Việt Nam bé nhỏ đã gọi một phụ nữ Nga là Mẹ

Ông Pyltsyn kể lại: Cứ như thế, chúng tôi đã thành bố mẹ, các con trai tôi trở thành những người anh em của cô bé. Suốt cả tuần Thu ở cùng chúng tôi. Chúng tôi muốn hoàn tất thủ tục nhận con nuôi. Nhưng vị lãnh đạo đoàn nói rằng cần phải xin ý kiến đại diện lãnh đạo Việt Nam ở Moskva. Bản thân Thu cũng rất vui mừng trước lời đề nghị nhận con nuôi, nhưng cô bé nói chưa thể đồng ý, bởi quê hương vẫn còn bóng quân xâm lược Mỹ, Thu phải trở về để góp sức vào cuộc chiến đấu tiêu diệt kẻ thù.

nhung an tinh khong the nao quen
Ông bà Pyltsyl, bố mẹ nuôi của Hồ Thị Thu khi về già.

Một thời gian sau đoàn Việt Nam rời Artek và trong những dòng cuối của bức thư gửi chúng tôi, Thu viết: "Con sẽ viết thư cho bố mẹ, và nếu như không có những bức thư nữa, có nghĩa là con đã hy sinh". Phía dưới, là chữ ký: "Con gái của bố mẹ: Hồ Thị Thu Pyltsyla".

Và cũng từ đó trở đi, ông bà Pyltsyn bặt tin Hồ Thị Thu. Trong suốt 15 năm đằng đẵng sau đó, ông bà tìm mọi cách để dò tìm tung tích cô con gái nuôi. Cả hai ông bà đều không tin rằng cô con gái nhỏ đã hy sinh. Khi biết nhà thơ nổi tiếng Konstantin Simonov (tác giả bài thơ "Đợi anh về") sang Việt Nam công tác, ông bà cũng nhờ ông hỏi giúp, nhưng cũng không có kết quả.

Cuộc tìm kiếm kéo dài suốt 15 năm

Việt Nam đã chiến thắng quân xâm lược, đất nước anh hùng này đã nối liền 2 miền Nam Bắc. Chúng tôi không bỏ qua bất kỳ một chương trình truyền hình nào về Việt Nam, với một hy vọng mong manh sẽ nhìn thấy trong đó cô bé của chúng tôi. Nhưng tất cả là vô ích.

Một ngày nọ, phóng viên thường trú báo Sự thật Thanh niên ở Việt Nam là Sergey Sherbakov bỗng nhận được một bức thư từ Kharkov, người gửi là Margrita Sergeevna Pyltsyla. Bức thư mở đầu như sau: Đã nhiều năm liền tôi tìm một cô bé Việt Nam tên là Hồ Thị Thu. Đó là con gái tôi. Cô bé của chúng tôi giờ đang ở đâu, thế nào?

Rồi sau đó trong thư, Margarita kể cho phóng viên Sherbakov về những ngày ấm áp năm 1970 tại Trại hè Artek, khi ông bà nhận cô bé Việt Nam bé nhỏ làm thành viên của gia đình mình.

Các nhà báo Xô Viết thường trú tại Việt Nam vào cuộc. Và cuối cùng, cuối năm 1984, nhờ hỗ trợ của các đồng nghiệp báo Tiền Phong (đăng thông tin kèm bức ảnh chụp ở Artek), họ đã tìm ra Hồ Thị Thu, cô con gái nuôi của ông bà Pyltsyn ở Đà Nẵng.

Nhà báo, nhà văn Boris Nikolsky năm 1985 có mặt tại Hà Nội viết trong cuốn "Mật khẩu thế kỷ XX", theo lời kể của phóng viên báo Sự thật Thanh niên Sherbakov, người đã tham gia tìm kiếm Hồ Thị Thu: Điều gì đã xảy ra? Tại sao cô ấy không viết thư cho Margarita Sergeevna? Tại sao cô lại bặt tin như vậy?

Thì ra năm 1971, trở về từ Liên Xô, Thu quay về quê hương và trong một trận chiến đấu, cô bị thương nặng. Cô tỉnh lại trong bệnh viện, mất trí nhớ, thêm nữa mẩu giấy ghi địa chỉ Margarita cũng bị rơi đâu mất. Và mọi chuyện xảy ra với cô trước khi bị thương, Hồ Thị Thu chỉ nhớ mù mờ, cô chỉ có cảm giác rằng đã đánh mất thứ gì đó rất quý giá và quan trọng với chính mình. Vì vậy, khi đọc báo Tiền Phong đăng thông tin tìm kiếm, và nhìn thấy bức ảnh mình chụp năm xưa ở Trại hè Artek - Thu mới biết rằng Margarita Sergeyevna đang tìm kiếm cô.

Giờ thì Hồ Thị Thu đã trưởng thành (sinh năm 1954, đến thời điểm 1984 cô đã 30 tuổi), cô đã lập gia đình, có con trai là Tuân 8 tuổi và con gái Bích Thu 4 tuổi.

Một cái kết có hậu: Sợi dây tình cảm đã liền lại sau 15 năm đằng đẵng kiếm tìm

Thiếu tướng, nhà văn Pyltsyn cho biết ít lâu sau, gia đình ông đã nhận được bức thư từ Hồ Thị Thu và thông báo tin vui cô được cử đi tham gia Liên hoan thanh niên sinh viên thế giới tại Moskva tổ chức vào mùa hè 1985, và cô sẽ có cơ hội được gặp lại "bố mẹ Nga" của mình sau bao năm chia cách.

Biết tin, Trung ương Đoàn TNCS Liên Xô mời ông bà Pyltsyn làm khách mời danh dự của Liên hoan. Ông viết: Cuộc gặp gỡ cảm động đã được diễn ra. Hầu hết tất cả báo chí Trung ương đều đưa tin về cuộc gặp này…

Năm 1987, theo lời mời của Chính phủ Việt Nam, chúng tôi đã đến thăm quê hương của Thu, đến thăm nhiều thành phố và các địa danh của đất nước kiên cường, anh dũng một cách đáng ngạc nhiên trong cuộc chiến đấu chống lại quân xâm lược Mỹ.

Sau đó, cả gia đình tôi đã được mời đến tham gia cầu truyền hình Moskva-Hà Nội. Phía bên kia cầu là gia đình của Thu (đến giờ tôi vẫn thỉnh thoảng xem lại băng video về cầu truyền hình này, nơi chúng tôi có may mắn được gặp nhạc sĩ yêu thích của chúng tôi, Alexandra Nikolaevna Pakhmutova, chồng bà, nhà thơ Nikolai Nikolaevich Dobronravov, nhà thơ Rimma Kazakova).

Và sau cầu truyền hình này, Chính phủ Liên Xô và Trung ương Đoàn Komsomol đã mời Thu, chồng và hai con của cô đến thăm Liên Xô, để tham quan Moskva, để có điều kiện gần gũi hơn với bố mẹ nuôi. Họ còn ở lại với chúng tôi một tuần ở Kharkov. Chúng tôi vẫn thường viết thư cho nhau".

Người viết không rõ sau này, mối liên hệ của chị Hồ Thị Thu với bố mẹ nuôi của mình có liên tục được hay không. Bởi cuối những năm 80, tình hình Liên Xô vô cùng rối ren, dẫn đến kết cục tan vỡ vào cuối năm 1991.

Bà Margarita Sergevna mất tháng 12/1996 tại Kharkov, Ukraina. Chồng bà, Aleksandr Pyltsyn, mất tháng 3/2018 ở tuổi 94 tại Saint Peterburg, Nga.

Cặp vợ chồng cựu chiến binh của cuộc Chiến tranh vệ quốc vĩ đại đã vĩnh biệt cõi đời ở hai đất nước khác nhau, từng là thành phần của Liên bang Xô Viết. Họ đã có trong tim mình hình ảnh của một người con gái Việt Nam cho đến khi qua đời.

Những ân tình không thể nào quên

Hồ Thị Thu (SN 1954, quê Duy Xuyên, Quảng Nam, hiện sống tại 36 Nguyễn Tri Phương, TP Đà Nẵng) khi chưa bước qua tuổi 14 đã 3 lần được tặng danh hiệu “Dũng sỹ diệt Mỹ”.

Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, tuổi chưa lên mười nhưng chị Thu đã là liên lạc viên xuất sắc, nhanh nhẹn, can trường. 13 tuổi, chị lập công lớn khi nảy ra ý tưởng cùng các bạn bỏ cát sạn vào nòng súng của địch để chúng bắn… toe nòng, sau đó báo cho quân ta tiến công thắng lợi trong một trận đấu ở vùng đất Duy Xuyên. Thu còn lập thành tích lợi dụng quân địch canh gác đang “ngáy khò khò” trộm súng của chúng cho bộ đội ta; tham gia đấu tranh chính trị.

Việt Hùng
(Theo MTĐT)

Bài liên quan

Xem phiên bản mobile