Thứ sáu, 27/11/2020 21:59 (GMT+7)
Thứ ba, 20/10/2020 10:38 (GMT+7)

Khó dự báo chính xác sạt lở đất

Biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan có xu hướng gia tăng, trong khi đó, dù rất nỗ lực và có nhiều cải tiến, công tác dự báo, cảnh báo vẫn là bài toán khó.

Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công tác dự báo thiên tai ngày càng hiện đại giúp con người dự báo chính xác thời điểm xảy ra thiên tai hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điều kiện khoa học kỹ thuật hiện chưa thể dự báo sạt lở đất, mà chỉ có thể cảnh báo trên từng vùng.

Hiện nay, trên cả nước có khoảng 1.000 điểm có nguy cơ bị lũ quét, sạt lở đất. Nhưng việc dự báo được chính xác thời điểm và vị trí xảy ra lũ quét, sạt lở đất là rất khó khăn.

Một trong những phương pháp rất mới và được đánh giá là có tiềm năng hiện nay là dùng trí thông minh nhân tạo để dự báo. Nhưng ngay cả phương pháp hiện đại nhất này cũng không thể theo kịp với diễn biến của thời tiết.

Trong khi công nghệ chưa thể phát triển đủ đến mức có thể đáp ứng nhu cầu của thực tế, những tác động của biến đổi khí hậu lại làm thay đổi các quy luật thời tiết, khí hậu. Bởi vậy, công việc dự báo, cảnh báo các hiện tượng thời tiết cực đoan cho đến nay vẫn là thách thức chưa thể vượt qua với bất cứ cơ quan khí tượng nào, cả ở Việt Nam và trên thế giới.

tm-img-alt
Hiện trường vụ sạt lở tại Thủy điện Rào Trăng 3 (Thừa Thiên Huế). 

Trao đổi với báo Tiền phong về vấn đề này, TS Trịnh Xuân Hòa, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản Việt Nam cho rằng, chưa thể dự báo sạt lở đất đá. Việc cảnh báo được thực hiện trước từ 3-6 giờ trên diện chứ không thể cảnh báo điểm, không thể biết tại ngọn đồi nào, tuyến đường nào, khu vực nào vào thời điểm nào có thể sạt lở đất đá.

Tổng cục Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, lũ quét, sạt lở đất xuất hiện rất phức tạp, xảy ra bất ngờ khi hội tụ đủ yếu tố bất lợi về mưa, điều kiện địa hình, địa mạo, địa chất và lớp phủ. Bên cạnh nguyên nhân mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn hoặc kéo dài nhiều ngày, lũ quét, sạt lở đất còn phụ thuộc vào địa hình, độ dốc lưu vực và độ dốc sông suối, độ ổn định của lớp đất mặt yếu, độ che phủ của thảm thực vật thấp.

Để dự báo được lũ quét, sạt lở đất tại một địa điểm, ngoài việc xác định được lượng mưa đã xuất hiện và dự báo sẽ xảy ra chi tiết theo không gian, thời gian trên khu vực đó, cần xác định được các thông tin nền về địa hình, cấu trúc địa chất, lớp vỏ phong hóa, đặc điểm thảm phủ, độ ẩm, mức độ bão hòa, ngưỡng mưa sinh lũ quét và sạt lở đất, các hoạt động kinh tế - xã hội, dân sinh như giao thông, khai thác mỏ, xây dựng, phân bố dân cư... Các thông tin này phải đảm bảo được tính cập nhật liên tục theo thời gian và chi tiết đến từng địa điểm.

Trong khi đó, hiện nay, công nghệ chưa cho phép dự báo chính xác định lượng mưa. Thông tin số liệu đo đạc, điều tra, khảo sát thực địa của các vùng có nguy cơ phát sinh lũ quét, sạt lở đất thường không có. Thông tin về thảm phủ, cấu trúc địa chất, lớp vỏ phong hóa, mức độ bão hòa trong đất không có đủ độ chi tiết và không được cập nhật thực tế. Sự tác động của con người hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, phá rừng, khai thác khoáng sản chưa được thống kê, nghiên cứu đầy đủ.

Tổng cục Khí tượng Thủy văn cho biết, việc khai thác lưu vực, hoạt động của con người cũng làm giảm tỉ lệ rừng, xây dựng hồ chứa, cắt xẻ, san gạt sườn đồi, núi làm mất độ giữ đất, giữ nước của rễ cây, mất ổn định sườn dốc, làm yếu độ liên kết đất đá và tăng khả năng xói mòn, sạt lở.

tm-img-alt
Hiện trường vụ sạt lở tại đoàn kinh tế Quốc phòng 337 (Quảng Trị). (Ảnh: TTXVN)

Từng chia sẻ với báo Lao động về vấn đề này, GS.TS Phan Văn Tân - Khoa Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, lũ quét, sạt lở đất rất khó dự báo vì bản thân các đợt mưa gây lũ thường xảy ra dồn dập trong thời gian ngắn.

Dự báo thời tiết chúng ta đã làm khá tốt trong những năm gần đây nhưng nếu để liên hệ dự báo thời tiết đó với những hiện tượng thiên tai lũ lụt, sạt lở đất, lũ quét, lũ ống thì không dễ dàng. Các dòng sông vào mùa khô hết nước bị vùi lấp một phần nào đó và tạo ra những "con đê giả tạo” và vì vậy khi đến mùa mưa những “con đê” đó vỡ nước ra tạo thành những “quả bom nước”.

Hiện tượng đó rất khó có thể dự báo được. Nếu như người dân khu vực đó có thể quan sát hiện tượng chặn dòng, nghẽn dòng ở khu vực có nhiều nguy cơ thì có thể tiến hành khơi nguồn ra để giảm thiểu thiên tai.

Những ngày qua, các địa phương miền Trung liên tiếp xảy ra mưa lũ lớn kéo dài, đặc biệt tại Thừa Thiên Huế, Quảng Trị và Quảng Bình; nhiều khu vực đã xảy ra ngập sâu, lũ quét, sạt lở đất. Nhiều vụ sạt lở đất thương tâm đã xảy ra, 13 chiến sĩ trong đoàn cứu hộ Thuỷ điện Rào Trăng 3 (Thừa Thiên Huế) đã hy sinh trên đường làm nhiệm vụ và 17 công nhân bỏ mình trong những lớp đất đá ào ạt lở xuống. Và rạng sáng 18/10, khi 22 cán bộ chiến sĩ thuộc đoàn kinh tế Quốc phòng 337 đã bị vùi lấp trong trận lở núi ở xã Hướng Phùng, huyện Hướng Hóa, Quảng Trị.

Minh Tuệ

Bạn đang đọc bài viết Khó dự báo chính xác sạt lở đất. Thông tin phản ánh, liên hệ đường dây nóng : 0917 681 188 - 0899 168 899 Hoặc email: toasoanktmt@gmail.com

Cùng chuyên mục

Tìm đâu thầy giáo?
"Cứ khóc đi! Con trai khóc thì sao! Thua trận thì khóc chứ sao! Sẽ không bao giờ em được khóc một lần nữa, khóc khi mình đã cố hết sức, đã quên hết cả đau đớn để chiến đấu! Rất nhiều năm sau, em sẽ thấy những giọt nước mắt năm 17 tuổi thật đáng giá".
Đá vỉa hè độ bền 70 năm nhưng mới 3 năm đã nứt vỡ
Dù được giới thiệu có độ bền lên tới 70 năm nhưng chỉ sau 1-2 năm sử dụng, nhiều tuyến đường phố của Hà Nội đã xuất hiện tình trạng xuống cấp, nhan nhản vết nứt vỡ, có chỗ các viên đá lát bung ra khiến vỉa hè lồi lõm, lởm chởm.
Tuyệt đối không đánh đổi môi trường để phát triển kinh tế
Trưởng ban Tổ chức TƯ Phạm Minh Chính yêu cầu chính quyền địa phương và đơn vị sản xuất điện năng lượng mặt trời phải quan tâm đến vấn đề xử lý môi trường đối với pin năng lượng mặt trời, tuyệt đối không đánh đổi môi trường để phát triển kinh tế.
Thúc đẩy kinh tế tư nhân tham gia năng lượng tái tạo
Năng lượng tái tạo cần vốn đầu tư và chi phí sản xuất thấp, tăng cơ hội tiếp cận điện và cải thiện điều kiện sống cho bà con vùng sâu xa. Tuy nhiên, việc phát triển năng lượng tái tạo bền vững cần sự chung tay của mọi thành phần kinh tế tham gia.

Tin mới

Miền Bắc chuyển mưa rét từ đêm nay
Từ đêm nay, ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời chuyển rét với nhiệt độ thấp nhất phổ biển khoảng 16-19 độ C, vùng núi phổ biến 13-16 độ, vùng núi cao dưới 10 độ C.
Trao giải cuộc thi viết 'Rừng là cuộc sống của tôi'
Trong cuộc thi “Rừng là cuộc sống của tôi”, Ban Tổ chức đã quyết định trao giải cho 32 tác phẩm gồm: 2 giải Nhất ở thể loại thơ và truyện ngắn; 6 giải Nhì, 9 giải Ba và 15 giải Khuyến khích cho cả 3 thể loại (thơ, truyện ngắn, phóng sự).
Chốt lịch nghỉ Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021
Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc về lịch nghỉ Tết Âm lịch và Quốc khánh năm 2021 của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.
Phó Thủ tướng Thường trực chỉ đạo xử lý một số dự án kém hiệu quả ngành công thương
Sáng 26/11, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình, Trưởng Ban Chỉ đạo đã chủ trì cuộc họp với lãnh đạo các bộ, ngành hữu quan để chỉ đạo, xử lý một số dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả ngành công thương.