Doanh nghiệp Việt đang chịu sức ép lớn từ ESG, nhưng cơ hội cũng mở ra rất lớn

Theo dõi KTMT trên

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG), minh bạch chuỗi cung ứng và phát triển bền vững ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc trong thương mại quốc tế, nhiều doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đang chịu sức ép lớn phải thay đổi mô hình hoạt động để thích ứng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những nhận định này được đưa ra tại Hội nghị “Chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp trước những thách thức mới” do Công ty Dịch vụ Quảng cáo và Triển lãm Minh Vi phối hợp cùng một số hiệp hội ngành hàng tổ chức tại TP.HCM ngày 12/5.

Doanh nghiệp đối mặt áp lực xanh hóa sản xuất

Theo ông Nguyễn Xuân Hoà, ngành sơn và mực in hiện chịu tác động ngày càng lớn từ các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến ESG như yêu cầu giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn môi trường. Không chỉ các quy định kỹ thuật hay yêu cầu sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường, áp lực còn đến từ khách hàng quốc tế khi ngày càng chú trọng chất lượng sản phẩm và trách nhiệm môi trường, đặc biệt với sơn nội thất và mực in bao bì thực phẩm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp trong ngành còn phải đối diện với biến động giá nguyên liệu, cạnh tranh về giá và nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ để đáp ứng các tiêu chuẩn xanh. Với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây là thách thức không nhỏ.

Dù vậy, ông Nguyễn Xuân Hoà cho rằng chuyển đổi xanh hiện không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành điều kiện cần để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và phát triển bền vững trong dài hạn. Theo ông, điều quan trọng không nằm ở tốc độ chuyển đổi mà là doanh nghiệp bắt đầu như thế nào để phù hợp với nguồn lực và lộ trình thực tế.

Vị chuyên gia cũng cho biết vẫn còn không ít doanh nghiệp hiểu chưa đầy đủ về ESG và lợi ích lâu dài của quá trình này, dẫn tới việc triển khai mang tính hình thức hoặc phục vụ mục đích quảng bá. Vì vậy, vai trò truyền thông được đánh giá rất quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp nhận thức đúng bản chất và thực hiện ESG theo hướng thực chất hơn.

ESG trở thành “tấm vé” vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Ông Phạm Hoài Trung nhận định Việt Nam hiện có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang các thị trường như EU, Hoa Kỳ, Trung Đông và khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Đây đều là những thị trường đang siết chặt yêu cầu liên quan đến ESG, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững đối với hàng hóa nhập khẩu.

Theo ông Trung, ESG hiện đã trở thành yêu cầu bắt buộc từ phía người mua hàng, các tổ chức tín dụng cũng như trong hoạt động mua bán – sáp nhập doanh nghiệp. Trong đó, giảm phát thải khí nhà kính là nội dung trọng tâm bởi mọi hoạt động sản xuất đều tạo ra “dấu chân carbon”.

Để triển khai ESG hiệu quả, doanh nghiệp cần đánh giá hiện trạng phát thải, xác định các “điểm nóng” phát sinh khí nhà kính để xây dựng giải pháp phù hợp với mô hình hoạt động. Đồng thời, hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm tra phát thải theo tiêu chuẩn quốc tế cũng cần được thiết lập ngay từ đầu.

Ông Phạm Hoài Trung cho biết, mối quan tâm của doanh nghiệp hiện nay không còn dừng ở câu hỏi “Vì sao phải làm ESG?” mà đã chuyển sang “Làm như thế nào?” và “Chi phí bao nhiêu?”. Vì vậy, vai trò của các hiệp hội và tổ chức hỗ trợ là giúp doanh nghiệp xây dựng lộ trình phù hợp, tối ưu chi phí và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Theo vị chuyên gia, doanh nghiệp nhỏ và vừa không nên quá lo ngại khi triển khai ESG bởi quy mô tác động nhỏ hơn giúp việc quản lý phát thải, lao động hay trách nhiệm xã hội trở nên đơn giản hơn so với các tập đoàn lớn. Ông cũng nhắc tới khái niệm “mức độ trưởng thành ESG”, phản ánh khả năng quản trị rủi ro và duy trì chuỗi cung ứng bền vững của doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp cần xác định rõ khách hàng, đối tác và các bên liên quan để xây dựng chiến lược phù hợp ngay từ đầu.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đình Quyền cho rằng doanh nghiệp cần xác định rõ vị trí hiện tại cũng như mục tiêu giảm phát thải trước khi xây dựng lộ trình triển khai ESG.

Theo ông Quyền, giai đoạn đầu doanh nghiệp có thể phải bỏ ra chi phí cho quá trình chuyển đổi nhưng đây không phải khoản chi mất đi mà sẽ tạo ra giá trị dài hạn. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp đã tạo thêm lợi nhuận nhờ áp dụng các quy trình quản lý và cắt giảm phát thải, với giá trị mang lại dao động từ 10-60 USD cho mỗi tấn CO2 giảm được.

Một ví dụ được đưa ra là mô hình chuyển đổi quy trình canh tác hồ tiêu tại Tây Nguyên. Thông qua việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật, người trồng tiêu đã giảm khoảng 40% chi phí phân bón, đồng thời giảm đáng kể lượng phát thải của sản phẩm. Nhờ đó, doanh nghiệp xuất khẩu đáp ứng được tiêu chuẩn của EU và nâng cao lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp nên ưu tiên giải pháp tự cắt giảm phát thải thay vì phụ thuộc vào tín chỉ carbon. Việc thực hành ESG không chỉ giúp tối ưu chi phí sản xuất mà còn mở rộng thị trường, gia tăng giá trị hàng hóa và cải thiện khả năng tiếp cận khách hàng quốc tế.

Theo đánh giá của các chuyên gia, khách hàng hiện nay không còn đặt nặng quy mô doanh nghiệp mà quan tâm nhiều hơn đến khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và tính bền vững của sản phẩm. Trong vòng 5 năm tới, đây được xem là cơ hội đáng kể để doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá nếu chuyển đổi kịp thời, thậm chí vượt lên các doanh nghiệp lớn chậm thích nghi.

N.H