Xã Tân Hợp, Lào Cai thu hút doanh nghiệp chế biến sâu về quế nhằm nâng cao giá trị

Theo dõi KTMT trên

Tiềm năng gần 9.000ha quế

Hội thảo do ông Hà Trung Kiên - Chủ tịch UBND xã Tân Hợp chủ trì. Tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai; đại diện Hiệp hội Quế hồi tỉnh, Trung tâm Khuyến nông tỉnh, các tổ chức tín dụng cùng hơn 100 đại biểu là đại diện các doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ sản xuất quế tiêu biểu trên địa bàn.

Trong chương trình buổi sáng, các đại biểu và đại diện doanh nghiệp đã tham gia chương trình tham quan, trải nghiệm thực tế hoạt động khai thác quế và tìm hiểu quy trình sơ chế tại các đồi quế tiêu biểu, cơ sở chưng cất tinh dầu quế trên địa bàn xã Tân Hợp.

Đây là dịp để các nhà đầu tư trực tiếp đánh giá chất lượng vùng nguyên liệu và năng lực sơ chế tại chỗ của địa phương trước khi bước vào phiên thảo luận chính thức. Tại chương trình hội thảo diễn ra vào chiều cùng ngày, UBND xã Tân Hợp đã trình bày báo cáo về hiện trạng và định hướng phát triển cây quế trên địa bàn. Theo đó, cây quế được xác định là cây trồng chủ lực, giữ vai trò nền tảng trong cơ cấu kinh tế của địa phương.

Hiện nay, tổng diện tích quế toàn xã Tân Hợp đạt 8.622,28 ha, chiếm khoảng 43,01% diện tích tự nhiên và 48,15% diện tích đất lâm nghiệp. Vùng nguyên liệu được phân bố rộng khắp 14 thôn, trong đó các khu vực trọng điểm như thôn Hạnh Phúc, Đoàn Kết, Làng Câu và Khe Phầy sở hữu quy mô diện tích lớn. Đáng chú ý, cơ cấu tuổi quế trên địa bàn đang ở giai đoạn khai thác lý tưởng với hơn 55% diện tích đạt từ 16 năm tuổi trở lên, đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định cho các nhà máy chế biến.

Tuy nhiên, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cần khắc phục như diện tích quế có chứng nhận hữu cơ còn thấp, chỉ chiếm trên 3% tổng diện tích. Hoạt động chế biến bước đầu đã hình thành với các sản phẩm như tinh dầu quế, quế sơ chế và ván bóc từ gỗ quế, nhưng quy mô nhìn chung còn nhỏ lẻ, công nghệ chưa đồng bộ và giá trị gia tăng để lại tại địa phương chưa tương xứng với tiềm năng.

Việc tiêu thụ sản phẩm vẫn phụ thuộc nhiều vào các khâu trung gian và các doanh nghiệp đầu mối ngoài địa bàn, dẫn đến tình trạng thiếu tính bền vững trong chuỗi liên kết.

Dựa trên thực trạng đó, xã Tân Hợp đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026-2030 sẽ giữ ổn định diện tích 8.622,28 ha quế hiện có, tập trung chuyển dịch từ phát triển chiều rộng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Địa phương phấn đấu mở rộng diện tích quế sản xuất theo hướng hữu cơ đạt tiêu chuẩn quốc tế lên mức 30%. Định hướng trọng tâm của xã là giảm dần tỷ lệ tiêu thụ nguyên liệu thô, đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các dự án chế biến sâu gắn với xây dựng thương hiệu “Quế Tân Hợp” và chỉ dẫn địa lý quế Văn Yên.

Thu hút doanh nghiệp chế biến sâu nâng cao giá trị về quế

Tại buổi Hội thảo, Chủ tịch UBND xã Tân Hợp – ông Hà Trung Kiên cho rằng: “Có thể khẳng định rằng, cây quế đối với xã Tân Hợp không chỉ là một loại cây trồng đơn thuần, mà là cây kinh tế chủ lực, là sinh kế, là nguồn thu nhập chính của hàng nghìn hộ dân trên địa bàn. Hiện nay, toàn xã có trên 8.622 ha quế, phân bố tại 14 thôn; ngành quế đóng góp trên 70% giá trị phát triển kinh tế của địa phương. Đây là một tiềm năng, lợi thế rất lớn mà không phải địa phương nào cũng có được.

Tuy nhiên, qua các ý kiến phát biểu tại hội thảo hôm nay, chúng ta cũng nhìn nhận rất rõ một thực tế rằng: tiềm năng lớn nhưng giá trị mang lại vẫn chưa tương xứng. Sản xuất quế hiện nay vẫn còn mang tính nhỏ lẻ, phân tán; liên kết chuỗi chưa thực sự bền vững; tỷ lệ diện tích quế hữu cơ đạt tiêu chuẩn quốc tế còn thấp; sản phẩm chủ yếu vẫn tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô; hoạt động chế biến sâu còn hạn chế; thương hiệu “Quế Tân Hợp” chưa được định hình rõ nét trên thị trường. Đây chính là những “điểm nghẽn” lớn nhất mà xã Tân Hợp cần phải tập trung tháo gỡ trong thời gian tới.

Điều mà chúng tôi rất tâm đắc qua hội thảo hôm nay, đó là các doanh nghiệp, các chuyên gia đều đánh giá rất cao tiềm năng phát triển quế của xã Tân Hợp. Nhiều ý kiến cho rằng Tân Hợp có điều kiện tự nhiên rất phù hợp để phát triển vùng quế hữu cơ quy mô lớn; có diện tích quế tập trung; có truyền thống trồng quế lâu đời; có người dân cần cù, chịu khó và đặc biệt là có quyết tâm chính trị rất lớn từ cấp ủy, chính quyền địa phương. Đây là những yếu tố rất quan trọng để tạo niềm tin cho doanh nghiệp khi nghiên cứu đầu tư tại địa phương.

Với ý kiến của một số doanh nghiệp, đơn vị góp ý tại hội thảo chia sẻ, để có thể đầu tư lâu dài, bền vững, địa phương cần phải tổ chức lại sản xuất theo hướng chuyên nghiệp hơn; vùng nguyên liệu phải đảm bảo ổn định, minh bạch, có truy xuất nguồn gốc, có tính kỷ luật trong sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Chủ tịch UBND xã Tân Hợp – Hà Trung Kiên nhấn mạnh: “Nếu không thay đổi tư duy sản xuất, không thay đổi cách tổ chức chuỗi giá trị và không tạo được niềm tin cho doanh nghiệp thì cây quế rất khó phát triển bền vững trong thời gian tới. Vì vậy, trong giai đoạn tới, xã Tân Hợp xác định một số định hướng lớn như: Thứ nhất, xã sẽ chuyển mạnh tư duy phát triển cây quế từ “phát triển theo chiều rộng” sang “phát triển theo chiều sâu”. Chúng tôi xác định không mở rộng diện tích bằng mọi giá, mà tập trung nâng cao giá trị trên chính diện tích hiện có hơn 8.600 ha. Tập trung nâng cao chất lượng, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân.

Thứ hai, xã xác định phát triển quế hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc tế là hướng đi trọng tâm và lâu dài. Trong thời gian tới, xã định hướng từng bước xây dựng từ 3.000 đến 4.000 ha quế hữu cơ có liên kết với doanh nghiệp, hướng tới các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc.  Đây là con đường khó, đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và sự thay đổi trong tư duy sản xuất, nhưng chúng tôi tin rằng đây là hướng đi đúng và bền vững nhất.

Thứ ba, xã xác định chế biến sâu là khâu đột phá để nâng cao giá trị cây quế. Hiện nay, phần lớn sản phẩm quế của địa phương vẫn tiêu thụ dưới dạng thô, giá trị gia tăng chưa cao. Vì vậy, xã rất mong muốn và đặc biệt ưu tiên thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu như tinh dầu quế, dược liệu, mỹ phẩm, thực phẩm, đồ uống và các sản phẩm giá trị cao từ quế. Chúng tôi mong muốn trong tương lai gần, Tân Hợp không chỉ là nơi có vùng nguyên liệu lớn, mà còn trở thành địa bàn có các cơ sở chế biến quế hiện đại, tạo thêm việc làm, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng nguồn thu cho người dân.

Thứ tư, xã xác định rõ phải tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Người dân phải là chủ thể trung tâm. Hợp tác xã phải thực sự đóng vai trò cầu nối tổ chức sản xuất. Doanh nghiệp phải là đầu tàu dẫn dắt thị trường. Trong thời gian tới, xã sẽ tập trung củng cố, nâng cao năng lực cho các hợp tác xã; xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung; từng bước hình thành mô hình liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp – hợp tác xã – người dân".

Xã Tân Hợp cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp

Chủ tịch UBND xã Tân Hợp rất mong muốn các doanh nghiệp tiếp tục quan tâm, đồng hành cùng xã Tân Hợp trong thời gian tới. Đặc biệt, UBND xã Tân Hợp cam kết sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp đến khảo sát, nghiên cứu và đầu tư tại địa phương. Chúng tôi cam kết sẽ hỗ trợ tối đa về thủ tục hành chính; chủ động phối hợp tháo gỡ khó khăn; hỗ trợ kết nối với người dân, hợp tác xã; tạo điều kiện thuận lợi về quy hoạch, quỹ đất theo đúng quy định của pháp luật để doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài.

Chúng tôi cam kết sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình triển khai, không để doanh nghiệp “đơn độc” trong quá trình thực hiện dự án tại địa phương. Đồng thời, chúng tôi cũng mong muốn các doanh nghiệp khi đến với Tân Hợp không chỉ là đầu tư kinh doanh, mà sẽ cùng địa phương xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, cùng người dân nâng cao thu nhập và cùng xây dựng thương hiệu “Quế Tân Hợp” trong tương lai.

Đối với người dân xã Tân Hợp, điều mà chúng tôi mong muốn nhất không chỉ là bán được quế, mà là người dân phải thực sự sống được bằng cây quế, có thu nhập ổn định và ngày càng khá giả hơn từ cây quế. Vì vậy, trong mọi chủ trương, mọi định hướng phát triển, xã sẽ luôn đặt lợi ích của người dân ở vị trí trung tâm. Mọi mô hình liên kết phải đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người dân và doanh nghiệp; phải minh bạch, bền vững và lâu dài.

Đồng thời, xã cũng sẽ tập trung tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất; từng bước hình thành nền sản xuất có kỷ luật, có tiêu chuẩn, có trách nhiệm với thị trường.

Ngay sau hội thảo hôm nay, UBND xã Tân Hợp sẽ khẩn trương cụ thể hóa các nội dung đã thống nhất thành các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể để tổ chức triển khai thực hiện.

Tôi giao Phòng Kinh tế xã chủ trì tham mưu xây dựng kế hoạch hành động cụ thể sau hội thảo; rà soát lại toàn bộ vùng nguyên liệu quế trên địa bàn; xây dựng dữ liệu vùng quế và lựa chọn các khu vực đủ điều kiện để xây dựng mô hình điểm về quế hữu cơ.

Đề nghị các thôn tập trung tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia các mô hình liên kết; chủ động đăng ký các hộ có nhu cầu tham gia vùng nguyên liệu hữu cơ. Đề nghị các hợp tác xã chủ động nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và người dân.

Trong phiên thảo luận, các đại biểu đã tập trung hiến kế về 6 nhóm vấn đề cốt lõi, bao gồm quy hoạch vùng nguyên liệu hữu cơ, ứng dụng công nghệ chế biến sâu; phát triển thị trường xuất khẩu, thực hiện cơ chế chính sách thu hút đầu tư; xây dựng liên kết chuỗi giá trị và đánh giá thế mạnh cây quế từ góc nhìn doanh nghiệp.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh tầm quan trọng của việc vận dụng hiệu quả Nghị quyết số 21/2025/NQ-HĐND ngày 09/12/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai về các chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp để hỗ trợ cấp mã số vùng trồng và xúc tiến thương mại quốc tế.

Cũng tại hội thảo, UBND xã Tân Hợp và các đơn vị, doanh nghiệp đã tiến hành ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU), đặt nền móng cho việc hình thành các chuỗi cung ứng quế hữu cơ khép kín trong thời gian tới.

Đức Mậu