Thứ hai, 25/10/2021 14:25 (GMT+7)
Thứ ba, 21/09/2021 17:13 (GMT+7)

Môi trường và phát triển kinh tế xã hội có mối quan hệ như thế nào?

Giữa môi trường và sự phát triển có mối quan hệ hết sức chặt chẽ: Môi trường là địa bàn và đối tượng của sự phát triển, còn phát triển là nguyên nhân tạo nên các biến đổi của môi trường.

Phát triển kinh tế xã hội là quá trình nâng cao điều kiện sống về vật chất và tinh thần của con người qua việc sản xuất ra của cải vật chất, cải tiến quan hệ xã hội, nâng cao chất lượng văn hoá. Phát triển là xu thế chung của từng cá nhân và cả loài người trong quá trình sống. 

Trong hệ thống kinh tế xã hội, hàng hóa được di chuyển từ sản xuất, lưu thông, phân phối và tiêu dùng cùng với dòng luân chuyển của nguyên liệu, năng lượng, sản phẩm, phế thải. Các thành phần đó luôn ở trạng thái tương tác với các thành phần tự nhiên và xã hội của hệ thống môi trường đang tồn tại trong địa bàn đó. Khu vực giao nhau giữa hai hệ thống trên là môi trường nhân tạo.

Môi trường và phát triển kinh tế xã hội có mối quan hệ như thế nào? - Ảnh 1
Môi trường và sự phát triển kinh tế xã hội có mối quan hệ hết sức chặt chẽ. (Ảnh minh họa)

Tác động của hoạt động phát triển đến môi trường thể hiện ở khía cạnh có lợi là cải tạo môi trường tự nhiên hoặc tạo ra kinh phí cần thiết cho sự cải tạo đó, nhưng có thể gây ra ô nhiễm môi trường tự nhiên hoặc nhân tạo.

Mặt khác, môi trường tự nhiên đồng thời cũng tác động đến sự phát triển kinh tế xã hội thông qua việc làm suy thoái nguồn tài nguyên đang là đối tượng của hoạt động phát triển hoặc gây ra thảm họa, thiên tai đối với các hoạt động kinh tế xã hội trong khu vực.

Ở các quốc gia có trình độ phát triển kinh tế khác nhau có các xu hướng gây ô nhiễm môi trường khác nhau. Ví dụ:

- Ô nhiễm do dư thừa: 20% dân số thế giới ở các nước giàu hiện sử dụng 80% tài nguyên và năng lượng của loài người.

- Ô nhiễm do nghèo đói: Những người nghèo khổ ở các nước nghèo chỉ có con đường phát triển duy nhất là khai thác tài nguyên thiên nhiên (rừng, khoáng sản, nông nghiệp,...). Do đó, ngoài 20% số người giàu, 80% số dân còn lại chỉ sử dụng 20% phần tài nguyên và năng lượng của loài người.

Mâu thuẫn giữa môi trường và phát triển trên dẫn đến sự xuất hiện các quan niệm hoặc các lý thuyết khác nhau về phát triển:

- Lý thuyết đình chỉ phát triển là làm cho sự tăng trưởng kinh tế bằng (0) hoặc mang giá trị (-) để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên của Trái Đất.

- Một số nhà khoa học khác lại đề xuất lấy bảo vệ để ngăn chặn sự nghiên cứu, khai thác tài nguyên thiên nhiên.

- Năm 1992 các nhà môi trường đã đưa ra quan niệm phát triển bền vững, đó là phát triển trong mức độ duy trì chất lượng môi trường, giữ cân bằng giữa môi trường và phát triển.

Thế nào là sự phát triển bền vững?

Có thể nói rằng mọi vấn đề về môi trường đều bắt nguồn từ phát triển. Nhưng con người cũng như tất cả mọi sinh vật khác không thể đình chỉ tiến hóa và ngừng sự phát triển của mình.

Con đường để giải quyết mâu thuẫn giữa môi trường và phát triển là phải chấp nhận phát triển, nhưng giữ sao cho phát triển không tác động một cách tiêu cực tới môi trường. Do đó, năm 1987, Ủy ban Môi trường và Phát triển của Liên Hợp Quốc đã đưa ra khái niệm Phát triển bền vững:

"Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm thỏa mãn các nhu cầu hiện tại của con người nhưng không tổn hại tới sự thỏa mãn các nhu cầu của thế hệ tương lai".

Ðể xây dựng một xã hội phát triển bền vững, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc đã đề ra 9 nguyên tắc:

1. Tôn trọng và quan tâm đến cuộc sống cộng đồng.

2. Cải thiện chất lượng cuộc sống của con người.

3. Bảo vệ sức sống và tính đa dạng của Trái Đất.

4. Quản lý những nguồn tài nguyên không tái tạo được.

5. Tôn trọng khả năng chịu đựng được của Trái Đất.

6. Thay đổi tập tục và thói quen cá nhân.

7. Ðể cho các cộng đồng tự quản lý môi trường của mình.

8. Tạo ra một khuôn mẫu quốc gia thống nhất, thuận lợi cho việc phát triển và bảo vệ.

9. Xây dựng một khối liên minh toàn cầu.

Thùy Linh

Bạn đang đọc bài viết Môi trường và phát triển kinh tế xã hội có mối quan hệ như thế nào?. Thông tin phản ánh, liên hệ đường dây nóng : 0917 681 188 Hoặc email: toasoanktmt@gmail.com

Cùng chuyên mục

Tiêu chí nào để phân loại các khu bảo tồn thiên nhiên?
Bảo vệ và hồi sinh các hệ sinh thái là nhiệm vụ trọng tâm của mỗi quốc gia. Vì vậy, các khu bảo tồn thiên nhiên được xây dựng với mục đích nâng cao sinh kế của người dân, chống lại biến đổi khí hậu và ngăn chặn sự sụp đổ của đa dạng sinh học.
Thành phố sinh thái cần tiêu chí nào?
Trước sự phát triển mạnh mẽ của đô thị hóa, bê tông hóa khiến môi trường sống của người dân ngày càng bị ảnh hưởng. Đã đến lúc các thành phố cần hướng đến phát triển xanh, bền vững, phù hợp với xu hướng tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu khắc nghiệt.
Hiệu ứng nhà kính là gì?
Hiệu ứng nhà kính sẽ làm gia tăng nhiệt độ trên toàn cầu. Do đó, việc tăng nồng độ các khí nhà kính do con người gây ra sẽ làm thay đổi khí hậu trong các thập kỷ và thập niên tương lai.
Sự gia tăng dân số là mối nguy hại với môi trường?
Dân số và môi trường là 2 yếu tố có quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong đó, sự gia tăng dân số đã gây sức ép lớn tới tài nguyên thiên nhiên và môi trường do hoạt động khai thác quá mức phục vụ nhu cầu của con người.
Chất độc màu da cam hủy diệt môi trường Việt Nam ra sao?
Chất độc màu da cam có chứa dioxin, là một chất độc cực mạnh, rất bền vững, khó phân hủy. Đây là một vũ khí hóa học chết người, để lại di hại khủng khiếp cho môi trường tự nhiên và nhiều thế hệ người dân Việt Nam.

Tin mới

Cây phát triển nhanh hơn nhờ động đất?
Động đất mang đến thiệt hại to lớn về người và tài sản. Tuy nhiên, theo nghiên cứu gần đây, các trận động đất có thể đã giúp cây cối trong thung lũng phát triển ngang bằng với những cây trên sườn đồi do nhận được lượng nước vào rễ nhiều hơn.
Mùa đông, trăm hoa vẫn đua nở trên đất Việt Nam
Mọi người thường nghĩ mùa xuân mới là mùa mà trăm hoa đua nở nhưng trên đất Việt Nam chúng ta, không ít loài hoa có thể chịu được gió rét của những ngày đông lạnh giá và nở rộ một cách rực rỡ và kì diệu.