Thứ ba, 13/04/2021 02:29 (GMT+7)
Thứ tư, 07/04/2021 11:48 (GMT+7)

Cảnh báo rủi ro khi ngân hàng 'ồ ạt' đổ vốn vào điện gió, điện mặt trời

Chưa khi nào mà các dự án điện gió, điện mặt trời lại bùng nổ tại Việt Nam như hiện nay, kéo một dòng vốn khổng lổ chảy vào lĩnh vực này, đặc biệt từ phía các ngân hàng. Cảnh báo rủi ro hiện hữu khi hàng loạt dự án điện bị cắt giảm công suất.

Kỳ vọng vào biên độ lợi nhuận gộp cao ngất ngưởng cộng thêm vô vàn ưu đãi về thuế, thời gian qua, hàng loạt doanh nghiệp ồ ạt đầu tư vào điện mặt trời. Điểm chung của các doanh nghiệp này là sử dụng đòn bẩy tài chính rất cao, dựa tới 70-80% vào nguồn vốn huy động từ ngân hàng và trái phiếu doanh nghiệp.

tm-img-alt

Vốn chủ yếu từ các ngân hàng

Theo báo cáo của SSI Research, năm 2020, vốn trái phiếu huy động cho các dự án điện mặt trời lên đến 29.900 tỉ đồng, tăng 254% so với năm 2019. Trong đó các dự án điện mặt trời vẫn chiếm tỉ trọng phát hành lớn nhất. Số vốn trái phiếu huy động cho các dự án điện mặt trời tăng từ 8.430 tỉ đồng trong năm 2019 lên 29.900 tỉ đồng trong năm 2020, tập trung nhiều vào các dự án ở Ninh Thuận, Đắk Lắk.

Về tín dụng, theo thông tin của Báo Đầu tư, tính đến cuối năm 2020, các ngân hàng đã rót 84.000 tỉ đồng cho vay năng lượng tái tạo, phần lớn là cho vay các dự án điện mặt trời. Lãnh đạo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước - NHNN) cho hay, tín dụng điện mặt trời không nằm trong danh mục bị hạn chế, thậm chí còn được NHNN khuyến khích cho vay, bởi đây là nguồn năng lượng tái tạo (tín dụng xanh).

Xét về tỉ trọng, tín dụng điện mặt trời chỉ chiếm khoảng 1% tổng dư nợ. Mặc dù vậy, một số chuyên gia cho rằng, dù tín dụng (bao gồm cả khoản đầu tư trái phiếu) điện mặt trời không nhiều, song điều đáng lo lại tập trung ở một số doanh nghiệp lớn. Nếu các doanh nghiệp này mất khả năng trả nợ, thì ngân hàng và nhà đầu tư chắc chắn sẽ không thể ngồi yên.

Dẫn đầu trong cuộc đua phát hành trái phiếu tài trợ cho dự án điện mặt trời là Tập đoàn Xuân Thiện. Thông qua nhiều công ty con, Xuân Thiện đã phát hành được 12.710 tỉ đồng trái phiếu, kỳ hạn kéo dài từ 4 - 9 năm. Đơn cử nhóm Ea Súp 1-5, vận hành Dự án Nhà máy Điện mặt trời Xuân Thiện - Ea Súp, Đắk Lắk tổng mức đầu tư 50.000 tỉ đồng, đã phát hành được 7.000 tỉ đồng. Tập đoàn này còn thông qua 4 công ty thành viên phát hành thêm 5.710 tỉ đồng trái phiếu để đầu tư dự án ở các địa phương khác.

Đứng thứ hai về phát hành trái phiếu là Tập đoàn Trung Nam đầu tư Dự án điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam, công suất 450 MW. Tập đoàn này đã phát hành tổng cộng 6.373 tỉ đồng trong năm 2020. Công ty CP Đầu tư Năng lượng - Xây dựng - Thương mại Hoàng Sơn cũng huy động được 2.480 tỉ đồng trái phiếu.

Xu hướng này tiếp tục trong quý 1/2021, gần đây nhất, Tổng công ty thiết bị điện Việt Nam (Gelex) quyết định huy động trái phiếu và rót vốn vào 5 dự án điện gió tại Quảng Trị gồm: Dự án Nhà máy điện gió Hướng Phùng 2, Hướng Phùng 3 (H.Hướng Hoá, Quảng Trị), với công suất của khoảng 50 MW. Nhà máy điện gió Gelex 1, 2, 3 (xã Hướng Linh, H.Hướng Hóa, Quảng Trị), công suất mỗi nhà máy 30 MW.

Đầu tư điện gió, điện mặt trời được xếp vào lĩnh vực khuyến khích, được áp cơ chế ưu đãi giá bán cao hơn điện than, điện khí; tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, tốc độ “trăm hoa, đua nở” dòng vốn chảy vào các dự án này rất nóng, đặc biệt từ phía các ngân hàng.

tm-img-alt
Điện mặt trời đang có nguy cơ vỡ kế hoạch vì quá tải.

Đòn bẩy tài chính cao, áp lực nợ xấu

Mới đây, Tập đoàn Trung Nam đã gửi kiến nghị tới Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong văn bản kiến nghị, tập đoàn cho hay phải vay vốn nhiều ngân hàng để thực hiện các dự án năng lượng tái tạo và nguồn trả nợ duy nhất là từ doanh thu bán điện. Tuy nhiên, do bị cắt giảm công suất thường xuyên, nên việc trả nợ đang gặp khó khăn.

Đáng chú ý, phần lớn đợt phát hành trái phiếu của Trung Nam Thuận Nam năm 2020 (gần 6.400 tỉ đồng) đều được Ngân hàng Quân đội (MB) thu xếp và làm trái chủ. Ngoài ra, rất nhiều ngân hàng khác như VietinBank, TBank, SCB… cũng tham gia cho vay hoặc đầu tư lượng lớn trái phiếu DN điện mặt trời.

Báo cáo của Ngân hàng nhà nước cho thấy, tính đến cuối năm 2020, các ngân hàng đã rót 84.000 tỉ đồng cho vay năng lượng tái tạo, phần lớn là cho vay các dự án điện mặt trời. So với tổng dư nợ tín dụng thì con số này chưa phải quá lớn, nhưng ông Nguyễn Tuấn Anh, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) thừa nhận, việc đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo gặp nhiều khó khăn do thời gian hoàn vốn dài, chi phí đầu tư lớn, rủi ro thị trường. Trong khi đó, nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng thường là ngắn hạn, huy động theo chi phí vốn thương mại trên thị trường.

Theo PGS.TS Ngô Trí Long, một rủi ro khác là các phần lớn các DN đầu tư điện tái tạo hiện nay đều chưa phải là các tập đoàn có năng lực tài chính mạnh, có kinh nghiệm. Rất nhiều DN sử dụng đòn bẩy tài chính cao. Bên cạnh đó, năm 2021, EVN dự kiến cắt giảm 1,3 tỉ KWh năng lượng tái tạo. Điều này càng làm gia tăng rủi ro cho các ngân hàng và nhà đầu tư. Với những dự án nằm ngoài quy hoạch, không có hợp đồng đấu nối vào lưới điện quốc gia, sử dụng đòn bẩy tài chính cao, chậm tiến độ… thì nguy cơ vỡ nợ càng lớn.

Đặc biệt, việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được quyền từ chối mua trong hợp đồng mua bán điện, dẫn tới ngân hàng, doanh nghiệp và nhà đầu tư khó thẩm định chính xác được doanh thu của dự án trong quá trình thẩm định tín dụng...

Chưa kể, năng lực tài chính của doanh nghiệp điện mặt trời hiện nay rất “ảo diệu”, sử dụng đòn bẩy tài chính cao, nhiều chủ dự án năng lượng điện mặt trời hiện nay nhảy từ lĩnh vực khác sang, gần như không có năng lực, kinh nghiệm gì trong lĩnh vực này.

"Trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt trái phiếu doanh nghiệp bất động sản và trái phiếu điện mặt trời rủi ro rất cao. Các nhà đầu tư không có kiến thức chuyên ngành và khả năng phân tích tài chính doanh nghiệp không nên chạy theo lãi suất cao, vì rủi ro tiềm ẩn là rất lớn. Hiện nay, đa phần trái phiếu doanh nghiệp nói chung và trái phiếu điện mặt trời đều không được ngân hàng bảo lãnh về khả năng thanh toán", chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu khẳng định.

Thanh Thúy

Bạn đang đọc bài viết Cảnh báo rủi ro khi ngân hàng 'ồ ạt' đổ vốn vào điện gió, điện mặt trời. Thông tin phản ánh, liên hệ đường dây nóng : 0917 681 188 Hoặc email: toasoanktmt@gmail.com

Cùng chuyên mục

Kích cầu du lịch gắn liền bảo vệ môi trường
Xu hướng dịch chuyển nổi bật của thị trường du lịch những năm gần đây là nhu cầu tìm về với tự nhiên, hòa mình vào thiên nhiên để khám phá, trải nghiệm và nghỉ dưỡng. Do đó, du lịch phải trở thành một giải pháp hữu hiệu nhằm bảo vệ môi trường tự nhiên.

Tin mới

Buýt nhanh BRT ra sao sau 5 năm hoạt động?
Được kỳ vọng là phương tiện công cộng có sức chuyên chở lớn, thay thế phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc giao thông Thủ đô. Thế nhưng sau 5 năm, gần như các mục tiêu trên đều dang dở và buýt nhanh BRT vẫn bộc lộ quá nhiều bất cập.