Tận dụng kinh tế xanh để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu

Theo dõi KTMT trên

Vai trò của doanh nghiệp ngày càng được đề cao

Phát biểu tại Hội nghị "Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp", Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, đất nước trải qua giai đoạn 2021-2025 trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động phức tạp, khó lường, chưa từng có tiền lệ; trong đó doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều khó khăn như đứt gãy các chuỗi cung ứng, thiếu hụt thị trường, các vấn đề thuế quan, đối mặt với thiên tai, bão lũ…

Song dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự đồng hành của Quốc hội, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự nỗ lực vượt bậc của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, nền kinh tế đã vượt qua khó khăn và đạt nhiều kết quả quan trọng, toàn diện trên mọi lĩnh vực; cơ bản là quý sau tốt hơn quý trước, năm sau tốt hơn năm trước, góp phần thay đổi diện mạo đất nước, tăng cường tiềm lực và vị thế đất nước trên trường quốc tế, tạo nền tảng phát triển cho nhiệm kỳ này.

Đặc biệt, trong 2 năm cuối nhiệm kỳ, Bộ Chính trị đã ban hành 9 ghị quyết chiến lược, sau đó Chính phủ đã trình Quốc hội các nghị quyết để thể chế hóa và triển khai thực hiện sớm, nhằm tạo nền tảng vững chắc tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.

Thủ tướng cho rằng, nông nghiệp và đầu tư nước ngoài đã đưa đất nước thoát khỏi khó khăn; công nghiệp đưa Việt Nam trở thành nước thu nhập trung bình cao; trong giai đoạn mới, chúng ta xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là nền tảng cho sự phát triển, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao. Vai trò của doanh nghiệp ngày càng được đề cao, càng được tôn vinh; nhận thức thay đổi thì tư duy, phương pháp luận và cách tiếp cận, hành động cũng phải thay đổi, với tinh thần "nguồn lực bắt nguồn từ tư duy và tầm nhìn, động lực bắt nguồn từ sự đổi mới và sáng tạo, sức mạnh bắt nguồn từ nhân dân và doanh nghiệp".

Doanh nghiệp phải là trung tâm, chủ thể trong sự phát triển

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, bước vào giai đoạn 2026-2030, Đại hội lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định mục tiêu tăng trưởng trung bình 10% trở lên. Đây là mệnh lệnh của non sông, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, thịnh vượng. Tuy nhiên, bối cảnh trong nước và quốc tế còn nhiều thách thức như bảo hộ thương mại gia tăng, xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, cạn kiệt tài nguyên, chuyển đổi năng lượng…. đang là những thách thức lớn.

Do đó, chúng ta phải làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, phát triển dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế sáng tạo, kinh tế tầm thấp… Chúng ta phải vươn xa ra biển lớn, khai thác 7 tầng năng lượng của biển; bay cao lên vũ trụ; tiến sâu vào lòng đất để khai thác không gian ngầm.

Tất cả điều này đòi hỏi trí tuệ, nỗ lực; với tư duy, phương pháp luận và cách làm phải thay đổi. Trong tiến trình này, Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, thể chế, chính sách, song người làm vẫn là doanh nghiệp; dù đường lối, thể chế tốt nhưng nếu doanh nghiệp không nỗ lực thì không thể thành công, không đạt hiệu quả như mong muốn. Doanh nghiệp phải là trung tâm, chủ thể trong sự phát triển. Do đó, doanh nghiệp phải đóng góp vào đổi mới, xây dựng thể chế, nhận thức rõ vai trò trong phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Tận dụng kinh tế xanh để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu

Nêu rõ mục tiêu tăng trưởng 2 con số cần sự nỗ lực, tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, Thủ tướng khẳng định Chính phủ lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp với sự chân thành, chia sẻ với doanh nghiệp bằng trái tim, hành động bằng sản phẩm cụ thể, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp để góp phần hoàn thành 2 mục tiêu chiến lược 100 năm.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận làm thế nào để chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì đây là yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược.

Cùng với đó, hình thành các doanh nghiệp mang tầm cỡ khu vực và toàn cầu; đưa các hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp; doanh nghiệp vừa và nhỏ trở thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp lớn trở thành doanh nghiệp toàn cầu, xuyên quốc gia.

Đồng thời, tận dụng kinh tế số, kinh tế xanh, các FTA để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu; đóng góp nhiều hơn, tham gia sâu hơn vào nền kinh tế thế giới; nâng cao chất lượng sản xuất hàng hóa, tự lực, tự cường, tự chủ chiến lược. Nâng cao năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu lao động quốc tế. Thủ tướng cũng đặt vấn đề, Nhà nước cần tháo gỡ điểm nào về thể chế, chính sách, nguồn lực để tạo đột phá cho doanh nghiệp.

Thủ tướng Chính phủ cho rằng, đây đều là những vấn đề lớn đòi hỏi tất cả các chủ thể phải chung tay, đề cao trí tuệ tiết kiệm thời gian, quyết đoán đúng lúc để đạt hiệu quả cao nhất. Để đất nước vượt qua những cơn gió ngược, tăng trưởng hai con số thì tất cả các cấp, các ngành, địa phương đều phải tăng trưởng hai con số. Đồng thời, đề cao tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết quốc tế, đoàn kết trong nước để ứng phó những vấn đề thời đại, vấn đề bên ngoài. Chúng ta kiên trì thực hiện đường lối đa dạng hoá, đa phương hóa trong quan hệ quốc tế; là bạn bè tốt, đối tác tốt, thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; tranh thủ nguồn lực bên ngoài là nguồn vốn, quản trị, khoa học công nghệ.

Doanh nghiệp đóng góp khoảng 60% GDP

Về tình hình doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết, khu vực doanh nghiệp hiện đóng góp khoảng 60% GDP, thu hút hơn 16 triệu lao động, đóng góp chủ yếu vào tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.

Khu vực doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong nhiều ngành, lĩnh vực trọng yếu, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định kinh tế vĩ mô. Khu vực kinh tế tư nhân, một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đã có bước tiến mạnh mẽ, lan tỏa tinh thần khởi nghiệp, từng bước hình thành các tập đoàn mang thương hiệu tầm cỡ khu vực và quốc tế. Khu vực doanh nghiệp FDI tiếp tục là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế khi Việt Nam đã thuộc nhóm 15 quốc gia thu hút FDI lớn nhất thế giới.

Ba khu vực doanh nghiệp này đang từng bước gắn kết, hợp thành sức mạnh chung, tạo động lực để đất nước phát triển nhanh, bền vững và vươn lên hùng cường.

Tính đến hết năm 2025, cả nước có khoảng hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 25% so với năm 2020.

Đặc biệt, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, khí thế khởi sự kinh doanh lan tỏa mạnh mẽ; từ tháng 5/2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 38% so với bình quân 4 tháng đầu năm. Năm 2025, cả nước có gần 298 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Về huy động nguồn lực từ khu vực doanh nghiệp cho phát triển kinh tế, xã hội, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 33% GDP. Đến hết năm 2025, quy mô thị trường cổ phiếu đạt khoảng 86,7% GDP, thị trường trái phiếu đạt khoảng 30% GDP. Qua ba đợt khởi công, khánh thành đồng loạt trong năm 2025, cả nước đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư khoảng 5,2 triệu tỷ đồng, trong đó nguồn vốn tư nhân chiếm gần 75%.

Chủ thể kiến tạo tăng trưởng

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, bước sang giai đoạn 2026-2030, bối cảnh quốc tế và trong nước đặt ra cả thời cơ lớn lẫn thách thức rất gay gắt, đặt ra sức ép và cũng là động lực cải cách và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế "hai con số" gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu không thể chậm trễ, là điều kiện tiên quyết để ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, tạo nền tảng vững chắc để đến năm 2045 nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Nếu tiếp tục dựa vào các động lực truyền thống và cách làm cũ, chúng ta sẽ không thể đạt được mục tiêu này. Cần đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng lấy phát triển đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu; dựa trên nền tảng Nhà nước kiến tạo phát triển, thể chế hiện đại, đồng bộ và việc phát huy cao nhất tri thức, khoa học công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia. Đây thực chất là một cuộc cải cách toàn diện, trong đó doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống chính sách và là chủ thể kiến tạo tăng trưởng.

Doanh nghiệp tư nhân phải thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước cần phát huy vai trò chủ đạo, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn trọng yếu, có tính chiến lược và sức lan tỏa cao; dẫn dắt cho khu vực tư nhân, dẫn dắt đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi. Các doanh nghiệp FDI đóng vai trò là nguồn lực bổ sung quan trọng, gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong nước. Ba khu vực này phải hỗ trợ, bổ sung cho nhau, tạo thành hệ sinh thái doanh nghiệp năng động, hiệu quả, bền vững.

Trong tổng thể đó, cần chuyển mạnh nhận thức và cách tiếp cận: doanh nghiệp không chỉ là "đối tượng phục vụ" hay thực thi chính sách, mà là chủ thể kiến tạo tăng trưởng và tham gia định hình chiến lược phát triển quốc gia; trong đó các doanh nghiệp lớn phải trở thành lực lượng dẫn dắt, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Bộ Tài chính kiến nghị: Về phía các bộ, ngành, địa phương, cần quyết liệt triển khai đồng bộ, hiệu quả các chủ trương lớn của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; hội nhập quốc tế.... Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, cải cách mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm thủ tục hành chính; bảo đảm quyền tự do kinh doanh và tiếp cận bình đẳng các nguồn lực giữa các khu vực doanh nghiệp; đồng thời hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới; cho phép áp dụng cơ chế "sandbox" cơ chế chuyên biệt đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, trọng tâm là công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo, công nghệ chiến lược, công nghệ mới....

Về phía doanh nghiệp, cần tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong và khát vọng cống hiến vì một quốc gia cường thịnh; chủ động đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh. Chủ động tham gia cùng nhà nước triển khai các dự án lớn, chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia, trọng điểm, tập trung vào các ngành, lĩnh vực ưu tiên phục vụ mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng hai con số. Chủ động nâng cao năng lực sản xuất, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chiến lược, tiến tới tự lực, tự chủ và tự cường về khoa học và công nghệ. Chủ động tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã hoặc cam kết sẽ tham gia.

Về phía các tổ chức hiệp hội doanh nghiệp, cần tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp hội viên, giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hội viên, chủ động phối hợp với các cơ quan hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng, triển khai hiệu quả các chương trình, chính sách, giải pháp hỗ trợ. Đồng thời, các hiệp hội cần phát huy vai trò cầu nối hiệu quả giữa Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là yêu cầu về tốc độ, mà là yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, mà là sứ mệnh chiến lược để đưa đất nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình, hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Trong tiến trình đó, doanh nghiệp phải thực sự trở thành lực lượng tiên phong, dẫn dắt đổi mới sáng tạo và tạo dựng vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế toàn cầu.

Cũng tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận đánh giá vai trò của doanh nghiệp trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nhất là thúc đẩy tăng trưởng; đề xuất giải pháp để chuyển mạnh mô hình tăng trưởng truyền thống dựa vào đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu sang tăng trưởng dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Đặc biệt, các đại biểu kiến nghị nhiệm vụ, giải pháp thực hiện ghị quyết, chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước để phát triển doanh nghiệp, trong đó hình thành các doanh nghiệp mang tầm cỡ khu vực và toàn cầu; đưa hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp; doanh nghiệp vừa và nhỏ trở thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp lớn trở thành doanh nghiệp toàn cầu, xuyên quốc gia...

Với các đề xuất, kiến nghị tại hội nghị, trong đó có các nội dung liên quan các khó khăn, vướng mắc, các vấn đề tồn đọng, Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Văn phòng Chính phủ tổng hợp, phân công các bộ ngành, cơ quan xử lý theo thẩm quyền, nếu thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thì Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sẽ xử lý ngay với tinh thần cầu thị, lắng nghe và kiên quyết xử lý với phương châm "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ", "đã nói là làm, đã cam kết phải thực hiện", đáp ứng yêu cầu của sự phát triển.

Thùy Đặng