Đề xuất bỏ cam kết khi kiểm định khí thải, Cục Đăng kiểm nói gì?
Đối với kiến nghị về bỏ quy định yêu cầu chủ xe cam kết kiểm định khí thải, Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định, việc ký cam kết hoàn toàn mang tính tự nguyện của chủ xe, không phải yêu cầu bắt buộc.
Theo ông Nguyễn Văn Chung, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cần bỏ hướng dẫn chủ xe phải có văn bản cam kết khi kiểm định khí thải. Đăng kiểm viên có trách nhiệm kiểm tra, phát hiện tình trạng động cơ và các bộ phận, hệ thống khác của xe. Nếu không đủ điều kiện để kiểm định thì từ chối kiểm định và hướng dẫn chủ xe đi bảo dưỡng, sửa chữa.
"Tránh tình trạng xe trước khi kiểm định không hư hỏng, vẫn hoạt động bình thường, nhưng vào kiểm định khí thải thì hư hỏng, gây thiệt hại cho chủ xe, đồng thời có thể liên quan đến trách nhiệm của đăng kiểm", ông Chung nói.
Về vấn đề này, Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định, giấy cam kết chỉ là giải pháp tạm thời, chỉ được áp dụng duy nhất trong trường hợp nghi ngờ số vòng quay thực tế của động cơ có thể vượt quá giới hạn thiết kế, trong khi cơ sở đăng kiểm chưa có đủ căn cứ để xác định chính xác giới hạn này.
Trường hợp khi đăng kiểm viên kiểm tra tốc độ vòng quay lớn nhất của động cơ thấy kim vòng tua máy chạm “vùng đỏ” - vùng cảnh báo nguy hiểm do nhà sản xuất hiển thị trên bảng đồng hồ sẽ được xử lý theo 3 tình huống:
Một là xác định không vượt quá vòng quay tối đa theo thiết kế, vẫn tiến hành kiểm tra khí thải.
Hai là chưa có căn cứ xác định giới hạn thiết kế, đăng kiểm viên phải giải thích rõ để chủ xe đưa xe đi kiểm tra, điều chỉnh bộ điều tốc. Nếu chủ xe vẫn đề nghị kiểm định khí thải và tự nguyện ký giấy cam kết thì mới tiếp tục thực hiện kiểm định.
Ba là có căn cứ cho thấy vòng quay thực tế vượt quá thiết kế, cơ sở đăng kiểm sẽ từ chối kiểm định khí thải, kể cả khi chủ xe muốn được ký giấy cam kết.
"Bản cam kết thực chất là một thông báo xác nhận tình trạng kỹ thuật giữa cơ sở đăng kiểm và chủ xe, áp dụng đối với những phương tiện đã cũ, hệ thống điều tốc có dấu hiệu hoạt động không ổn định hoặc không có dữ liệu kỹ thuật từ nhà sản xuất. Đây là bước nhằm minh bạch hóa các rủi ro kỹ thuật tiềm ẩn, khi đăng kiểm viên đã giải thích rõ cho chủ xe trước khi thực hiện phép thử bắt buộc", đại diện Cục Đăng kiểm thông tin.
Việc ký giấy là tự nguyện, nếu chủ xe chưa yên tâm về tình trạng kỹ thuật của phương tiện có thể tạm dừng kiểm định để đưa xe đi bảo dưỡng, điều chỉnh lại bộ điều tốc tại các cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa chuyên nghiệp trước khi quay lại thực hiện phép đo.
Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng khẳng định, việc ký cam kết không loại trừ trách nhiệm chuyên môn của đăng kiểm viên và của cơ sở đăng kiểm. Cục đã chỉ đạo các đăng kiểm viên, các cơ sở đăng kiểm phải thực hiện nghiêm ngặt bước kiểm tra an toàn sơ bộ (mức nước làm mát, dầu bôi trơn, tiếng gõ lạ...).
Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, việc kiểm tra khí thải sẽ dừng lại để chủ xe đưa phương tiện đi bảo dưỡng, sửa chữa. Đăng kiểm viên có trách nhiệm từ chối thực hiện phép đo ngay lập tức để bảo vệ tài sản cho khách hàng, kể cả khi chủ xe có muốn tự nguyện ký cam kết để tiếp tục kiểm tra khí thải.
Đại diện Cục Đăng kiểm cho hay, lợi ích to lớn của quy trình kiểm định khí thải mới bởi phép thử gia tốc tự do thực chất là một bài kiểm tra áp lực, giúp loại bỏ nguy cơ xe không bảo đảm chất lượng an toàn kỹ thuật, nguy cơ gây tai nạn thảm khốc trên đường; siết chặt việc kiểm soát muội than và bụi mịn; thúc đẩy thói quen bảo dưỡng định kỳ thay vì bảo dưỡng đối phó, giúp duy trì tuổi thọ và giá trị tài sản cho chủ xe và doanh nghiệp trong dài hạn.
Từ ngày 1/3/2026, lộ trình siết chặt kiểm định khí thải theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi lớn trong quy trình đăng kiểm tại Việt Nam, với tiêu chuẩn khắt khe hơn.
Điểm thay đổi đáng chú ý nhất trong quy định lần này là bài kiểm tra khí thải được thực hiện nghiêm ngặt hơn nhằm giảm thiểu bụi mịn (PM) và muội than – tác nhân chính gây ô nhiễm tại các đô thị lớn. Cụ thể, đối với xe chạy xăng, ngoài việc đo ở tốc độ máy thấp như trước, quy trình mới bổ sung bước đo ở tốc độ máy cao, giúp đánh giá động cơ trong điều kiện khắt khe hơn.
Đối với xe động cơ diesel, chỉ số "độ khói" trở thành thông số then chốt. Đăng kiểm viên sẽ áp dụng phương pháp "gia tốc tự do" theo chu trình 4 bước: đạp bàn đạp ga nhanh, hết hành trình trong thời gian không quá 1 giây để đưa động cơ lên tốc độ không tải lớn nhất.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, đây là phương pháp khoa học đã được quốc tế công nhận và áp dụng tại hơn 70 quốc gia. Nếu thực hiện đúng quy trình khi động cơ đủ nhiệt, phép thử này sẽ không gây hư hỏng vì tốc độ cực đại đã được nhà sản xuất thiết kế sẵn.
Song song với việc nâng chuẩn khí thải, cũng bắt đầu từ ngày 1/3/2026, các trung tâm đăng kiểm trên toàn quốc chính thức cấp Giấy chứng nhận đăng kiểm điện tử. Giấy chứng nhận điện tử có đầy đủ giá trị pháp lý, được lưu trữ đồng bộ trên hệ thống của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Người dân có thể dễ dàng tra cứu, tải tệp PDF có chữ ký số về điện thoại hoặc in ra để xuất trình khi cần thiết. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro thất lạc, hư hỏng giấy tờ và hỗ trợ cơ quan chức năng quản lý minh bạch hơn.
Ninh An
