Từ huyền thoại Thánh Gióng đến khát vọng “Mã đáo thành công”
Trong 12 con giáp, Ngựa (Ngọ) là biểu tượng của sự tận tụy, bền bỉ và lòng kiêu hãnh. Không chỉ là người bạn đường thân thiết trong đời sống lao động, Ngựa còn đi vào lịch sử hào hùng của dân tộc như một chứng nhân của những chiến công hiển hách.
Trong 12 con giáp, Ngựa (Ngọ) là biểu tượng của sự tận tụy, bền bỉ và lòng kiêu hãnh. Không chỉ là người bạn đường thân thiết trong đời sống lao động, Ngựa còn đi vào lịch sử hào hùng của dân tộc như một chứng nhân của những chiến công hiển hách. Giữa không khí đất trời vào Xuân, ngẫm về hình tượng Ngựa để thấy thêm trân trọng những giá trị văn hóa và gửi gắm khát vọng về sự bứt phá, thành công.
Trong tâm thức người Việt, hình ảnh Ngựa trước hết gắn liền với những trang sử chống giặc ngoại xâm đầy tự hào. Không phải ngẫu nhiên mà một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng Việt Nam lại gắn liền với hình tượng này: Phù Đổng Thiên Vương - Thánh Gióng.
Hình ảnh Phù Đổng Thiên Vương cưỡi Ngựa sắt, nhổ tre ngà đánh giặc Ân đã trở thành biểu tượng bất diệt cho sức mạnh quật khởi và tinh thần yêu nước. Tiếng Ngựa hí vang trời, phun lửa thiêu đốt quân thù là khúc tráng ca mở đầu cho truyền thống giữ nước oai hùng.
Lịch sử còn ghi lại dấu chân của những vó ngựa thần tốc trong chiến dịch Ngọc Hồi - Đống Đa năm Kỷ Dậu (1789). Dưới sự chỉ huy của thiên tài quân sự Quang Trung - Nguyễn Huệ, đoàn quân Tây Sơn đã thực hiện cuộc hành quân thần tốc chưa từng có. Những chiến mã ngày ấy không chỉ là phương tiện, mà là những “đồng đội” kề vai sát cánh, góp phần làm nên mùa xuân chiến thắng rực rỡ nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
Rời xa khói lửa chiến tranh, trong đời sống văn hóa và tâm linh, Ngựa hiện lên với vẻ đẹp của sự linh thiêng và tài hoa.
Trong đình chùa, miếu mạo, chúng ta dễ dàng bắt gặp hình tượng Ngựa gỗ, Ngựa đá (thường là Bạch Mã hoặc Xích Thố) đứng uy nghiêm nơi cửa đền. Ngựa ở đây được xem là vật cưỡi của các bậc thánh thần, trấn giữ sự bình yên và “chuyên chở” những lời khấn nguyện của trần gian lên cõi thượng thiên.
Trong tranh dân gian, tranh Đông Hồ, Hàng Trống thường khắc họa Ngựa với nét vẽ tươi vui, khỏe khoắn. Ngựa xuất hiện trong bức tranh “Đám cưới chuột” đầy hóm hỉnh, hay trong bức tranh “Vinh quy bái tổ” thể hiện ước mơ về sự thăng tiến, rạng danh dòng tộc.
Đặc biệt, câu chúc “Mã đáo thành công” (Ngựa về ắt sẽ thành công) đã trở thành câu cửa miệng của người Việt mỗi dịp Tết đến Xuân về, nhất là với giới kinh doanh. Hình ảnh 8 con ngựa (Bát mã) phi nước đại trong gió gợi lên khí thế hừng hực, sự đồng lòng và tin tưởng vào thắng lợi phía trước.
Người xưa thường mượn hình ảnh con vật để nói về tính cách con người. Ngựa trong văn hóa Việt đại diện cho tính Dương - mạnh mẽ, phóng khoáng.
Đó là sự trung thành và nghĩa tình. Câu tục ngữ “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ” là bài học sâu sắc về tình đoàn kết, sự sẻ chia trong cộng đồng người Việt.
“Thẳng như ruột ngựa” là thành ngữ chỉ tính cách người thật thà, ngay thẳng, bộc trực, không toan tính, nghĩ sao nói vậy, sống vô tư và chân thành.
Đó còn là đức tính cần cù, chịu thương chịu khó, không ngại gian khổ để vươn lên của người dân Việt Nam qua bao thế hệ, như sự bền bỉ của Ngựa - loài vật có khả năng chinh phục đường dài.
Bước sang năm mới, hình tượng Ngựa càng mang nhiều ý nghĩa tích cực. Ngựa là biểu tượng của sự dịch chuyển không ngừng, của năng lượng bứt phá.
Trong bối cảnh hiện đại, tinh thần “phi mã” là điều mà mỗi cá nhân và cả đất nước đều hướng tới. Chúng ta cần sức khỏe dẻo dai của chiến mã, sự nhanh nhạy của loài vật phương Bắc và tinh thần đoàn kết của cả “cỗ xe” để vượt qua những thách thức, đưa kinh tế và văn hóa Việt Nam vươn xa ra biển lớn.
Mùa Xuân là mùa của khởi đầu. Nhìn hình ảnh chú ngựa tung bờm trong gió xuân, chúng ta tin tưởng vào một năm mới tràn đầy sinh lực, hanh thông và thuận lợi.
Chào xuân mới, mượn khí thế của loài ngựa, xin chúc quý độc giả một năm dồi dào sức khỏe, chân cứng đá mềm trên mọi nẻo đường đời và mọi dự định đều “Mã đáo thành công”!
Khánh Linh
