Trai làng Triều Khúc tái hiện điệu múa 'Con đĩ đánh bồng' - Tinh hoa múa cổ đất Thăng Long

Chiều mùng 9 tháng Giêng, trong làn mưa xuân lất phất phủ nhẹ mái đình và những con ngõ nhỏ, lễ hội truyền thống làng Triều Khúc (Hà Nội) vẫn trang nghiêm diễn ra, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương.

Đây là dịp để cộng đồng thành kính tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng, người có công lớn trong lịch sử chống ngoại xâm. Triều Khúc chính là cái nôi của điệu múa “Con đĩ đánh bồng”, một trong 10 điệu múa cổ đặc sắc của đất Thăng Long xưa, đặc biệt ở chỗ điệu múa này chỉ do nam giới đảm nhiệm, tạo nên nét độc đáo riêng biệt trong đời sống văn hóa dân gian.

Trong không khí rộn ràng đầu xuân, chiều 25.02 (tức mùng 9 tháng Giêng) làng Triều Khúc long trọng khai hội truyền thống tại đình làng - nơi thờ Thành hoàng làng Phùng, tức Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng. Năm nào cũng vậy, lễ hội thu hút đông đảo người dân địa phương cùng du khách thập phương về dự, hòa mình vào không gian văn hóa đậm sắc màu dân gian.

Hội làng Triều Khúc khởi nguồn từ tích về cuộc khởi nghĩa của Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng chống lại quân Đường xâm lược. Tương truyền, sau mỗi trận thắng, để mừng công và cổ vũ tinh thần nghĩa quân, ông cho trai tráng trong đội quân hóa trang thành nữ giới, đeo trống nhỏ trước ngực, vừa múa vừa hát giữa tiếng reo hò chiến thắng.

Từ đó, nhằm tưởng nhớ công ơn của Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng, mỗi độ xuân về, dân làng lại long trọng tổ chức lễ rước Thành Hoàng. Trong không gian linh thiêng ấy, điệu múa “Con đĩ đánh bồng” trở thành phần nghi lễ không thể thiếu, góp phần làm nên bản sắc riêng của lễ hội.

Lễ hội khởi đầu bằng nghi thức rước kiệu trang nghiêm, diễn ra trong không khí thành kính và trang trọng của đông đảo người dân làng Triều Khúc.

Lễ rước tái hiện nhiều nghi thức trang trọng từ xưa truyền lại. Trước giờ rước thánh, người dân làng chuẩn bị lễ vật ra trước cửa nhà để lễ thánh khi đoàn rước đi qua

Nhiều điệu múa dân gian được trình diễn sôi nổi, tạo nên không khí lễ hội tưng bừng và cuốn hút đông đảo người xem. Nổi bật và được mong đợi hơn cả là điệu múa trống bồng, hay còn gọi là múa “Con đĩ đánh bồng” - tiết mục đặc sắc làm nên dấu ấn riêng của lễ hội.

Trải qua thời gian, điệu múa cổ ở làng Triều Khúc vẫn được lưu giữ đúng nguyên bản như thuở ban đầu. Mỗi mùa hội làng Triều Khúc, đội múa bồng luôn có tối thiểu sáu “con đĩ” tham gia trình diễn. Các vai diễn đều được tuyển chọn kỹ lưỡng từ những trai làng chưa lập gia đình, có diện mạo sáng sủa, phong thái tươi tắn, nề nếp và xuất thân trong những gia đình gia giáo.

Trong trang phục giả nữ, các chàng trai hóa thân với gương mặt phấn son, sải bước uyển chuyển, mềm mại trong tà áo tứ thân, váy đụp xúng xính. Tai đeo khuyên, đầu chít khăn mỏ quạ, trước ngực mỗi người đeo một chiếc trống bồng nhỏ sơn đỏ, tạo nên hình ảnh vừa duyên dáng vừa rộn ràng sắc hội.

Anh Cao Nguyên Duy Anh (Triều Khúc, Hà Nội) đã có 15 năm liên tục hóa thân trong vai nữ để trình diễn điệu múa “Con đĩ đánh bồng” tại hội làng. Anh cho biết, những ngày đầu tham gia đội múa, việc trang điểm, giả gái từng khiến anh không khỏi bỡ ngỡ, ngượng ngùng. Thế nhưng, khi thấu hiểu những giá trị văn hóa truyền thống ẩn chứa trong từng nhịp trống, bước chân, anh dần gạt bỏ sự e dè để gắn bó bền bỉ với điệu múa, tiếp tục góp phần gìn giữ và lan tỏa nét đẹp văn hóa đặc sắc của quê hương.

Em Nguyễn Duy Phú (8 tuổi), lần thứ hai góp mặt trong đội múa bồng tại lễ hội. Chia sẻ về trải nghiệm hóa thân, Đăng cho biết em không quá e ngại khi phải giả gái, đánh phấn, tô son, bởi theo em, đây là một điệu múa truyền thống rất đẹp và đáng tự hào. Sự hòa quyện giữa nét mạnh mẽ, dứt khoát và mềm mại, uyển chuyển tạo nên sức hút riêng cho điệu múa đánh bồng.