Khi 'Vua' đi cày tại Lễ hội Tịch điền 2026: Đề cao vai trò nông nghiệp và nông dân

Theo dõi KTMT trên

Sự kiện không chỉ tái hiện nghi lễ “vua đi cày” cách đây hơn một thiên niên kỷ mà còn tiếp tục khẳng định giá trị bền vững của truyền thống trọng nông trong tiến trình phát triển đất nước hôm nay.

Theo sử sách, vào năm 987, Lê Đại Hành đã về vùng núi Đọi, sông Châu, đích thân xuống đồng cầm cày, mở đầu cho vụ sản xuất mới. Hành động ấy mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: nhà vua khuyến nông, đề cao vai trò của nông nghiệp và người nông dân trong sự hưng thịnh của quốc gia. Từ đó, Lễ Tịch điền trở thành một nghi thức quan trọng, được coi như “Quốc lễ”, thể hiện tư tưởng lấy dân làm gốc, lấy sản xuất làm nền tảng.

Trải qua nhiều biến động lịch sử, lễ hội từng có thời gian gián đoạn. Đến năm 2009, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn được phục dựng và duy trì tổ chức thường niên, trở thành điểm hẹn văn hóa đầu xuân của người dân Ninh Bình và du khách thập phương. Việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội không chỉ là trách nhiệm gìn giữ di sản, mà còn là cách để khơi dậy tinh thần lao động sáng tạo trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới, phát triển nông nghiệp công nghệ cao hiện nay.

Nghệ nhân Phạm Chí Khang trực tiếp thực hiện nghi lễ đọc văn trình bái yết thần nông cầu cho một năm mới mùa màng bội thu

Mở đầu lễ hội năm nay là đoàn rước cờ, rước kiệu trang nghiêm tiến về thửa ruộng xưa - nơi tái hiện hình ảnh vua xuống đồng. Sau nghi lễ bái yết Thần Nông, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, tiếng trống khai hội vang lên rộn rã. Đội trống nữ làng Đọi Tam với những nhịp trống dồn dập, kết hợp múa rồng uyển chuyển đã tạo nên không khí tưng bừng, lan tỏa niềm hân hoan của ngày hội lớn.

Nghi lễ rước kiệu từ chùa Long Đọi Sơn xuống chân núi, dâng lễ Thần Nông.

Đội trống nữ làng Đọi Tam với những nhịp trống dồn dập đánh trống khai hội

Múa rồng là hoạt động đặc sắc tại Lễ hội Tịch điền.

Điểm nhấn được chờ đợi nhất vẫn là nghi thức “vua đi cày”. Trong trang phục truyền thống, một bô lão trong làng hóa thân thành nhà vua, tay cầm cày, thực hiện những đường cày đầu tiên trên thửa ruộng đầu xuân. Theo sau là các nam thanh nữ tú gieo hạt giống, tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở. Hình ảnh ấy không chỉ tái hiện một tích xưa, mà còn gợi nhắc về cội nguồn văn minh lúa nước, nơi mỗi mùa vụ bắt đầu bằng niềm tin và khát vọng no ấm.

Ông Nguyễn Ngọc An (76 tuổi, trú tại phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình) vinh dự được “hóa thân” thành nhà vua Lê Đại Hành thực hiện nghi thức cày ruộng đầu năm, khai mở lễ Tịch điền. Đây là năm thứ bảy liên tiếp ông được đảm nhận vị trí này.

Ngay sau nghi thức của “vua”, các đại biểu và người dân địa phương tiếp tục thực hiện nghi thức tịch điền, cùng cày những luống đất đầu tiên của năm mới. Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đang diễn ra mạnh mẽ, những đường cày ấy như lời khẳng định: nông nghiệp vẫn là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, là nền tảng bảo đảm an ninh lương thực và phát triển bền vững.

Trước đó, trong hai ngày mồng 5 và mồng 6 tháng Giêng, nhiều nghi lễ tâm linh đã được tổ chức trang trọng như lễ cáo yết, lễ rước nước lên đàn tế, lễ sái tịnh, lễ cầu an tại Chùa Đọi Sơn. Chuỗi nghi lễ thể hiện sự giao hòa giữa yếu tố tín ngưỡng và đời sống sản xuất, phản ánh đậm nét tâm thức của cư dân nông nghiệp: coi trọng thiên nhiên, biết ơn tiền nhân và cầu mong một năm mới an lành.

Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động đặc sắc: thi đấu thể thao, trò chơi dân gian, hội thi vẽ và trang trí trâu, thi làm bánh giầy của các dòng họ làng Đọi Tam, hội thi cày giỏi… Bên cạnh đó là không gian trưng bày, giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp tiêu biểu của phường Tiên Sơn và tỉnh Ninh Bình. Đây không chỉ là dịp quảng bá sản phẩm địa phương mà còn tạo động lực thúc đẩy liên kết sản xuất, nâng cao giá trị nông sản trong chuỗi cung ứng hiện đại.

Ở góc độ xây dựng, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn không đơn thuần là hoạt động văn hóa đầu xuân mà còn mang ý nghĩa động viên tinh thần thi đua lao động sản xuất. Hình ảnh “vua đi cày” hôm nay trở thành biểu tượng của sự đồng hành giữa chính quyền và nhân dân trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội. Đó là thông điệp về trách nhiệm, về khát vọng dựng xây quê hương giàu đẹp, văn minh.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống có nguy cơ mai một, việc duy trì và nâng tầm Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn chính là minh chứng cho sự gắn kết giữa quá khứ và hiện tại. Những đường cày đầu xuân không chỉ mở ra một mùa vụ mới, mà còn gieo xuống niềm tin về một năm phát triển bền vững - nơi truyền thống được kế thừa, sáng tạo được phát huy và tinh thần “trọng nông” tiếp tục tỏa sáng trong hành trình xây dựng đất nước.

Quỳnh Chi