Nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường

Theo dõi KTMT trên

Tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động bảo vệ môi trường

Chính phủ vừa có Nghị quyết số 67/NQ-CP ngày 25/3/2026 ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 247/2025/QH15 ngày 10/12/2025 của Quốc hội về tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường (kế hoạch).

Mục đích của kế hoạch nhằm triển khai kịp thời, đồng bộ Nghị quyết số 247, tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác bảo vệ môi trường, góp phần thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng với trọng tâm là phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn vì sự phát triển bền vững của đất nước đã được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đề ra.

Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự tham gia chủ động, tích cực của toàn dân, huy động mọi nguồn lực xã hội trong việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đã được nêu tại Nghị quyết 247.

Tăng cường công tác phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 247 trên phạm vi cả nước. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tổ chức triển khai, theo dõi, giám sát và đánh giá việc thực hiện Nghị quyết này.

Theo nội dung kế hoạch, các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện 9 nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026, gồm:

1. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ và địa phương theo chức năng, nhiệm vụ và phạm vi quản lý tổ chức rà soát, đánh giá và cập nhật, điều chỉnh trong trường hợp cần thiết các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch có liên quan đến bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.

2. UBND TP. Hà Nội và UBND TP. Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành, địa phương có liên quan thực hiện các biện pháp cấp bách kiểm soát, ngăn chặn và khắc phục, cải thiện tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

3. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì đánh giá khả năng chịu tải và công bố kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt một số lưu vực sông liên tỉnh có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội.

4. Trong năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND TP. Hà Nội, UBND tỉnh Bắc Ninh và các bộ, ngành, địa phương có liên quan cải thiện chất lượng môi trường một số đoạn sông bị ô nhiễm nghiêm trọng trên các sông: Ngũ Huyện Khê, Tô Lịch, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải.

5. Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành và đưa vào vận hành hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia, bảo đảm tích hợp, kết nối, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia và chia sẻ theo thời gian thực; tích hợp với hệ thống thông tin địa lý để xây dựng bản đồ chất lượng môi trường, công bố, công khai cho cộng đồng và triển khai áp dụng cho một số đô thị lớn (TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh…).

6. Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thiết lập và vận hành sàn giao dịch carbon trong nước.

7. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì hoàn thiện các quy định pháp lý về trao đổi kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon với quốc tế; quy định tỷ lệ kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, lượng tín chỉ carbon tối thiểu được giữ lại để thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định khi trao đổi, chuyển giao ra quốc tế phù hợp với từng giai đoạn và tình hình thực tế trên cơ sở bảo đảm lợi ích quốc gia.

8. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì thiết lập nền tảng giám sát, dữ liệu môi trường biển phục vụ quản lý nhà nước. Xây dựng và đưa vào vận hành phân hệ dữ liệu môi trường biển trong Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia.

9. Các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Công thương theo chức năng, nhiệm vụ rà soát, cập nhật kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính cho từng ngành, lĩnh vực phù hợp với Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026 – 2035.

Kế hoạch cũng đưa ra 7 nhiệm vụ đến năm 2030 và các năm tiếp theo để bộ, ngành, địa phương triển khai, bao gồm:

(1) Phòng ngừa, kiểm soát và ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ gây ô nhiễm, sự cố môi trường, dự báo sớm tác động của biến đổi khí hậu;

(2) Khắc phục, cải thiện chất lượng môi trường;

(3) Tăng cường hiệu quả quản lý chất thải rắn và chất thải nguy hại;

(4) Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác ứng phó với biến đổi khí hậu;

(5) Nâng cao hiệu quả tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường;

(6) Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu;

(7) Tăng cường nguồn lực và hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

Toàn dân tham gia bảo vệ môi trường

Ngày 3/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 394/NQ-CP về phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường; giảm thiểu phát sinh, phân loại, thu gom, xử lý rác thải vì một Việt Nam sáng – xanh – sạch – đẹp.

Mục tiêu tổng quát của nghị quyết là phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường trên phạm vi toàn quốc, đảm bảo tính thường xuyên, liên tục, rộng khắp và lan tỏa mạnh mẽ; hình thành nếp sống văn minh, thân thiện với môi trường trong cộng đồng dân cư, góp phần xây dựng môi trường sống sáng - xanh - sạch - đẹp tại Việt Nam.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% các phường, xã tổ chức ngày cuối tuần ra quân tổng vệ sinh công cộng tại các khu dân cư, tổ dân phố; 100% chính quyền địa phương tổ chức phân loại rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình, cá nhân; bố trí đủ các điểm tập kết và thu gom rác thải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường, chấm dứt tình trạng đổ, đốt rác thải không đúng quy định tại cộng đồng; 100% khu dân cư, tổ dân phố có bổ sung nội dung về bảo vệ môi trường vào hương ước, quy ước; xây dựng, duy trì và nhân rộng mô hình tự quản về môi trường; 100% cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, đoàn viên, hội viên được phổ biến, quán triệt và gương mẫu tham gia phong trào.

95% rác thải sinh hoạt đô thị, 90% rác thải sinh hoạt nông thôn được thu gom, xử lý theo quy định; dưới 50% rác thải sinh hoạt được xử lý bằng phương pháp chôn lấp trực tiếp so với lượng rác thải sinh hoạt được thu gom; trên 50% các bãi chôn lấp rác thải không hợp vệ sinh được cải tạo, phục hồi môi trường; xóa bỏ các "điểm đen" về ô nhiễm môi trường; 100% các bãi rác tự phát gây ô nhiễm môi trường được đóng cửa, cải tạo, phục hồi môi trường; 100% các địa phương huy động hiệu quả các nguồn lực để đầu tư, xây dựng và phát triển phương tiện, trang thiết bị, hạ tầng kỹ thuật phân loại, thu gom, tái chế, xử lý rác thải đồng bộ, ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện môi trường, kỹ thuật hiện có tốt nhất; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực về quản lý rác thải.

Nhằm đạt được mục tiêu nêu trên, nghị quyết yêu cầu các bộ, cơ quan trung ương, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cụ thể hóa và tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp:

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương triển khai đồng bộ các đợt ra quân tổng vệ sinh môi trường tại khu vực công cộng vào ngày thứ 7 hoặc Chủ nhật hàng tuần tại các khu dân cư, tổ dân phố, tập trung quét dọn đường phố, ngõ xóm, khu dân cư; thu gom, vớt rác tại sông, hồ, ao, đầm, kênh, mương, bãi biển và hệ thống tiêu thoát nước, tạo chuyển biến mạnh mẽ, lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng về ý thức giữ gìn môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp.

Tăng cường công tác truyền thông, giáo dục và nâng cao nhận thức để các cơ quan, doanh nghiệp, cộng đồng và Nhân dân tự giác thực hiện nếp sống văn minh, không xả rác bừa bãi, bỏ rác đúng nơi, đúng thời gian quy định; hạn chế, tiến tới chấm dứt sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, túi nilon khó phân hủy; đồng thời đẩy mạnh thời lượng tuyên truyền về bảo vệ môi trường trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh cơ sở, pano, áp phích, sinh hoạt cộng đồng, phù hợp với nhận thức, văn hóa, phong tục tập quán, ngôn ngữ nhằm tạo sức lan tỏa sâu rộng, khuyến khích và động viên toàn dân tích cực tham gia.

Huy động sự tham gia của toàn xã hội về bảo vệ môi trường, trong đó Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Liên đoàn Lao động đóng vai trò nòng cốt trong tổ chức, hướng dẫn, giám sát, thực hiện giảm thiểu khối lượng phát sinh, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý rác thải. Bảo đảm cơ chế phối hợp, hỗ trợ về tài chính, cơ sở vật chất và các điều kiện vật chất khác để phát hiện, nhân rộng các mô hình hay, hiệu quả nhằm triển khai liên tục, bền vững, không chỉ phát động theo đợt mà duy trì thường xuyên các phong trào, tạo thói quen tốt trong cộng đồng. Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về các mô hình phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý rác hiệu quả.

Biểu dương, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, đồng thời nhắc nhở, phê bình các địa phương, đơn vị thực hiện chưa nghiêm túc, nhằm tạo chuyển biến thực chất, bền vững trong toàn dân về ý thức giữ gìn môi trường sống.

Bộ Nội vụ rà soát, hoàn thiện Luật Thi đua khen thưởng trong đó có cơ cấu khen thưởng cho công tác bảo vệ môi trường, phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường, hoàn thành trước ngày 1/1/2027.

Đề nghị Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chỉ đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại địa phương xây dựng kế hoạch giám sát việc phân loại, tiếp nhận, thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt của tổ chức, cá nhân, không để rác thải tồn đọng gây mất vệ sinh công cộng, ô nhiễm môi trường, nhất là tại khu dân cư, nơi công cộng, khu du lịch, đường phố, đường làng, ngõ xóm, kênh mương, ao hồ, sông ngòi, bờ biển.

Chỉ đạo Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phát huy vai trò xung kích, tổ chức các đội hình thanh niên tình nguyện thu gom rác thải, trồng cây xanh, vệ sinh công cộng đường làng, ngõ xóm, tuyến phố, kênh mương, ao hồ, sông ngòi, bờ biển; phối hợp với nhà trường tổ chức các hoạt động phân loại rác thải sinh hoạt, vệ sinh trường lớp sáng - xanh - sạch - đẹp, giáo dục, tuyên truyền bảo vệ môi trường cho học sinh, sinh viên.

Chỉ đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đẩy mạnh thực hiện các phong trào "Gia đình 5 không, 3 sạch", "Nhà sạch, ngõ đẹp"; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn, vận động hội viên tích cực phân loại rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình, giữ gìn vệ sinh môi trường tại gia đình và khu dân cư.

Chỉ đạo Hội Cựu chiến binh Việt Nam tăng cường phối hợp với chính quyền, các đoàn thể vận động hội viên và Nhân dân tích cực tham gia giữ gìn vệ sinh công cộng, giám sát việc thu gom rác thải tại địa phương, nêu gương, phát huy vai trò "Bộ đội Cụ Hồ" trong thời bình, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng.

Chỉ đạo Hội Nông dân Việt Nam đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên, nông dân nâng cao nhận thức, ý thức về bảo vệ môi trường, thu gom rác thải, bao bì thuốc bảo vệ thực vật, chất thải chăn nuôi vào đúng nơi quy định; tích cực tham gia các phong trào tổng vệ sinh công cộng, làm sạch đường làng, ngõ xóm, khu dân cư. Phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng, duy trì các mô hình cộng đồng như "Đường hoa, đường cây xanh", "Thôn xóm xanh - sạch - đẹp - an toàn", "Cánh đồng không rác thải".

Chỉ đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương huy động công nhân, người lao động tham gia phong trào tổng vệ sinh trong cơ quan, xí nghiệp, nhà máy.

Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam và các cơ quan thông tấn, báo chí trung ương và địa phương có trách nhiệm tăng cường thời lượng tuyên truyền, xây dựng chuyên mục hướng về phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường vì một Việt Nam sáng - xanh - sạch - đẹp, duy trì thời lượng phát sóng lâu dài, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trên toàn quốc ở các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương, khuyến khích người dân tích cực tham gia, tạo thành thói quen, nét văn hoá trong Nhân dân.

Ngoài ra, nghị quyết cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục hoàn thiện thể chế chính sách về quản lý rác thải; hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ về phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý rác thải sinh hoạt sau phân loại; giảm thiểu phát sinh rác thải; đẩy mạnh tái chế rác thải; xử lý, cải tạo, phục hồi môi trường các khu vực ô nhiễm môi trường do rác thải gây ra; tăng cường giám sát, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm.