Mua nhà ở xã hội được tự khai thu nhập, tăng hậu kiểm
Người dân mua nhà ở xã hội sắp được tự kê khai thu nhập thay vì phải xin xác nhận nhiều nơi. Cơ quan chức năng chuyển sang hậu kiểm, vừa giảm thủ tục rườm rà, vừa tăng trách nhiệm cá nhân và hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 54/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều quy định trong lĩnh vực nhà ở và kinh doanh bất động sản. Trong đó, đáng chú ý là thay đổi cơ chế xác nhận điều kiện thu nhập để được hưởng chính sách nhà ở xã hội theo hướng người dân tự kê khai, cam kết về thu nhập; cơ quan chức năng thực hiện hậu kiểm khi cần thiết.
Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm vừa tạo thuận lợi trong thủ tục hành chính, vừa tăng trách nhiệm cá nhân và nâng cao tính minh bạch của chính sách.
Chuyển thẩm quyền xác nhận thu nhập sang Công an cấp xã
Theo quy định mới sửa đổi từ Nghị định 100/2024/NĐ-CP, thẩm quyền xác nhận điều kiện thu nhập được chuyển từ UBND cấp xã sang Công an cấp xã nơi người dân thường trú, tạm trú hoặc nơi ở hiện tại.
Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được đơn đề nghị, Công an cấp xã có trách nhiệm xác nhận các thông tin nhân thân cơ bản như họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, số định danh cá nhân, nơi cư trú.
Điểm mới đáng chú ý là công dân có trách nhiệm tự kê khai và cam kết về mức thu nhập bình quân hàng tháng. Trên cơ sở đó, Công an cấp xã phối hợp với các cơ quan liên quan để xác minh, hậu kiểm thông tin thu nhập trong các trường hợp cần thiết.
Đơn đề nghị xác nhận điều kiện thu nhập đồng thời là giấy tờ chứng minh đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội.
Mặc dù thay đổi cơ chế xác nhận, mức trần thu nhập để được hưởng chính sách nhà ở xã hội vẫn giữ nguyên như quy định trước đó. Cụ thể, người độc thân có thu nhập không quá 15 triệu đồng/tháng; người đã kết hôn có tổng thu nhập không quá 30 triệu đồng/tháng.
Việc chuyển sang cơ chế “kê khai – cam kết – hậu kiểm” được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng xác nhận hình thức, đồng thời tăng khả năng phát hiện, xử lý các trường hợp kê khai không trung thực.
Mở rộng điều kiện xác định chưa có nhà ở
Bên cạnh thay đổi về điều kiện thu nhập, Nghị định cũng mở rộng tiêu chí xác định điều kiện chưa có nhà ở. Theo đó, người đăng ký và vợ hoặc chồng (nếu có) được coi là chưa có nhà ở khi không có tên hoặc không có thông tin về nhà ở trong Giấy chứng nhận tại tỉnh, thành phố nơi có dự án nhà ở xã hội.
Cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận theo pháp luật đất đai có trách nhiệm xác nhận trong thời hạn 7 ngày kể từ khi nhận đề nghị.
Ngoài các nội dung trên, Nghị định cũng bổ sung quy định nhằm minh bạch hóa trình tự, thủ tục bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội. Chủ đầu tư phải công khai thông tin dự án trên hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản; quy định rõ thời hạn tiếp nhận và xử lý hồ sơ.
Trường hợp số lượng hồ sơ đủ điều kiện vượt số căn hộ dự kiến bán, việc lựa chọn người được mua phải thực hiện thông qua bốc thăm có sự giám sát của cơ quan chức năng.
Đồng thời, chủ đầu tư được ưu tiên bán nhà ở xã hội cho người đang thuê đủ điều kiện nếu có nhu cầu mua trước thời hạn 10 năm, thay vì 5 năm như trước đây.
Nghị định 54/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 09/02/2026, được kỳ vọng góp phần siết chặt điều kiện, tăng minh bạch và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách nhà ở xã hội trong thời gian tới.
Hà Chi
