Chiến lược thu hút đầu tư công nghệ, chế biến nông - lâm sản cho tỉnh Gia Lai

Theo dõi KTMT trên

Bài 1: Phân tích hệ thống logistics nội tỉnh Gia Lai mới và định hướng phát triển hạ tầng

II. Trụ cột triển khai chiến lược

1. Phân vùng và quy hoạch vùng nguyên liệu - chế biến

Nhóm sản phẩm Khu vực trọng điểm Định hướng chế biến Cà phê Pleiku, Ia Grai, Chư Pah Cà phê rang xay, chiết xuất tinh dầu, bột cà phê hòa tan Hồ tiêu, điều Chư Sê, Đức Cơ Hạt tiêu chế biến, dầu tiêu, snack điều Cao su Mang Yang, Chư Pưh Mủ ly tâm, găng tay cao su, sản phẩm y tế Lâm sản (keo, bạch đàn, gỗ rừng trồng) Kbang, KBang, An Khê Ván ép, gỗ ghép thanh, đồ gỗ xuất khẩu, viên nén năng lượng.

2. Chính sách thu hút đầu tư chế biến nông - lâm sản

Dùng chính sách gợi ý cụ thể Ưu đãi thuế TNDN 10% trong 15 năm đầu với DN chế biến sâu, công nghệ cao Miễn tiền thuê đất Tối thiểu 10 - 15 năm cho dự án trong vùng khó khăn, sử dụng >70% nguyên liệu địa phương Ưu tiên cấp đất sạch Trong vòng 30 - 45 ngày, gắn liền KCN – vùng nguyên liệu Cho vay tín dụng ưu đãi DN đầu tư chế biến được tiếp cận gói tín dụng 2 - 3% lãi suất từ nguồn ngân sách địa phương kết hợp ngân hàng.

3. Kết nối tín dụng hộ gia đình với công nghiệp chế biến

Tận dụng gói tín dụng 300 triệu không thế chấp để: Hỗ trợ người dân trồng, chăm sóc, thu hoạch theo chuẩn VietGAP/GlobalGAP; Mua sắm thiết bị sơ chế, bảo quản, đóng gói ban đầu; Hình thành hợp tác xã kiểu mới liên kết nhà máy - nông dân. Thiết lập mô hình “Doanh nghiệp chế biến - HTX - Hộ dân”: DN cung cấp giống, kỹ thuật, thu mua sản phẩm theo hợp đồng; HTX làm trung gian sơ chế, bảo quản; Nhà máy chế biến sâu xuất khẩu.

4. Phát triển hạ tầng và cụm chế biến tập trung

Khu vực đề xuất mục tiêu KCN Nam Pleiku Cụm công nghiệp chế biến cà phê, tiêu, cao su công nghệ cao KCN An Khê - Kbang Trung tâm chế biến gỗ, đồ nội thất xuất khẩu, viên nén năng lượng Trung tâm Logistics Chư Sê Hỗ trợ bảo quản, đóng gói, vận chuyển đi Quy Nhơn, TP.HCM.

5. Chiến lược xúc tiến đầu tư

Tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư vào chế biến sâu nông - lâm sản Gia Lai 2025, mời các tập đoàn: Vinamilk, Masan, Nafoods, Lavie, Tân Long Group… Phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Nhật, Đức, UAE… để quảng bá tiềm năng và tìm đối tác liên kết sản xuất - phân phối. Mời gọi FDI từ Nhật, Hàn Quốc, EU vào dây chuyền chế biến, sơ chế, đóng gói công nghệ cao.

III. Dự kiến kết quả đến 2030

1. Chỉ tiêu, mục tiêu:

Tỷ lệ chế biến sâu ≥ 40% nông sản, 60% lâm sản Tổng giá trị xuất khẩu ≥ 1,5 tỷ USD (hiện ~700 triệu USD) Số DN chế biến mới +100 doanh nghiệp, ít nhất 10 FDI Hộ dân hưởng tín dụng >50.000 hộ dùng vốn vay 300 triệu để phục vụ liên kết chuỗi.

2. Kết luận

Chiến lược thu hút đầu tư công nghệ chế biến nông – lâm sản cho Gia Lai cần đặt trong một chuỗi giá trị nông nghiệp tuần hoàn, kết nối từ hộ dân - HTX - doanh nghiệp chế biến - logistics - xuất khẩu. Gói tín dụng 300 triệu đồng/hộ chính là “chìa khóa vàng” nếu được lồng ghép với các dự án chế biến tập trung, tạo động lực nâng cấp nông nghiệp của tỉnh lên quy mô công nghiệp.

Dưới đây là gợi ý 5 đột phá chiến lược cụ thể để thu hút đầu tư công nghệ chế biến sâu, từng bước đưa Gia Lai trở thành trung tâm công nghiệp nông nghiệp giá trị cao của Việt Nam:

I. Đột phá về tư duy - chuyển từ “nông dân - bán thô” sang “doanh nghiệp - chế biến sâu - thương hiệu toàn cầu”

Tư duy mới: Nông nghiệp = Công nghiệp thực phẩm + Công nghệ sinh học + Logistics lạnh + Thương hiệu quốc tế. Khẩu hiệu hành động: “Một hạt cà phê - một nhà máy - một thương hiệu toàn cầu”.

II. Gợi ý 5 đột phá chiến lược

1. Chủ động tiếp cận và mời gọi các “doanh nghiệp chế biến toàn cầu”

Mục tiêu, cách làm cụ thể: Thu hút DN chế biến sâu (Nestlé, Lavazza, Masan, Tân Long Group, CJ Foods…) - Lập danh sách 30 tập đoàn lớn trong ngành chế biến cà phê, hồ tiêu, thực phẩm dinh dưỡng, đồ gỗ - Gửi thư mời chính thức từ tỉnh ủy - UBND, kèm hồ sơ đầu tư cụ thể (quỹ đất, ưu đãi, quy hoạch, liên kết vùng) Thu hút FDI công nghệ cao từ Đức, Hà Lan, Nhật, Hàn - Kết nối qua Thương vụ Việt Nam, Đại sứ quán - Mời DN đến khảo sát Gia Lai, tổ chức “Tuần lễ đầu tư chế biến sâu Gia Lai tại TP.HCM/Hà Nội”.

2. Tạo vùng nguyên liệu liên kết với nhà máy chế biến chuẩn GlobalG.A.P. - ESG

Hành động cụ thể: Quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung cho cà phê, tiêu, gỗ rừng trồng… đạt chuẩn hữu cơ, truy xuất nguồn gốc Liên kết 20.000 hộ dân - 500 HTX với các nhà máy theo chuỗi giá trị Ban hành “Bộ tiêu chuẩn vùng nguyên liệu Gia Lai” theo ISO - HACCP - EU Organic Làm cơ sở để các DN yên tâm đầu tư và xuất khẩu vào Mỹ, EU, Nhật.

3. Phát triển cụm công nghiệp - logistics chuyên biệt cho nông sản chế biến tầng then chốt

Tác động KCN Nam Pleiku - Cụm công nghiệp chế biến cà phê - tiêu - điều Tập trung nhà máy, dễ thu hút đầu tư, kết nối cao tốc - sân bay - cảng Quy Nhơn Trung tâm logistics lạnh Chư Sê - Đức Cơ Hỗ trợ chuỗi bảo quản - sơ chế - vận chuyển, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật quốc tế ICD Gia Lai (Kho ngoại quan - Hải quan) Giảm chi phí vận chuyển, hỗ trợ xuất khẩu trực tiếp thay vì qua TP.HC.

4. Ưu đãi đầu tư vượt khung - tạo “vùng chế biến nông sản quốc gia”

Ưu đãi đặc biệt cần xin Trung ương: Miễn thuế TNDN 10 - 15 năm đầu cho DN chế biến nông sản chuẩn quốc tế Áp dụng cho các nhà máy ≥ 300 tỷ, công nghệ EU - Nhật Miễn tiền thuê đất 20 năm tại các cụm công nghiệp chế biến Cho các dự án FDI hoặc DDI công nghệ cao Ưu tiên vay vốn tín dụng chính sách với lãi suất 2 - 3%/năm Áp dụng cho DN chế biến gắn với chuỗi HTX - hộ dân vay gói 300 triệu không thế chấp.

5. Xây dựng thương hiệu toàn cầu “Gia Lai Nông Sản - High Value Agro”

- Hành động cụ thể Mục tiêu:  Ra mắt bộ nhận diện thương hiệu “Gia Lai Nông sản chế biến cao” Gắn vùng nguyên liệu - nhà máy - tiêu chuẩn xuất khẩu Tham gia hội chợ quốc tế (Anuga - Đức, SIAL - Pháp, Foodex - Nhật) Giới thiệu sản phẩm và mời gọi đối tác quốc tế Mở kênh xuất khẩu trực tiếp (Amazon, Alibaba B2B) Tăng giá trị gia tăng, tránh lệ thuộc thương lái trung gian.

III. Dự báo kết quả nếu triển khai thành công

Chỉ tiêu đến 2030

Mục tiêu: Tăng tỷ trọng chế biến sâu ≥ 40% tổng nông – lâm sản Số DN chế biến công nghệ cao +100 DN mới, ≥ 10 FDI Giá trị xuất khẩu nông sản ≥ 1,5–2 tỷ USD/năm Hộ dân tham gia chuỗi >50.000 hộ, tiếp cận gói 300 triệu đồng vay tín chấp.

Luật sư, TS, Doanh nhân, Phạm Hồng Điệp

Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Shinec

Ủy viên Hội đồng Biên tập Tạp chí Kinh tế Môi trường