Tàu thủy hybrid: Cơ hội mở đường cho du lịch biển xanh

Theo dõi KTMT trên

Đây không chỉ là câu chuyện đổi mới phương tiện vận tải đường thủy, mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển du lịch biển: từ khai thác tài nguyên thiên nhiên sang kiến tạo giá trị bằng công nghệ, chất lượng dịch vụ và trách nhiệm môi trường.

Tàu thủy hybrid tại CHLB Nga tiết kiệm chi phí vận hành

Từ thực tiễn đó, dự án thí điểm đóng tàu du lịch nghỉ đêm sử dụng công nghệ hybrid do Công ty Cổ phần Đầu tư Quốc tế Thiên Việt khởi xướng, phối hợp cùng các đối tác trong và ngoài nước triển khai, đang mở ra một hướng tiếp cận mới cho ngành du lịch biển Việt Nam. Dự án không chỉ mang ý nghĩa về đầu tư, công nghệ, mà còn gợi mở khả năng hình thành một mô hình tàu du lịch xanh, phù hợp với yêu cầu bảo vệ môi trường biển, nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến, đặc biệt tại Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh.

Bước đi mới từ công nghệ tàu thủy hybrid

Tàu thủy hybrid là loại hình phương tiện sử dụng kết hợp giữa hệ thống động lực điện và động cơ nhiên liệu truyền thống. Trong điều kiện vận hành phù hợp, tàu có thể chạy bằng điện, giảm phát thải trực tiếp, giảm tiếng ồn, giảm rung lắc và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường. Khi cần bảo đảm công suất, tầm hoạt động hoặc điều kiện an toàn kỹ thuật, hệ thống động cơ dầu hoặc máy phát có thể hỗ trợ, tạo nên sự linh hoạt trong khai thác.

Với đặc thù của du lịch biển Việt Nam hiện nay, công nghệ hybrid có tính khả thi cao. Đây có thể xem là bước chuyển tiếp hợp lý giữa mô hình tàu diesel truyền thống và tàu điện hoàn toàn. Trong bối cảnh hạ tầng sạc, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình đăng kiểm, năng lực vận hành và hệ sinh thái bảo trì tàu điện còn đang trong quá trình hoàn thiện, tàu hybrid cho phép doanh nghiệp vừa giảm phát thải, vừa bảo đảm tính ổn định, an toàn và hiệu quả trong khai thác thương mại.

Theo thông tin dự án, Công ty Cổ phần Đầu tư Quốc tế Thiên Việt hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, công nghệ và hợp tác quốc tế, đã hợp tác với Công ty TNHH Emperium; Công ty TNHH NPK MCA, CHLB Nga, đơn vị có kinh nghiệm trong lĩnh vực đóng tàu thủy sử dụng năng lượng sạch; Công ty TNHH MTV Nam Triệu, doanh nghiệp chuyên đóng tàu biển; và Công ty Cổ phần Dịch vụ và Du lịch LiLy, đơn vị có kinh nghiệm khai thác, vận hành tàu du lịch tại Vịnh Hạ Long. Sự tham gia của các đối tác này cho thấy dự án được tiếp cận theo hướng liên kết chuỗi: từ đầu tư, công nghệ, thiết kế, đóng tàu đến khai thác vận hành thực tế.

Dự án dự kiến thí điểm đóng mới một tàu du lịch nghỉ đêm sử dụng công nghệ hybrid, kết hợp giữa điện và dầu. Tàu có chiều dài khoảng 99m, thiết kế 4 tầng, gồm 46 phòng, sức chứa khoảng 90–120 khách; sử dụng 4 động cơ điện với tổng công suất khoảng 1.200 mã lực, khối pin dung lượng khoảng 8.300 kWh, có khả năng vận hành nhiều giờ bằng điện trong ngày. Tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 600 tỷ đồng do doanh nghiệp tự đầu tư. Những thông số này cho thấy đây là dự án có quy mô lớn, hàm lượng công nghệ cao và hướng tới phân khúc du lịch biển chất lượng cao.

Lợi thế cạnh tranh từ một sản phẩm du lịch xanh

Trong cạnh tranh du lịch hiện đại, lợi thế không chỉ đến từ cảnh quan thiên nhiên, mà còn đến từ chất lượng sản phẩm, mức độ khác biệt của trải nghiệm và cam kết phát triển bền vững. Du khách ngày càng quan tâm hơn đến yếu tố môi trường, trách nhiệm xã hội và sự văn minh của điểm đến. Một hành trình du lịch trên biển bằng tàu ít phát thải, vận hành êm ái, hạn chế tiếng ồn, không gian dịch vụ cao cấp sẽ tạo ra giá trị khác biệt so với các mô hình tàu truyền thống.

Đối với Vịnh Hạ Long, ý nghĩa này càng rõ rệt. Hạ Long là di sản thiên nhiên thế giới, là biểu tượng của du lịch Việt Nam, đồng thời là một trong những khu vực có mật độ tàu du lịch lớn. Hoạt động của đội tàu du lịch trong nhiều năm qua đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế địa phương, tạo việc làm, phát triển dịch vụ, nâng cao thương hiệu điểm đến. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực không nhỏ về môi trường, khí thải, tiếng ồn, dầu thải, nước thải và nguy cơ ảnh hưởng đến cảnh quan, hệ sinh thái vịnh.

Trong bối cảnh ấy, tàu du lịch hybrid có thể trở thành một sản phẩm tiên phong, góp phần định hình hình ảnh mới cho du lịch Hạ Long: xanh hơn, hiện đại hơn, chất lượng hơn và có trách nhiệm hơn. Nếu một con tàu du lịch nghỉ đêm vận hành bằng công nghệ sạch được đưa vào khai thác thành công, đó không chỉ là thành công của một doanh nghiệp, mà còn là tín hiệu tích cực cho quá trình chuyển đổi mô hình phát triển du lịch biển.

Từ một dự án thí điểm, Quảng Ninh có thể từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch xanh trên vịnh, bao gồm tàu xanh, bến cảng xanh, dịch vụ xanh, tiêu chuẩn vận hành xanh và cơ chế giám sát môi trường bằng công nghệ số. Đây chính là lợi thế cạnh tranh dài hạn của điểm đến, nhất là khi các thị trường khách quốc tế ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về phát triển bền vững.

Ý nghĩa kinh tế, xã hội và môi trường

Về kinh tế, dự án tàu thủy hybrid mở ra khả năng nâng cấp chuỗi giá trị du lịch biển. Thay vì chỉ khai thác cảnh quan sẵn có, mô hình tàu sử dụng năng lượng mới tạo ra sản phẩm có hàm lượng công nghệ, giá trị dịch vụ và khả năng định vị thương hiệu cao hơn. Tàu du lịch nghỉ đêm sử dụng công nghệ hybrid có thể hướng tới phân khúc khách hàng chất lượng cao, tăng chi tiêu bình quân, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng nguồn thu cho doanh nghiệp cũng như địa phương.

Về công nghiệp, dự án còn có ý nghĩa thúc đẩy năng lực đóng tàu trong nước. Khi có sự tham gia của doanh nghiệp đóng tàu biển, đối tác công nghệ quốc tế và đơn vị vận hành thực tế, quá trình triển khai không chỉ dừng lại ở việc nhập khẩu công nghệ, mà còn tạo điều kiện để đội ngũ kỹ sư, công nhân kỹ thuật, nhân sự vận hành Việt Nam tiếp cận, học hỏi và làm chủ dần các giải pháp mới. Đây là tiền đề quan trọng để phát triển ngành công nghiệp đóng tàu xanh trong tương lai.

Về xã hội, dự án có thể tạo thêm việc làm trong các lĩnh vực thiết kế, đóng mới, bảo trì, vận hành, dịch vụ du lịch, đào tạo thuyền viên và quản lý kỹ thuật. Quan trọng hơn, nó góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp và người dân về phát triển du lịch bền vững. Du lịch xanh không còn là khẩu hiệu, mà phải được cụ thể hóa bằng những dự án, sản phẩm, công nghệ và mô hình vận hành cụ thể.

Về môi trường, ý nghĩa của tàu hybrid là rất rõ. Khi vận hành bằng điện, tàu giảm phát thải trực tiếp, giảm tiếng ồn, hạn chế rung lắc và giảm nguy cơ ô nhiễm từ nhiên liệu. Đối với những không gian có giá trị đặc biệt như Vịnh Hạ Long, việc giảm tác động môi trường từ hoạt động vận tải du lịch là yêu cầu cấp thiết. Bảo vệ di sản không thể chỉ dừng ở các biện pháp quản lý hành chính, mà cần được hỗ trợ bằng đổi mới công nghệ và thay đổi phương thức khai thác.

Cần chính quyền địa phương vào cuộc

Dù có tiềm năng lớn, dự án tàu du lịch sử dụng công nghệ hybrid là mô hình mới, cần sự đồng hành, ủng hộ và tháo gỡ kịp thời từ chính quyền địa phương các tỉnh, thành phố có biển. Công nghệ mới thường đi kèm với những yêu cầu mới về tiêu chuẩn kỹ thuật, đăng kiểm, an toàn pin, phòng cháy chữa cháy, hạ tầng sạc, quy hoạch bến cảng, luồng tuyến, bảo trì kỹ thuật và cơ chế vận hành. Nếu chỉ để doanh nghiệp tự xoay xở, quá trình triển khai sẽ gặp nhiều rào cản, thậm chí có thể làm chậm cơ hội đổi mới.

Do đó, các địa phương có lợi thế du lịch biển cần nhìn nhận tàu điện, tàu hybrid không chỉ là phương tiện mới, mà là một cấu phần của chiến lược phát triển du lịch xanh. Sự ủng hộ của chính quyền không có nghĩa là nới lỏng tiêu chuẩn an toàn hay môi trường, mà là chủ động kiến tạo cơ chế để những mô hình tiên phong được thử nghiệm trong khuôn khổ kiểm soát chặt chẽ, minh bạch và có đánh giá khoa học.

Đặc biệt, với Quảng Ninh, nơi có Vịnh Hạ Long – di sản thiên nhiên thế giới và trung tâm du lịch biển hàng đầu cả nước – việc ủng hộ thí điểm dự án tàu thủy hybrid có ý nghĩa rất quan trọng. Quảng Ninh có đủ điều kiện để trở thành địa phương tiên phong trong chuyển đổi xanh đội tàu du lịch: có thị trường, có thương hiệu, có hệ thống doanh nghiệp vận hành, có kinh nghiệm quản lý du lịch vịnh và có yêu cầu cấp thiết về bảo vệ môi trường di sản.

Chính quyền tỉnh Quảng Ninh có thể xem xét hỗ trợ dự án theo hướng tạo cơ chế thí điểm có kiểm soát; hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục kỹ thuật, đăng kiểm, môi trường, an toàn; kết nối với các cơ quan chuyên ngành để tháo gỡ vướng mắc; nghiên cứu bố trí tuyến, bến, điểm neo đậu phù hợp; đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả vận hành sau thời gian thí điểm. Nếu dự án chứng minh được hiệu quả về môi trường, kinh tế và chất lượng dịch vụ, đây sẽ là cơ sở quan trọng để nhân rộng mô hình.

Không chỉ Quảng Ninh, các địa phương có biển như Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Bình Định, Bà Rịa – Vũng Tàu, Kiên Giang cũng cần quan tâm đến xu hướng này. Mỗi địa phương có thể lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, từ tàu tham quan, tàu du lịch nghỉ đêm, tàu kết nối đảo, tàu dịch vụ ven biển đến các phương tiện thủy nội địa phục vụ du lịch sinh thái. Nếu có lộ trình rõ ràng, Việt Nam hoàn toàn có thể từng bước hình thành mạng lưới phương tiện du lịch biển xanh trên phạm vi cả nước.

Từ một dự án thí điểm đến tầm nhìn dài hạn

Dự án tàu thủy hybrid do Công ty Cổ phần Đầu tư Quốc tế Thiên Việt khởi xướng cần được nhìn nhận như một bước thử nghiệm có ý nghĩa mở đường. Trong mọi quá trình đổi mới, những dự án đầu tiên thường gặp nhiều khó khăn hơn cả, bởi vừa phải chứng minh tính khả thi công nghệ, vừa phải đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa phải thuyết phục thị trường. Chính vì vậy, sự đồng hành của chính quyền, cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp là điều kiện quan trọng để sáng kiến không dừng lại trên giấy.

Nếu được triển khai thành công, mô hình tàu du lịch hybrid có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Nó chứng minh rằng doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia vào quá trình chuyển đ ổi xanh bằng những dự án cụ thể; ngành đóng tàu trong nước có thể tiếp cận phân khúc công nghệ cao; du lịch biển Việt Nam có thể nâng cấp sản phẩm theo chuẩn bền vững; và các địa phương có biển có thể phát triển kinh tế mà vẫn bảo vệ môi trường.

Giấc mơ về những con tàu du lịch chạy bằng điện và hybrid lặng lẽ lướt trên Vịnh Hạ Long, không khói, ít tiếng ồn, thân thiện với môi trường và mang lại trải nghiệm cao cấp cho du khách không còn xa vời. Vấn đề còn lại là có đủ quyết tâm, đủ cơ chế và đủ sự vào cuộc để biến giấc mơ ấy thành hiện thực hay không.

Phát triển tàu du lịch sử dụng năng lượng mới là lựa chọn phù hợp với xu thế thời đại, với mục tiêu tăng trưởng xanh và với yêu cầu bảo vệ di sản. Đối với Quảng Ninh, ủng hộ dự án tàu thủy hybrid không chỉ là hỗ trợ một doanh nghiệp tiên phong, mà còn là mở ra một hướng đi mới cho du lịch Hạ Long. Đối với các địa phương có biển, đây là lời gợi mở về một tương lai du lịch biển hiện đại, sạch hơn, thông minh hơn và bền vững hơn.

Từ một con tàu thí điểm hôm nay có thể bắt đầu một hành trình lớn hơn: hành trình chuyển đổi đội tàu du lịch Việt Nam sang mô hình xanh, an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm với môi trường. Đó là con đường cần được khuyến khích, cần được đồng hành và cần được hiện thực hóa bằng những quyết sách kịp thời./.

Huy Thủy