Từ SCIC đến Quỹ đầu tư quốc gia: Thay đổi lớn của vốn Nhà nước

Theo dõi KTMT trên

Thực hiện Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị, Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) đang được định vị lại với mục tiêu hình thành Quỹ đầu tư quốc gia, hoạt động theo nguyên tắc thị trường và tiệm cận mô hình Temasek của Singapore. Thông tin được ông Lê Thanh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc SCIC, chia sẻ mới đây.

Nghị quyết 79: thay đổi cách nhìn về vốn Nhà nước

Theo lãnh đạo SCIC, Nghị quyết 79 đánh dấu lần đầu tiên khái niệm “quỹ đầu tư quốc gia” được nêu rõ trong một nghị quyết của Bộ Chính trị. Điều này đồng nghĩa với việc, SCIC không còn được nhìn nhận đơn thuần là đơn vị tiếp nhận, quản lý và thoái vốn Nhà nước, mà được kỳ vọng đóng vai trò nhà đầu tư chiến lược của Nhà nước.

Với cách tiếp cận mới, SCIC phải tự đánh giá lại toàn bộ mô hình hoạt động, từ mục tiêu đầu tư, phương thức triển khai đến tiêu chí đánh giá hiệu quả.

Ông Lê Thanh Tuấn - Phó Tổng Giám đốc SCIC. Ảnh: Dương Triều.

Sau 20 năm: mô hình cũ bộc lộ giới hạn

SCIC được thành lập, nhằm tách bạch chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu vốn. Đơn vị này hoạt động như một cổ đông thuần túy, không can thiệp hành chính vào doanh nghiệp.

Sau 20 năm, SCIC đã nộp ngân sách khoảng 114.000 tỷ đồng, gấp ba lần vốn Nhà nước ban đầu được giao. Danh mục hiện gồm hơn 100 doanh nghiệp, với giá trị thị trường ước khoảng 8 tỷ USD.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo SCIC, mô hình tập trung vào tái cơ cấu và thoái vốn không còn phù hợp, nếu đơn vị này được giao vai trò quỹ đầu tư quốc gia.

Chuyển trọng tâm sang đầu tư mới, lĩnh vực chiến lược

Thay đổi lớn nhất trong giai đoạn tới là SCIC sẽ chuyển mạnh sang đầu tư mới, thay vì chỉ bán vốn và tối ưu danh mục hiện hữu.

Hoạt động đầu tư vẫn phải đảm bảo hiệu quả, nhưng trọng tâm sẽ là các ngành, lĩnh vực chiến lược, nơi khu vực tư nhân chưa đủ năng lực hoặc chưa sẵn sàng tham gia. Nghị quyết 79 cũng định hướng, SCIC ưu tiên các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi số; đồng thời nghiên cứu tham gia các quỹ đầu tư mạo hiểm để tạo hiệu ứng lan tỏa.

Không thể đo bằng lợi nhuận ngắn hạn

Theo ông Lê Thanh Tuấn, khi được định vị là quỹ đầu tư quốc gia, cách đánh giá hiệu quả của SCIC cũng phải thay đổi.

Việc chỉ nhìn vào doanh thu hay lợi nhuận từng năm, sẽ không phản ánh đúng vai trò đầu tư dài hạn. Thay vào đó, hiệu quả cần được đo bằng mức gia tăng giá trị tài sản ròng, tương tự cách các quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới đang áp dụng.

SCIC hiện đang nghiên cứu kinh nghiệm của các quỹ tại Singapore, Trung Quốc, Malaysia và Indonesia, trong đó Temasek được xem là mô hình tham chiếu chính.

Góc nhìn chuyên gia: Nhà nước đi trước để tạo thị trường

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, việc SCIC hướng tới mô hình Temasek là phù hợp, trong bối cảnh Việt Nam cần những tổ chức đầu tư đủ lớn để dẫn dắt các lĩnh vực nền tảng.

Nhà nước cần chấp nhận đi trước, đầu tư vào các lĩnh vực rủi ro cao, cần vốn lớn và tầm nhìn dài hạn như khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi thị trường đã hình thành và khu vực tư nhân đủ năng lực, Nhà nước có thể từng bước rút khỏi vai trò đầu tư trực tiếp.

Theo bà Lan, cốt lõi không phải là ranh giới Nhà nước – tư nhân, mà là sự bổ trợ để nâng năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế.