Thủ phủ lá dong Tràng Cát vào vụ Tết: Tất bật thu hoạch, rộn ràng mùa bội thu

Theo dõi KTMT trên

Trên những cánh đồng xanh mướt trải dài, người dân tất bật thu hoạch, phân loại, đóng bó để kịp đưa những chuyến lá dong tươi ngon đến khắp mọi miền. Là vùng trồng lá dong lớn nhất Thủ đô, Tràng Cát không chỉ góp phần giữ gìn hương vị bánh chưng truyền thống mà còn mang lại nguồn thu nhập ổn định cho hàng trăm hộ dân.

Tất bật “mùa vàng” nơi làng lá lớn nhất Thủ đô

Tràng Cát từ lâu được biết đến là một trong những vùng chuyên canh lá dong lớn của Hà Nội, với hàng chục hecta được quy hoạch bài bản. Khác với nhiều loại cây trồng có thể thu hoạch quanh năm, lá dong gần như chỉ “lên giá” và tiêu thụ mạnh nhất vào dịp giáp Tết. Bởi vậy, khoảng thời gian từ đầu tháng Chạp đến những ngày cuối năm luôn được người dân ví như “mùa vàng” - thời điểm quyết định thu nhập của cả năm.

Từ tờ mờ sáng, khi sương còn đọng trên từng tàu lá, người trồng đã có mặt ngoài ruộng. Tiếng dao cắt lá xen lẫn tiếng trò chuyện rôm rả tạo nên bức tranh lao động đầy sức sống. Từng bó lá xanh được chuyển nhanh từ ruộng lên bờ, chất gọn gàng chờ mang đi sơ chế. Không khí khẩn trương kéo dài đến tận tối muộn, khi ánh đèn trong sân các gia đình vẫn sáng để kịp rửa, phân loại và bó lá theo đơn đặt hàng.

Những ngày giáp Tết, hình ảnh người dân thu hoạch lá dong xuất hiện trên khắp các lối nhỏ ở làng Tràng Cát, tạo nên nhịp lao động đặc trưng của làng nghề truyền thống.

Giáp Tết cũng là mùa thu hoạch thứ nguyên liệu gói trọn hương vị Tết cổ truyền của người Việt. Từ những chiếc bánh chưng vuông vắn trên mâm cỗ đến nồi bánh nghi ngút khói trong đêm 30, đâu đâu cũng thấp thoáng màu xanh của lá dong, màu xanh của sum vầy và đoàn tụ.

Chia sẻ về vụ mùa năm nay, bà Nguyễn Thị Dinh (thôn Tràng Cát) cho biết gia đình bước vào cao điểm thu hoạch từ mùng 10 đến tận ngày 28 tháng Chạp. “Với đội ngũ từ 10 đến 15 nhân công làm việc liên tục trong gần một tháng, ước tính mỗi dịp Tết, cơ sở chúng tôi cung ứng ra thị trường khoảng 40 vạn lá” bà nói.

Khối lượng công việc lớn khiến mọi thành viên đều phải tham gia. Người cắt lá, người vận chuyển, người rửa và phân loại; tất cả vận hành nhịp nhàng như một dây chuyền thu nhỏ. Nhiều lao động thời vụ cũng được thuê thêm để đáp ứng nhu cầu tăng cao.

Sau khi cắt từ ruộng, lá dong nhanh chóng được người dân tập kết, chọn lọc và bó lại thành từng bó từ 40-50 lá, sẵn sàng cho khâu vận chuyển.

Tuy vậy, để có được những tàu lá đạt chuẩn không hề đơn giản. Chú Thủy, người dân trồng lá dong Tràng Cát cho biết: “Lá dong dùng gói bánh chưng phải to bản, xanh đậm, bề mặt mịn, không rách, không sâu bệnh. Người thu hoạch phải lựa chọn kỹ càng và thao tác khéo léo, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể làm giảm chất lượng sản phẩm.”

Sau khi cắt, lá tiếp tục trải qua nhiều công đoạn công phu như rửa sạch, cắt cuống, phân loại theo kích thước rồi bó gọn thành từng chục hoặc từng trăm. Công việc tưởng chừng giản đơn nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ, bởi lá càng đều, càng phẳng thì càng được giá.

Theo cô Vân (56 tuổi, thôn Tràng Cát), lá dong loại 1 phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe: “Kích thước từ 25cm trở lên, lá bóng đẹp, không bị rách, cháy nắng hay sâu bệnh. Tùy vào chất lượng mà giá thành các loại lá có sự chênh lệch rõ rệt.” Lá dong Tràng Cát từ lâu đã tạo dựng được uy tín nhờ sắc xanh đặc trưng, độ bền đẹp tự nhiên và đặc biệt là quy trình canh tác sạch, hạn chế tối đa hóa chất. Nhờ vậy, sản phẩm luôn được thương lái tin tưởng, đặt mua với số lượng lớn mỗi dịp cuối năm.

Năm nay, thời tiết khá thuận lợi giúp cây phát triển đồng đều, ít sâu bệnh nên tỷ lệ lá đạt chuẩn cao hơn. Hiện lá dong loại 1 được bán với giá khoảng 120.000-130.000 đồng/100 lá, trong khi loại đặc biệt có thể đạt 170.000 đồng/100 lá. Mức giá khả quan khiến nhiều hộ dân kỳ vọng vào một vụ Tết bội thu.

Người dân vui vẻ, phấn khởi khi chọn được những tàu lá đẹp

Xe tải từ các tỉnh liên tục về tận nơi thu mua, biến những con đường làng nhỏ trở nên tấp nập. Sự sôi động ấy không chỉ báo hiệu một mùa làm ăn thuận lợi mà còn cho thấy sức sống bền bỉ của một làng nghề truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Anh Minh (người chuyên vận chuyển lá dong) chia sẻ: “Những ngày này hầu như không có thời gian nghỉ ngơi, mưa hay nắng cũng phải làm hết. Bù lại, không khí lao động rộn ràng mang đến cảm giác Tết đang đến gần.”

Nghề truyền thống mang lại sinh kế bền vững

Theo anh Nguyễn Hữu Huy (Trưởng thôn Tràng Cát) toàn xã hiện có 576 hộ gia đình, trong đó hơn 400 hộ duy trì nghề trồng lá dong với tổng diện tích khoảng 30ha. “Nghề này mang lại giá trị kinh tế cao nhờ chi phí đầu tư thấp và tận dụng được nguồn lao động linh hoạt, đặc biệt phù hợp với phụ nữ và người cao tuổi. Với mức thu nhập ổn định từ 15 đến 20 triệu đồng mỗi sào Bắc Bộ mỗi năm, nhiều hộ đã mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất lên tới 3 mẫu” anh Huy cho biết, đồng thời khẳng định đây là nguồn thu nhập chủ lực của địa phương.

Mọi ngõ ngách trong làng đều phủ một màu xanh của lá dong. Chị Nguyễn Thị Ngọc cho biết, nghề trồng lá dong đã gắn bó với làng từ thuở lập làng, khoảng 600 năm nay rồi, được ghi lại trong gia phả của nhiều dòng họ.

Không chỉ tạo việc làm tại chỗ, nghề trồng lá dong còn góp phần giữ chân lao động nông thôn. Người lớn tuổi có thể đảm nhận các khâu nhẹ nhàng như rửa và bó lá, trong khi lực lượng trẻ phụ trách vận chuyển, giao hàng. Sự phân công hợp lý giúp làng nghề duy trì nhịp sản xuất ổn định mỗi mùa Tết.

Dù không mang lại nguồn thu quanh năm, cây lá dong vẫn giữ vai trò đặc biệt trong đời sống kinh tế của người dân. Một vụ mùa thuận lợi đủ để nhiều gia đình trang trải chi phí, sửa sang nhà cửa và chuẩn bị cái Tết đủ đầy hơn. Những năm gần đây, nhiều hộ đã chủ động mở rộng diện tích, đầu tư chăm sóc bài bản nhằm giữ vững thương hiệu. Với họ, trồng lá dong không chỉ là kế sinh nhai mà còn là cách gìn giữ nghề truyền thống đã gắn bó qua nhiều thế hệ.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi không ít phong tục xưa dần mai một, hình ảnh những ruộng lá dong bạt ngàn vẫn nhắc nhớ về giá trị bền vững của Tết cổ truyền. Từ Tràng Cát, hàng triệu chiếc lá sẽ theo các chuyến xe tỏa đi khắp nơi, góp phần làm nên những chiếc bánh chưng xanh, biểu tượng không thể thiếu trong mỗi gia đình Việt.

Với người dân nơi đây, giữ màu xanh của lá dong cũng chính là giữ gìn một phần hồn cốt của Tết. Và trong sự tất bật của những ngày cuối năm, làng Tràng Cát không chỉ đang thu hoạch một vụ mùa bội thu, mà còn đang tiếp nối mạch chảy của một làng nghề truyền thống, nơi sắc xanh vẫn bền bỉ nuôi dưỡng mùa xuân.

Bài, ảnh: Quỳnh Chi