Bộ Công Thương đề xuất ngưỡng 20% để bình ổn giá xăng dầu
Bộ Công Thương đề xuất kích hoạt cơ chế bình ổn khi giá xăng, xăng sinh học hoặc dầu diesel tăng liên tiếp trong một tháng với mức cộng dồn từ 20%. Biện pháp nhằm hạn chế tác động tiêu cực tới lạm phát và kinh tế vĩ mô.
Bộ Công Thương đang đề xuất bổ sung cơ chế kích hoạt bình ổn giá xăng dầu trong trường hợp giá bán lẻ tăng mạnh và kéo dài. Động thái này được xem là nhằm thiết lập một “ngưỡng cảnh báo” rõ ràng hơn đối với thị trường năng lượng – lĩnh vực có tác động trực tiếp đến lạm phát và chi phí sản xuất.
Theo bản thảo Thông tư hướng dẫn dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu, cơ chế bình ổn sẽ được xem xét kích hoạt khi giá bán lẻ xăng, xăng sinh học hoặc dầu diesel tăng liên tiếp trong một tháng với mức cộng dồn từ 20% trở lên. Điều kiện này được áp dụng khi biến động giá có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế vĩ mô, lạm phát và đời sống người dân.
Trong trường hợp xuất hiện biến động mạnh, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính phân tích diễn biến thị trường, từ đó báo cáo Chính phủ xem xét quyết định việc triển khai các biện pháp bình ổn.
Việc đánh giá biến động giá sẽ dựa trên mức bán lẻ do các thương nhân đầu mối công bố, trong đó nhóm doanh nghiệp đại diện có tổng sản lượng chiếm hơn 70% thị phần xăng dầu trong nước.
Sau khi Chính phủ ban hành chủ trương, Bộ Công Thương sẽ hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp bình ổn giá theo quy định của Luật Giá.
Vai trò của Quỹ bình ổn
Một trong những công cụ quan trọng trong cơ chế điều tiết giá xăng dầu hiện nay là Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Quỹ được thành lập từ năm 2009 theo Nghị định 84, hoạt động theo nguyên tắc trích lập khi giá thấp và chi sử dụng khi giá tăng mạnh nhằm giảm áp lực lên thị trường.
Khác với nhiều quỹ tài chính khác, Quỹ bình ổn xăng dầu không nằm trong cân đối ngân sách nhà nước. Nguồn tiền được trích lập từ giá bán lẻ và do các doanh nghiệp đầu mối quản lý tại tài khoản ngân hàng riêng. Việc trích lập hoặc chi sử dụng quỹ được liên Bộ Tài chính – Công Thương quyết định tại từng kỳ điều hành.
Tuy nhiên, từ cuối năm 2023 đến nay, cơ quan điều hành không thực hiện trích lập hoặc chi sử dụng quỹ. Dù vậy, quy mô quỹ vẫn duy trì ở mức khá lớn.
Theo số liệu công bố, tính đến cuối quý III/2025, Quỹ bình ổn giá xăng dầu còn dư khoảng 5.617 tỷ đồng. Trong đó, 5 doanh nghiệp có số dư quỹ lớn nhất gồm:
- Petrolimex: 3.085 tỷ đồng
- Dầu khí Đồng Tháp: 461 tỷ đồng
- Thanh Lễ: 391 tỷ đồng
- Dầu khí TP.HCM: 328 tỷ đồng
- Xăng dầu Quân đội: 300 tỷ đồng
Quy mô quỹ cho thấy dư địa nhất định để can thiệp khi thị trường xuất hiện các cú sốc giá.
Thị trường xăng dầu tiếp tục tái cấu trúc
Dự thảo Thông tư cũng giữ nguyên cơ chế để thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối tự công bố, điều chỉnh giá bán lẻ trong hệ thống phân phối, ngoại trừ dầu mazut được áp dụng giá bán buôn.
Các doanh nghiệp sẽ thực hiện kê khai giá và gửi báo cáo về Bộ Công Thương cũng như cơ quan quản lý địa phương thông qua hệ thống phần mềm theo dõi.
Theo Bộ Công Thương, tính đến cuối tháng 2, cả nước có 33 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu, trong đó có 5 đơn vị kinh doanh nhiên liệu bay và 2 doanh nghiệp sản xuất – lọc hóa dầu. Thị trường cũng có khoảng 250 thương nhân phân phối, giảm gần 25% so với ba năm trước, cho thấy quá trình tái cấu trúc đang diễn ra.
Năm 2025, tổng sản lượng tiêu thụ xăng dầu trong nước đạt khoảng 26,4 triệu m³, tấn, tương đương 2,2 triệu m³, tấn mỗi tháng. Lượng tồn kho cuối năm khoảng 1,7 triệu m³, tấn, đảm bảo mức dự trữ theo quy định.
Trong năm 2026, Bộ Công Thương phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu gần 31,8 triệu m³, tấn cho các doanh nghiệp đầu mối nhằm bảo đảm nguồn cung cho thị trường.
Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng và giá dầu thế giới khó lường, việc thiết lập các ngưỡng cảnh báo và cơ chế can thiệp sớm được xem là bước đi nhằm hạn chế các cú sốc giá, đồng thời tạo dư địa điều hành linh hoạt hơn cho cơ quan quản lý.
