Xuất khẩu tăng 17%, nhưng “vé vào thị trường lớn” ngày càng đắt
Xuất khẩu Việt Nam năm 2025 vượt 475 tỷ USD, tăng 17%. Nhưng áp lực về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, thuế quan và chuyển đổi số đang gia tăng, buộc doanh nghiệp phải nâng chất lượng và giá trị nếu muốn giữ thị trường lớn.
Năm 2025, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt hơn 475 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước. Tuy nhiên, mức tăng này đi kèm áp lực rõ rệt về tiêu chuẩn thị trường và chi phí tuân thủ, đặc biệt tại các thị trường lớn.
Tại Diễn đàn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu Việt Nam”, ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), cho biết các rào cản mới liên quan đến môi trường – xã hội – truy xuất nguồn gốc – chuyển đổi số đang trở thành điều kiện bắt buộc khi xuất khẩu, không còn là lựa chọn.
Áp lực này thể hiện rõ ở các ngành chủ lực. Ngành gỗ đạt kim ngạch 18,2 tỷ USD năm 2025, nhưng nhiều mặt hàng đang chịu thuế đối ứng lên tới 25%, theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam. Việc tập trung vào một số thị trường lớn khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương khi chính sách thay đổi.
Với ngành da giày, bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày Việt Nam, cho biết mô hình tăng trưởng dựa vào kim ngạch đang bộc lộ hạn chế. Xuất khẩu vẫn phụ thuộc thị trường chủ lực, trong khi biên lợi nhuận chịu sức ép lớn từ thuế quan và yêu cầu ESG.
Ở chiều chính sách, ông Trần Quốc Toản, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), nhấn mạnh mạng lưới 17 FTA đang là trụ đỡ quan trọng cho xuất khẩu, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc của doanh nghiệp.
Cùng với đó, thương mại điện tử B2B và chuyển đổi số được xác định là kênh giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp nhà mua hàng quốc tế, giảm chi phí giao dịch và phụ thuộc trung gian – đặc biệt với các ngành có quy mô lớn như gỗ, da giày, thủ công mỹ nghệ.
Số liệu xuất khẩu năm 2025 cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn, nhưng bài toán đặt ra cho doanh nghiệp không chỉ là bán được nhiều hơn, mà là đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn để giữ thị trường và giảm rủi ro trong chuỗi thương mại toàn cầu.
