Xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc bứt tốc nhờ đổi chuẩn
Kim ngạch rau quả Việt Nam xuất sang Trung Quốc tăng gần 19%, cao nhất trong nhóm 10 nguồn cung lớn nhất. Động lực không đến từ mở cửa thị trường, mà từ việc doanh nghiệp chuyển sang xuất khẩu chính ngạch và đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
Xuất khẩu rau quả Việt Nam sang Trung Quốc đang ghi nhận bước tăng trưởng mạnh cả về giá trị lẫn vị thế. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang thị trường này tăng gần 19% so với năm trước, tương đương hơn 870 triệu USD. Đáng chú ý, Việt Nam hiện là quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong nhóm 10 nguồn cung rau quả lớn nhất của Trung Quốc.
Động lực phía sau mức tăng này không đến từ mở rộng sản lượng ồ ạt, mà từ sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận thị trường. Khi Trung Quốc siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu, từ kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc đến mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, nhiều doanh nghiệp Việt buộc phải tái cấu trúc toàn bộ chuỗi sản xuất – xuất khẩu.
Thay vì phụ thuộc vào thương mại tiểu ngạch, doanh nghiệp chuyển sang xuất khẩu chính ngạch, đầu tư vùng nguyên liệu đạt chuẩn và hệ thống kiểm soát chất lượng bài bản hơn.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc Trung Quốc nâng chuẩn không còn là yếu tố bất ngờ, mà là xu hướng dài hạn khi thị trường này tiến gần hơn các tiêu chuẩn của châu Âu và Mỹ.
Những doanh nghiệp chủ động thích ứng sớm đang chiếm ưu thế rõ rệt, không chỉ về tốc độ thông quan mà còn về giá bán và tính ổn định đơn hàng.
Thực tế từ doanh nghiệp cho thấy, chi phí ban đầu tăng lên đáng kể, song đổi lại là khả năng tiếp cận thị trường bền vững hơn.
Khi đáp ứng đúng chuẩn, hàng hóa không còn bị ùn ứ ở cửa khẩu, rủi ro bị trả hàng giảm mạnh và biên lợi nhuận được cải thiện. “Từ chỗ bán được hàng, doanh nghiệp buộc phải chuyển sang bán đúng chuẩn”, đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản nhận định.
Dù vậy, giới chuyên gia cũng lưu ý rằng, tăng trưởng nhanh tại thị trường Trung Quốc đi kèm rủi ro phụ thuộc. Đây vẫn là thị trường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Chỉ cần một thay đổi về chính sách, tiêu chuẩn hay nhu cầu tiêu dùng, tác động sẽ lan rộng trên toàn chuỗi.
Trong bối cảnh đó, định hướng sắp tới của ngành rau quả không chỉ là giữ nhịp tăng trưởng tại Trung Quốc, mà còn từng bước đa dạng hóa thị trường và sản phẩm.
Cơ quan quản lý xác định, ưu tiên củng cố các thị trường đã mở, hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật kịp thời quy định mới, đồng thời chuẩn hóa từ khâu sản xuất để giảm rủi ro phụ thuộc.
Về dài hạn, bài toán cốt lõi vẫn nằm ở doanh nghiệp: xây dựng chiến lược xuất khẩu bền vững, chủ động tiêu chuẩn hóa và không đặt toàn bộ kỳ vọng vào một thị trường duy nhất.
Đà tăng trưởng hiện tại là cơ hội, nhưng cũng là phép thử cho năng lực thích ứng của ngành rau quả Việt Nam.
