Việt Nam tính đánh thuế tài sản mã hoá, thị trường sẽ phản ứng ra sao?

Theo dõi KTMT trên

Trong bối cảnh thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam tiếp tục mở rộng cả về quy mô lẫn mức độ tham gia của nhà đầu tư cá nhân, Bộ Tài chính mới đây đã đưa ra đề xuất đánh thuế đối với hoạt động giao dịch crypto. Động thái này nhanh chóng thu hút sự chú ý khi không chỉ tác động trực tiếp đến lợi nhuận nhà đầu tư, mà còn được xem là bước đi quan trọng nhằm đưa thị trường tiền số ra khỏi “vùng xám” pháp lý.

Ảnh minh họa.

Theo dự thảo, doanh nghiệp kinh doanh tài sản mã hoá có thể chịu thuế suất 20% trên lợi nhuận, trong khi nhà đầu tư cá nhân chịu thuế 0,1% trên mỗi giao dịch bán, tương tự cơ chế thu thuế giao dịch chứng khoán hiện hành. Một nhà phân tích thị trường tiền số nhận định: “Thuế không giết thị trường, mà chỉ sàng lọc lại người chơi”.

Về cách tính, thuế đối với nhà đầu tư cá nhân được áp dụng trực tiếp trên giá trị giao dịch bán, không phân biệt lãi hay lỗ. Chẳng hạn, nếu một nhà đầu tư mua 1 Bitcoin với giá 1 tỷ đồng và bán ra ở mức 1,2 tỷ đồng, số thuế phải nộp là 1,2 triệu đồng, tương đương 0,1% giá trị giao dịch. Theo một chuyên gia tài chính tại TP.HCM, mức thuế này không lớn nếu xét từng giao dịch đơn lẻ, song sẽ ảnh hưởng rõ hơn tới nhóm nhà đầu tư giao dịch tần suất cao, vốn phụ thuộc vào biên lợi nhuận mỏng.

So sánh quốc tế cho thấy cách tiếp cận của Việt Nam mang tính thận trọng. Tại Mỹ, Sở Thuế vụ Hoa Kỳ (IRS) coi crypto là tài sản, lợi nhuận chịu thuế thu nhập vốn với mức từ 0-37% tuỳ thời gian nắm giữ. Nhật Bản áp dụng mức thuế luỹ tiến rất cao, có thể lên tới 55% trong một số trường hợp. Trong khi đó, Singapore - dưới quan điểm quản lý của Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) - không đánh thuế nhà đầu tư cá nhân nếu hoạt động không mang tính kinh doanh. So với các mô hình này, phương án thuế 0,1% trên mỗi giao dịch tại Việt Nam được đánh giá là đơn giản, dễ thực thi và giảm tranh cãi trong việc xác định giá vốn, lợi nhuận ròng.

Xét về tác động, nhóm chịu ảnh hưởng lớn nhất được cho là các nhà đầu tư ngắn hạn và chiến lược lướt sóng. Ngược lại, nhà đầu tư dài hạn gần như không bị tác động đáng kể do số lần giao dịch hạn chế. Với doanh nghiệp, mức thuế 20% trên lợi nhuận tương đương thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành, cho thấy định hướng đưa hoạt động kinh doanh tài sản số về cùng mặt bằng quản lý với các ngành nghề khác trong nền kinh tế.

Lo ngại lớn nhất là khả năng dòng tiền rút khỏi thị trường khi thuế được áp dụng. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy sự rõ ràng về pháp lý thường giúp thị trường ổn định hơn và thu hút dòng vốn dài hạn. Một nhà phân tích thị trường tiền số độc lập cho rằng, yếu tố khiến nhà đầu tư e ngại không nằm ở thuế, mà ở sự thiếu minh bạch và rủi ro pháp lý.

Từ góc độ chính sách, đề xuất đánh thuế tài sản mã hoá của Bộ Tài chính có thể xem là bước đi đầu tiên trong tiến trình “chính danh hoá” thị trường crypto tại Việt Nam. Với mức thuế thấp, cách tính đơn giản và tiệm cận thông lệ quốc tế, chính sách này được kỳ vọng sẽ đặt nền móng cho một thị trường tài sản số phát triển bền vững và chuyên nghiệp hơn trong giai đoạn tới.

Tài liệu tham khảo

IRS (Hoa Kỳ): Hướng dẫn phân loại crypto là tài sản và cơ chế thuế thu nhập vốn.

Cơ quan Thuế Nhật Bản (NTA): Quy định coi lợi nhuận crypto là “thu nhập khác”, áp dụng thuế luỹ tiến.

Monetary Authority of Singapore (MAS): Quan điểm không đánh thuế crypto với nhà đầu tư cá nhân không kinh doanh.

OECD - Taxing Virtual Currencies: Báo cáo về các mô hình đánh thuế tài sản số tại các nền kinh tế lớn.

Nguyễn Quân