Xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp tài sản số chuyên biệt
Trong bối cảnh fintech, blockchain và tài sản số phát triển nhanh, việc hình thành cơ chế giải quyết tranh chấp chuyên biệt được xem là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, an toàn, đồng thời hoàn thiện nền tảng pháp lý.
Ngày 29/5, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp Fintech và Kinh tế số VIAC, đồng thời ký kết thỏa thuận hợp tác cùng Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) và Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) nhằm phối hợp xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp cho fintech, blockchain và tài sản số.
VIAC ký kết thỏa thuận hợp tác cùng VAFI và VBA nhằm phối hợp phát triển cơ chế giải quyết tranh chấp cho các lĩnh vực tài chính, công nghệ và tài sản số.
Sự kiện được tổ chức kết hợp cùng Hội thảo “Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) 2026”, thuộc Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 tại TPHCM, với sự tham dự của gần 300 đại biểu gồm đại diện cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp, luật sư và chuyên gia công nghệ - tài chính.
Phát biểu khai mạc, GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC, nhận định sự phát triển của tài chính số, fintech và giao dịch xuyên biên giới đang làm gia tăng các tranh chấp có tính chất phức tạp, đòi hỏi cơ chế xử lý chuyên môn hóa cao. Quá trình xây dựng VIFC không chỉ cần hạ tầng tài chính và công nghệ, mà còn cần một nền tảng pháp lý hiện đại, minh bạch, có khả năng dự đoán. Một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, thân thiện với nhà đầu tư và tiệm cận thông lệ quốc tế sẽ là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của các trung tâm tài chính.
Từ góc nhìn của lĩnh vực blockchain và tài sản số, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch VBA, cho biết đặc tính xuyên biên giới của fintech và tài sản số khiến tranh chấp trong lĩnh vực này phức tạp hơn nhiều so với giao dịch truyền thống. Nếu thiếu cơ chế hòa giải, trọng tài hoặc xử lý chuyên môn hóa từ sớm, nhiều tranh chấp có thể chuyển thành các vụ án phức tạp khi khung pháp lý được hoàn thiện.
Ông Trung đánh giá: "Việc VIAC ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp Fintech và Kinh tế số là bước chuẩn bị quan trọng cho cấu trúc pháp lý của VIFC. Nền tảng thể chế là điều kiện then chốt để dòng vốn đầu tư dịch chuyển, đặc biệt với các lĩnh vực mới như blockchain và tài sản số. Đây cũng là cơ hội để cơ quan quản lý, cộng đồng pháp lý và doanh nghiệp Việt Nam tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong quá trình xây dựng khung thể chế cho thị trường tài sản số".
Toàn cảnh lễ ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp Fintech và Kinh tế số VIAC, thuộc Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 tại TPHCM.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, nhấn mạnh việc hình thành VIFC phải đi kèm khuôn khổ pháp lý rõ ràng và cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy. Sự xuất hiện của các mô hình tài chính số, tài sản số và giao dịch xuyên biên giới đang tạo ra nhiều dạng tranh chấp mới với cấu trúc pháp lý phức tạp hơn. Trong điều kiện đó, trọng tài và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế có ưu thế nhờ tính linh hoạt, bảo mật, chuyên môn hóa, phù hợp với đặc thù giao dịch tài chính hiện đại.
Thông qua thỏa thuận được ký kết, VIAC, VAFI và VBA sẽ cùng phối hợp giải quyết tranh chấp tài chính, công nghệ và chuyển đổi số theo hướng nhanh chóng, hiệu quả, công bằng, phù hợp tiêu chuẩn quốc tế. Trọng tâm là các tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hoạt động của VIFC, đồng thời mở rộng đến thị trường vốn truyền thống, thị trường vốn phi truyền thống, fintech, blockchain, tài sản số, các giao dịch huy động vốn, đầu tư và quản lý rủi ro.
Thỏa thuận cũng xác lập cơ chế phối hợp thông qua Hội đồng Chuyên gia và Nhóm Điều phối chung. VBA sẽ giới thiệu các chuyên gia công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế số trong nước, quốc tế tham gia Hội đồng; cử đại diện vào Nhóm Điều phối chung; đề xuất chương trình hoạt động; phối hợp tổ chức sự kiện, truyền thông, phát triển thị trường; đồng thời kết nối mạng lưới hội viên với các hoạt động hợp tác tại VIFC Đà Nẵng, VIFC TP.HCM và các chương trình liên quan.
Thuỷ Tiên - Nguyễn Đức
