Vì sao nhiều quốc gia dùng tỷ giá để kiểm soát lạm phát?
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, từ lạm phát đến rủi ro bên ngoài, ngày càng nhiều quốc gia linh hoạt sử dụng tỷ giá như một công cụ quan trọng trong điều hành chính sách tiền tệ, thay vì chỉ dựa vào lãi suất.
Singapore: Dùng tỷ giá để kiểm soát lạm phát nhập khẩu
Singapore là trường hợp điển hình, khi không lấy lãi suất làm công cụ trung tâm, mà điều hành chính sách tiền tệ chủ yếu thông qua tỷ giá. Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) quản lý đồng SGD theo rổ tiền tệ và dải biến động (S$NEER), cho phép tỷ giá vận động linh hoạt nhưng tránh biến động cực đoan.
Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), với độ mở thương mại rất cao, biến động tỷ giá tại Singapore truyền nhanh vào giá cả trong nước. Việc điều hành theo rổ tiền tệ giúp giảm áp lực lạm phát nhập khẩu, đồng thời tạo môi trường ổn định cho thương mại và đầu tư. IMF cũng đánh giá, cơ chế này đã phát huy hiệu quả trong các giai đoạn giá năng lượng và vận tải toàn cầu biến động mạnh.
Gần đây, MAS tiếp tục giữ nguyên định hướng tỷ giá, phản ánh cách tiếp cận thận trọng: ổn định là ưu tiên, linh hoạt là công cụ dự phòng.
Ấn Độ: Thả nổi có quản lý, neo bằng mục tiêu lạm phát
Ấn Độ điều hành đồng rupee theo cơ chế thả nổi có quản lý, trong đó thị trường quyết định xu hướng chính, còn Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) chỉ can thiệp khi biến động bị xem là quá mức.
Trụ cột của chính sách là khuôn khổ lạm phát mục tiêu 4%, với biên độ 2–6%. Cách tiếp cận này cho phép RBI tránh phản ứng quá mạnh trước các cú sốc ngắn hạn của tỷ giá, trong khi vẫn giữ ổn định kỳ vọng lạm phát.
Theo IMF, các biện pháp can thiệp của Ấn Độ chủ yếu nhằm làm dịu biến động, không nhằm duy trì một mức rupee cố định. Lợi thế lớn của nước này là dự trữ ngoại hối dồi dào, đạt hơn 700 tỷ USD, tạo bộ đệm hiệu quả trước rủi ro bên ngoài.
Nhật Bản: Ưu tiên thị trường, can thiệp khi cần
Nhật Bản áp dụng tỷ giá thả nổi, để đồng yên vận động theo cung cầu thị trường. Tuy nhiên, khi biến động quá mạnh có nguy cơ ảnh hưởng tới lạm phát và niềm tin kinh tế, nhà chức trách vẫn sẵn sàng can thiệp.
Việc can thiệp do Bộ Tài chính quyết định và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) thực thi, với mục tiêu ổn định thị trường, không phải neo tỷ giá. Dữ liệu chính thức cho thấy, Nhật Bản đã nhiều lần bán USD, mua yên trong năm 2024 khi đồng yên chịu áp lực lớn.
IMF nhận định, trong bối cảnh Nhật Bản tiến gần trạng thái “cân bằng mới”, điều hành tỷ giá trở thành bài toán nhạy cảm giữa kiểm soát lạm phát nhập khẩu và hỗ trợ tăng trưởng.
Tỷ giá – công cụ linh hoạt trong thời kỳ bất định
Thực tiễn tại Singapore, Ấn Độ và Nhật Bản cho thấy, tỷ giá đang được sử dụng ngày càng linh hoạt, bổ sung hoặc thay thế vai trò của lãi suất trong điều hành tiền tệ. Điểm chung, là tôn trọng cơ chế thị trường, nhưng sẵn sàng can thiệp có chọn lọc để giảm sốc và giữ ổn định vĩ mô trong môi trường toàn cầu nhiều biến động.
