Thị trường chứng khoán bùng nổ, vốn ngoại rời đi: Tín hiệu cần lưu ý

Theo dõi KTMT trên

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một trong những giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất nhiều năm trở lại đây. Tuy nhiên, trái ngược với bức tranh tích cực đó, dòng vốn ngoại lại liên tục rút ròng với quy mô lớn, đặt ra nhiều câu hỏi về cấu trúc và sức hấp dẫn dài hạn của thị trường.

Bức tranh hai chiều của thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua giai đoạn tăng trưởng ấn tượng trong bối cảnh nền kinh tế duy trì đà phục hồi mạnh và kỳ vọng nâng hạng thị trường ngày càng rõ nét.

Theo dữ liệu từ LSEG, khối ngoại đã bán ròng khoảng 5,1 tỷ USD trong năm 2025, mức cao kỷ lục từ trước tới nay. Xu hướng rút vốn này vẫn tiếp diễn trong những tháng đầu năm 2026.

Hiện nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ khoảng 14,5% lượng cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường có quy mô vốn hóa khoảng 332 tỷ USD.

Điều đáng chú ý là xu hướng rút ròng này diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán lại có một năm bùng nổ. VN-Index tăng tới 41% trong năm 2025, mức tăng mạnh nhất trong vòng 8 năm.

Ở góc độ vĩ mô, nền kinh tế Việt Nam cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Tăng trưởng GDP đạt khoảng 8%, thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á. Thanh khoản thị trường duy trì ở mức cao với nhiều phiên giao dịch đạt giá trị hàng chục nghìn tỷ đồng. Số lượng tài khoản chứng khoán tiếp tục gia tăng, phản ánh vai trò ngày càng lớn của dòng tiền trong nước.

Song song với đó, thị trường đang chờ đợi thông tin chính thức về việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, dự kiến có hiệu lực từ tháng 9 tới. Khả năng được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng cũng được giới phân tích nhắc đến như một yếu tố có thể cải thiện tâm lý nhà đầu tư quốc tế.

Ở góc độ vĩ mô, vốn FDI đăng ký và giải ngân tiếp tục duy trì xu hướng tích cực, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao. Dự trữ ngoại hối được củng cố, tỷ giá ổn định và lạm phát nằm trong mục tiêu kiểm soát. Đầu tư công được đẩy mạnh với hàng loạt dự án hạ tầng lớn, tạo kỳ vọng lan tỏa sang nhiều nhóm ngành niêm yết.

Tuy nhiên, theo PGS.TS. Võ Đình Trí, giảng viên tài chính tại IPAG Business School Paris (Pháp) và thành viên Ban Tài chính của tổ chức AVSE Global, những yếu tố tích cực đó vẫn chưa đủ để thuyết phục dòng vốn ngoại quay trở lại mạnh mẽ.

Vì sao vốn ngoại còn dè dặt?

Theo phân tích của PGS.TS. Võ Đình Trí, Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa gia nhập nhóm các thị trường mới nổi, trong khi thị trường chứng khoán vừa trải qua giai đoạn tăng trưởng mạnh. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư nước ngoài vẫn duy trì tâm lý thận trọng.

Một trong những yếu tố được nhắc tới là rủi ro từ chính sách thương mại và thuế quan, đặc biệt trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động và các quyết định chính sách từ Mỹ có thể ảnh hưởng tới dòng chảy thương mại khu vực.

Bên cạnh đó, giới hạn sở hữu nước ngoài (room ngoại) vẫn được xem là một rào cản đáng kể. Trong một số trường hợp, cổ phiếu trên thị trường nội địa có thể giao dịch cao hơn 20–30% so với mức giá mà nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận, làm giảm sức hấp dẫn đối với các quỹ quốc tế.

Một vấn đề khác nằm ở cấu trúc của chỉ số thị trường. Theo các chuyên gia, sự chi phối quá lớn của một số doanh nghiệp vốn hóa lớn có thể khiến các quỹ đầu tư toàn cầu gặp khó khăn trong việc phân bổ vốn hợp lý.

Trường hợp đáng chú ý là Vingroup, doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất thị trường cùng các công ty thành viên chiếm hơn 20% trọng số của chỉ số chính. Cổ phiếu của tập đoàn này từng tăng tới 736% trong năm trước, đóng góp đáng kể vào mức tăng chung của thị trường.

“Đối với các quỹ ngoại coi trọng sự đa dạng hóa và tính thanh khoản, việc một cổ phiếu chiếm tỷ trọng quá lớn khiến họ khó tăng tỷ trọng đầu tư mà không phải gánh chịu rủi ro tập trung,” PGS.TS. Võ Đình Trí phân tích.

Bà Nguyễn Hoài Thu, Phó giám đốc VinaCapital, cũng cho rằng một số cổ phiếu có liên quan đang chiếm tỷ trọng không cân xứng trong chỉ số, từ đó ảnh hưởng đáng kể tới biến động thị trường.

Ngoài ra, yếu tố thanh khoản cũng được các nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm.

Ông Craig Martin, Chủ tịch Dynam Capital tại Singapore, cho biết quỹ Vietnam Enterprise Investments Limited (VEIL) do Dragon Capital quản lý – niêm yết tại London – trong thời gian qua đã chứng kiến làn sóng cổ đông tham gia chào mua công khai để rút một phần vốn. Theo ông, việc quỹ này giao dịch ở mức chiết khấu so với giá trị tài sản ròng phần nào phản ánh những lo ngại về thanh khoản của thị trường nội địa.

Trong khi đó, ông Sean Taylor, Giám đốc đầu tư tại Matthews Asia, nhận định một số nhà đầu tư nước ngoài đang tìm kiếm cơ hội ở những thị trường có quy mô và thanh khoản lớn hơn như Đài Loan, Hàn Quốc hay Trung Quốc.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tích cực.

Theo PGS.TS. Võ Đình Trí, Việt Nam đã có những bước tiến trong việc nới lỏng quy định về giao dịch và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, qua đó thúc đẩy quá trình nâng hạng. Bên cạnh đó, một số nhà đầu tư quốc tế vẫn lựa chọn cách đầu tư gián tiếp vào Việt Nam thông qua cổ phiếu của các doanh nghiệp niêm yết ở nước ngoài nhưng có hoạt động kinh doanh lớn tại Việt Nam.

Ông Hunter Beaudoin từ công ty nghiên cứu Morningstar nhận định: “Nhiều cổ phiếu tại Việt Nam có tiềm năng tăng trưởng tốt, nhưng thanh khoản và giới hạn sở hữu nước ngoài vẫn là những yếu tố cần được cải thiện.”

Trong bức tranh hiện tại, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể đang bước vào một giai đoạn đặc biệt: dòng tiền trong nước ngày càng đóng vai trò chủ đạo, trong khi vốn ngoại vẫn đứng ngoài quan sát. Câu hỏi đặt ra là liệu sự cân bằng này có chỉ mang tính tạm thời, hay đang phản ánh một sự dịch chuyển sâu hơn trong cấu trúc của thị trường.