Thị trường bạc Việt Nam nóng bất thường: Giá cao, hàng khan, rủi ro dồn về người mua
Giá bạc trong nước tăng vọt, chênh lệch lớn so với thế giới. Nhiều người sẵn sàng trả trước 100% tiền nhưng chỉ cầm giấy hẹn giao bạc sau nhiều tháng, chấp nhận rủi ro lớn chỉ để “giữ chỗ” trong cơn sốt.
Thị trường bạc Việt Nam đang bước vào một giai đoạn nóng hiếm thấy. Giá tăng mạnh, nhu cầu mua bạc vật chất bùng nổ, dòng tiền đổ vào với kỳ vọng đây là kênh trú ẩn thay thế vàng. Tuy nhiên, đằng sau đà tăng ấy là một nghịch lý đáng lo: tiền đã thanh toán đủ, nhưng bạc thì chưa biết bao giờ mới về tay người mua.
Giá bạc tăng dựng đứng, nhưng thứ người mua nhận được chỉ là lời hẹn. Ảnh minh họa
Trên thị trường quốc tế, giá bạc giao ngay giai đoạn cuối năm 2025 - đầu năm 2026 dao động quanh 76-80 USD/ounce, tương đương khoảng 1,8-2,0 triệu đồng/ounce. Trong khi đó, tại Việt Nam, bạc miếng 999 có thời điểm được niêm yết 3,4-3,6 triệu đồng/lượng (37,5g), quy đổi ra 2,8-3,0 triệu đồng/ounce, cao hơn giá thế giới từ 40-60%. Khoảng chênh này không phản ánh chi phí thông thường, mà chủ yếu đến từ mất cân đối cung - cầu và cơ chế hình thành giá khép kín.
Khác với các thị trường phát triển, nơi bạc được giao dịch phổ biến qua ETF hoặc hợp đồng tương lai, thị trường trong nước gần như chỉ xoay quanh bạc vật chất. Nguồn cung hạn chế trong khi nhu cầu tăng nhanh khiến giá dễ bị đẩy lên cao, thiếu điểm tham chiếu minh bạch.
Hiện giao dịch bạc vật chất tập trung chủ yếu ở một số thương hiệu lớn như Phú Quý, SBJ và Ancarat. Do không có sàn giao dịch tập trung, giá mua - bán phần lớn do doanh nghiệp tự xây dựng, người mua hầu như chỉ có thể chấp nhận mức giá được đưa ra.
Đáng lo hơn, trong cao trào sốt bạc, nhiều nơi áp dụng hình thức bán bằng “giấy hẹn”. Nhà đầu tư phải thanh toán trước 100% giá trị, chốt giá tại thời điểm mua nhưng chỉ nhận giấy hẹn giao bạc sau, có trường hợp kéo dài đến vài tháng, thậm chí sang giữa năm 2026. Các giấy hẹn này không có bảo lãnh ngân hàng, không quỹ bù trừ, không tổ chức trung gian đảm bảo nghĩa vụ giao hàng. Khi giá biến động mạnh hoặc nguồn cung gặp trục trặc, rủi ro gần như dồn hết về phía người mua.
Khác với vàng - tài sản có tác động đến ổn định tiền tệ và được quản lý chặt - bạc không nằm trong nhóm Nhà nước can thiệp trực tiếp. Thị trường vận hành chủ yếu theo quan hệ dân sự, đồng nghĩa với việc khi xảy ra tranh chấp, người mua rất khó có “trọng tài” đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi.
Cơn sốt bạc hiện nay cho thấy rủi ro lớn nhất không nằm ở việc giá có thể điều chỉnh, mà ở chỗ người mua có thực sự nhận được bạc hay không. Dù vậy, trong tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội, không ít nhà đầu tư vẫn chấp nhận trả tiền trước, cầm giấy hẹn sau, lao vào thị trường với niềm tin mong manh rằng “bạc rồi cũng sẽ về”. Trong bối cảnh đó, cảnh báo là rõ ràng: giấy hẹn không phải là bạc, và khi cơn sốt hạ nhiệt, phần thiệt thòi nhiều khả năng sẽ thuộc về những người mua sau cùng.
