Sóng hàng hóa trỗi dậy, nhóm ngành nào dẫn dắt?
Sóng giá dầu không chỉ tác động lên hàng hóa mà còn kích hoạt sự dịch chuyển dòng tiền trên thị trường chứng khoán. Trong bối cảnh rủi ro gia tăng, xu hướng tìm đến nhóm gắn với năng lượng và tài sản phòng thủ, bỏ lại các ngành nhạy cảm chi phí.
Căng thẳng địa chính trị cuối tuần qua không chỉ làm rung chuyển thị trường hàng hóa mà còn tạo ra sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngành. Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS), tác động kinh tế lớn nhất nằm ở rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đặc biệt tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới.
Khi nguy cơ gián đoạn xuất hiện, giá dầu lập tức phản ứng. Và mỗi nhịp tăng của dầu đều kéo theo hiệu ứng dây chuyền: chi phí vận tải, bảo hiểm, nguyên liệu đầu vào và kỳ vọng lạm phát cùng đi lên. Đây chính là trục tác động xuyên suốt mà thị trường đang định giá.
Nhóm hưởng lợi: Dầu khí và các ngành gắn với hàng hóa
MAS cho rằng dầu khí là nhóm được hưởng lợi rõ nhất trong kịch bản giá dầu duy trì ở mặt bằng cao. Doanh thu và biên lợi nhuận của doanh nghiệp thượng nguồn cải thiện theo giá bán, trong khi dòng tiền đầu cơ có xu hướng tìm đến cổ phiếu năng lượng như một kênh phòng thủ.
Hiệu ứng lan tỏa tiếp tục mở rộng sang phân bón và hóa chất. Khi giá khí và các nguyên liệu đầu vào tăng, giá bán sản phẩm có thể điều chỉnh theo, tạo dư địa cải thiện chênh lệch giá. Tuy nhiên, mức hưởng lợi không đồng đều và phụ thuộc lớn vào khả năng chuyển tải chi phí sang đầu ra.
Một điểm đáng chú ý khác là nhóm vận tải biển. Trong bối cảnh cước phí và bảo hiểm tăng do rủi ro vận tải, doanh nghiệp shipping có thể được hưởng lợi nếu mặt bằng giá cước neo cao trong thời gian đủ dài.
Song song đó, xu hướng phòng thủ trên thị trường tài chính cũng đẩy giá vàng đi lên – phản ánh nhu cầu nắm giữ tài sản an toàn khi biến động gia tăng.
Nhóm chịu tác động mạnh: Hàng không và logistics
Ở chiều ngược lại, hàng không được MAS đánh giá là nhóm chịu ảnh hưởng tiêu cực rõ nhất nếu giá dầu duy trì cao. Nhiên liệu bay chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí, nên mỗi đợt tăng của dầu đều trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận. Cùng với đó, nhu cầu đi lại và tiêu dùng thường suy yếu khi tâm lý thận trọng gia tăng.
Logistics và vận tải cũng đối mặt áp lực tương tự. Chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng có thể làm tăng chi phí vận hành. Nếu căng thẳng kéo dài, khả năng hấp thụ chi phí của doanh nghiệp sẽ bị thử thách.
Nhóm chịu ảnh hưởng trung bình: Thép, vật liệu xây dựng, nhựa
Với thép và xi măng – vật liệu xây dựng, tác động đến từ chi phí năng lượng và vận chuyển cao hơn. Trong khi đó, nhu cầu xây dựng có thể chậm lại nếu môi trường đầu tư trở nên thận trọng. Mức độ ảnh hưởng không đột ngột như hàng không nhưng đủ tạo sức ép lên biên lợi nhuận.
Ngành nhựa cũng nhạy cảm với giá dầu do phụ thuộc nguyên liệu hóa dầu. Nếu giá đầu vào tăng nhanh hơn giá bán, lợi nhuận sẽ bị thu hẹp, đặc biệt với doanh nghiệp có khả năng chuyển giá hạn chế.
Tác động tâm lý: Chứng khoán và bán lẻ
MAS lưu ý thêm rằng trong kịch bản căng thẳng kéo dài, dòng tiền trên thị trường chứng khoán có thể suy yếu do tâm lý né rủi ro. Định giá co lại và biến động tăng sẽ gây bất lợi cho nhóm nhạy cảm với thanh khoản.
Bán lẻ không thiết yếu và du lịch cũng có thể chịu áp lực gián tiếp nếu giá năng lượng cao làm gia tăng kỳ vọng lạm phát, buộc người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.
Tổng thể, thị trường đang phản ứng theo logic quen thuộc của các cú sốc năng lượng: tiền dịch chuyển khỏi nhóm chi phí cao, nhạy cảm chu kỳ và tìm đến các ngành gắn trực tiếp với giá hàng hóa. Nếu giá dầu tiếp tục neo ở vùng cao, sự phân hóa này nhiều khả năng sẽ còn kéo dài.
