Sau 3.300 km cao tốc, bài toán kết nối bắt đầu lộ rõ
Mạng lưới cao tốc của Việt Nam đang mở rộng nhanh với hơn 3.300 km đã hoàn thành. Tuy nhiên, khi các trục đường chính dần hình thành, bài toán kết nối và hiệu quả khai thác bắt đầu trở thành thách thức lớn hơn.
Sau nhiều năm đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, mạng lưới cao tốc của Việt Nam đã vượt mốc 3.300 km. Nhưng khi các trục giao thông chính dần hình thành, bài toán không còn đơn thuần là xây thêm đường mới, mà là làm sao để các tuyến cao tốc kết nối hiệu quả với nền kinh tế.
Phát biểu tại phiên họp của Ban Chỉ đạo Nhà nước về các công trình, dự án giao thông trọng điểm sáng 5-3, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, yêu cầu tiếp tục đầu tư các tuyến giao thông kết nối và mở rộng những đoạn cao tốc chưa đạt chuẩn nhằm nâng cao hiệu quả khai thác mạng lưới hạ tầng.
Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu chỉ đạo tại phiên họp.
Theo báo cáo tại cuộc họp, cả nước đã hoàn thành khoảng 3.345 km đường bộ cao tốc, vượt mục tiêu 3.000 km đặt ra trước đó. Tuyến cao tốc Bắc – Nam cũng cơ bản đã thông xe kỹ thuật trên toàn tuyến từ Cao Bằng đến Cà Mau, đánh dấu một bước tiến đáng kể trong quá trình phát triển hạ tầng giao thông quốc gia.
Trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, nhiều công trường vẫn duy trì thi công liên tục. Nhiều kỹ sư, công nhân làm việc xuyên Tết theo mô hình “3 ca, 4 kíp”, nhằm đảm bảo tiến độ các dự án trọng điểm.
Nhưng phía sau những con số tiến độ là một câu hỏi lớn hơn: mạng lưới cao tốc đang hình thành nhanh, nhưng mức độ kết nối và hiệu quả khai thác đã theo kịp hay chưa.
Khi cao tốc cần nhiều hơn những đoạn đường thẳng
Tại phiên họp, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành và địa phương tiếp tục hoàn thiện các hạng mục còn lại của các dự án, từ nhà ga, bến cảng, cầu, đến các công trình phụ trợ. Các tuyến giao thông cần được đưa vào khai thác đồng bộ theo hướng hiện đại và thông suốt.
Một trọng tâm được nhấn mạnh là đầu tư các tuyến giao thông kết nối và mở rộng những đoạn cao tốc chưa đạt chuẩn.
Trong giai đoạn đầu phát triển cao tốc, mục tiêu chủ yếu là kéo dài các trục đường chính. Tuy nhiên, khi chiều dài mạng lưới đã vượt mốc 3.000 km, bài toán bắt đầu dịch chuyển sang chất lượng kết nối.
Nếu thiếu các tuyến nhánh, nút giao và hệ thống logistics đi kèm, cao tốc có thể trở thành những “đường thẳng tốc độ cao” nhưng chưa chắc đã tạo ra hiệu quả kinh tế tối ưu cho khu vực xung quanh.
Đây là lý do Chính phủ yêu cầu rà soát, bổ sung các nút giao và điểm kết nối với các tuyến cao tốc mới, nhằm tối đa hóa hiệu quả đầu tư. 
Mục tiêu 5.000 km cao tốc và áp lực về nguồn lực
Theo định hướng phát triển hạ tầng quốc gia, mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam sẽ có khoảng 5.000 km đường bộ cao tốc. Hiện nay tổng chiều dài cao tốc đã hoàn thành và đang triển khai đạt hơn 4.000 km.
Điều này đồng nghĩa với việc giai đoạn tới sẽ không chỉ là cuộc đua về tiến độ xây dựng, mà còn là bài toán phân bổ vốn, giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu xây dựng.
Tại phiên họp, Thủ tướng yêu cầu các địa phương báo cáo rõ tiến độ triển khai dự án, đặc biệt là những công trình dự kiến hoàn thành trong nửa đầu năm 2026. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần khẩn trương phân bổ vốn đầu tư trung hạn và tăng cường thanh tra, kiểm tra để hạn chế tiêu cực, lợi ích nhóm trong quá trình triển khai dự án.
Một số dự án cao tốc đang được rà soát tiến độ gồm:
- Tuyên Quang – Hà Giang
- Hữu Nghị – Chi Lăng
- Đồng Đăng – Trà Lĩnh
- Cao Lãnh – An Hữu
- Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột
- Vành đai 3 TP.HCM
- Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng
Những dự án này không chỉ mang ý nghĩa giao thông, mà còn được kỳ vọng mở ra các hành lang phát triển kinh tế mới tại nhiều khu vực.
Hạ tầng không chỉ là câu chuyện của đường sá
Trong nhiều năm qua, hạ tầng giao thông được xem là một trong ba đột phá chiến lược của Việt Nam. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy hạ tầng chỉ phát huy trọn vẹn vai trò khi đi cùng quy hoạch phát triển kinh tế và công nghiệp.
Một tuyến cao tốc mới có thể rút ngắn thời gian di chuyển, nhưng để tạo ra tăng trưởng thực sự, khu vực xung quanh cần có các trung tâm logistics, khu công nghiệp và hệ sinh thái dịch vụ đi kèm.
Nói cách khác, bài toán của giai đoạn tới không chỉ là xây thêm bao nhiêu kilomet đường, mà là cách những kilomet đó kết nối với nền kinh tế thực.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thu hút đầu tư và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, mạng lưới giao thông nếu được hoàn thiện đúng hướng có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng.
Nhưng nếu thiếu sự đồng bộ trong quy hoạch và kết nối, những tuyến đường mới đôi khi chỉ giúp dòng xe chạy nhanh hơn – chứ chưa chắc đã giúp dòng vốn và dòng hàng hóa vận hành hiệu quả hơn.
