Ngành Công Thương và động lực chuyển đổi kép, số hóa chuỗi cung ứng

Theo dõi KTMT trên

Tham dự sự kiện có Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Lê Hoàng Oanh, lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ, đại diện hơn 500 đại biểu.

Đây là diễn đàn thường niên lớn nhất của ngành, đánh dấu bước tiến chiến lược trong việc thực thi Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về chuyển đổi số quốc gia, hướng tới mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030.

Diễn đàn diễn ra đúng vào thời điểm nền kinh tế Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch, với tăng trưởng GDP dự kiến đạt 6,8% năm 2025 theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới. Trong bối cảnh toàn cầu, kinh tế số được dự báo đạt 25% GDP toàn cầu vào năm 2025, theo Statista, với thương mại điện tử bán lẻ toàn cầu chạm mốc 6,86 nghìn tỷ USD, tăng 8,3% so với năm trước. Tại Việt Nam, thương mại điện tử bán lẻ đã vượt 25 tỷ USD năm 2024 và được dự báo tăng gấp đôi lên hơn 50 tỷ USD vào năm 2027, chiếm 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, theo Bộ Công Thương.

Những con số đó không chỉ khẳng định vị thế của Việt Nam trong bản đồ kinh tế số ASEAN mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách cho ngành công thương – đóng góp hơn 30% GDP quốc gia – phải đẩy mạnh đổi mới, hiện đại hóa chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, đặc biệt qua các hiệp định như CPTPP và EVFTA.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh bối cảnh kinh tế thế giới duy trì tăng trưởng, với động lực đến từ dịch vụ, tiêu dùng số và đổi mới sáng tạo. Đối với Việt Nam, kinh tế số đang tiếp tục cải thiện rõ rệt và trở thành trụ cột mới giúp nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và gia tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế. Thương mại điện tử bán lẻ được dự báo vượt mốc 25 tỷ USD và tiếp tục là trụ cột chính của nền kinh tế Internet.

Thứ trưởng chỉ rõ Chính phủ xác định năm 2025 là năm tăng tốc triển khai Nghị quyết 57 về chuyển đổi số, với quan điểm nhất quán rằng chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Ngành Công Thương đã đẩy mạnh chuyển đổi số trên cả ba trụ cột: Chính phủ số; kinh tế số ngành Công Thương và hạ tầng dữ liệu. Tuy nhiên, năm 2025 đặt ra yêu cầu ngành phải đổi mới mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn để tận dụng cơ hội từ chuyển đổi kép, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm nội dung lớn.

Nhóm thứ nhất: Nhận diện xu hướng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây, ứng dụng trong Chính phủ số, sản xuất thông minh, năng lượng thông minh và thương mại điện tử.

Nhóm thứ hai: Hoàn thiện giải pháp phát triển thị trường thương mại điện tử xanh - bền vững - an toàn; tăng cường quản lý thương mại điện tử xuyên biên giới; thúc đẩy liên kết vùng và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm địa phương trên nền tảng số.

Nhóm thứ ba: Đề xuất mô hình và giải pháp phát triển kinh tế số ngành Công Thương tại địa phương, đặc biệt hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) cùng hộ kinh doanh – những lực lượng chiếm 98% tổng số doanh nghiệp Việt Nam, theo Tổng cục Thống kê. Thứ trưởng bày tỏ mong muốn nhận được sự đóng góp từ các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp để Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, cơ sở dữ liệu, cơ chế hỗ trợ và các chương trình thúc đẩy Thương mại điện tử - Kinh tế số - Chuyển đổi số ngành Công Thương theo hướng xanh, bền vững và đổi mới sáng tạo.

Trong khuôn khổ diễn đàn, báo cáo về “Định hướng chuyển đổi số ngành Công Thương năm 2026”, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương khẳng định, chuyển đổi số tiếp tục được xác định là nhiệm vụ chiến lược, gắn chặt với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, đồng thời là động lực quan trọng thúc đẩy tái cơ cấu toàn diện ngành Công Thương đến năm 2030. Theo ông Hoàng Ninh, ba trụ cột Chính phủ số – Kinh tế số – Xã hội số sẽ tiếp tục được triển khai nhất quán nhằm bảo đảm hiệu quả thực thi và mở rộng tác động của chuyển đổi số trên phạm vi toàn ngành.

Phó Cục trưởng Hoàng Ninh cho biết, thời gian qua ngành Công Thương đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận trong triển khai Chính phủ số, thể hiện qua 224 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 95,52%, hơn 691 nghìn bộ hồ sơ trao đổi qua Cơ chế một cửa ASEAN trong năm 2024 và trên 52.500 doanh nghiệp được phục vụ qua hệ thống.

Bộ Công Thương tiếp tục đứng đầu cả nước về mức độ hài lòng đối với dịch vụ công trực tuyến với điểm số tuyệt đối 18/18, trong đó tỷ lệ hài lòng đạt 100% với xử lý phản ánh – kiến nghị và 97,54% đối với tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính. Những kết quả này, theo ông Ninh, không chỉ phản ánh cách tiếp cận “lấy người dùng làm trung tâm” mà còn tạo lập nền tảng dữ liệu quan trọng cho quá trình chuyển đổi số toàn ngành.

Trong phát triển kinh tế số, ông Hoàng Ninh cho biết thương mại điện tử tiếp tục là động lực tăng trưởng chính với quy mô B2C năm 2024 đạt khoảng 25 tỷ USD, chiếm 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng. Chuyển đổi số trong công nghiệp – sản xuất thông minh ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực với chỉ số IIP tăng 8,4% – mức cao nhất trong 5 năm; khoảng 90% doanh nghiệp chế biến – chế tạo đã triển khai một phần giải pháp số; 35% ứng dụng robot và cảm biến trong sản xuất; và 10–12% đạt mức nhà máy thông minh 3.0.

Bên cạnh đó, lĩnh vực năng lượng tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ với việc áp dụng đo đếm thông minh, dữ liệu vận hành thời gian thực, AI dự báo phụ tải, hệ thống EMS trong doanh nghiệp, cùng việc mở rộng các mô hình năng lượng tái tạo. Ông Ninh cũng nhấn mạnh kinh tế số Việt Nam năm 2025 dự kiến đạt 39 tỷ USD, tiếp tục nằm trong nhóm tăng trưởng nhanh nhất khu vực; hơn 40 doanh nghiệp khởi nghiệp AI đã thu hút 123 triệu USD vốn tư nhân; 81% người dùng tương tác với AI hằng ngày và 96% bày tỏ sự tin tưởng vào các tác nhân AI.

Từ các kết quả này, ông Hoàng Ninh cho rằng năm 2026 sẽ là thời điểm ngành Công Thương tạo lập một số đột phá chiến lược, bao gồm chuẩn hóa dữ liệu thương mại điện tử quốc gia, mở rộng mô hình nhà máy thông minh thế hệ 3.0–4.0 và triển khai đại trà đo đếm – quản lý năng lượng thông minh trên phạm vi toàn quốc. 

Theo Lãnh đạo Cục TMĐT&KTS, các nhiệm vụ này chỉ có thể đạt hiệu quả khi có sự phối hợp đồng bộ giữa các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, bảo đảm chuyển đổi số mang lại giá trị đo đếm được cho nền kinh tế, từ dịch vụ tốt hơn cho người dân đến chi phí sản xuất thấp hơn, năng lượng sạch hơn và niềm tin thị trường cao hơn.

Bên lề diễn đàn, Triển lãm trưng bày các giải pháp tiêu biểu như phần mềm AI dự báo nhu cầu cung ứng của FPT và hệ thống blockchain truy xuất nguồn gốc của Viettel, thu hút hàng trăm lượt tương tác từ doanh nghiệp. Sự kiện không chỉ đánh giá kết quả với hơn 1.000 dự án số hóa ngành công thương năm 2024 mà còn mở ra định hướng chiến lược, từ năng lượng sạch, sản xuất thông minh đến logistics bền vững, nơi dữ liệu, công nghệ và tiêu chuẩn xanh là trọng tâm.

Bảo Loan