Rộn ràng không khí lễ hội Katê - biểu tượng của tinh thần đoàn kết cộng đồng
Mỗi dịp Katê, đồng bào Chăm ở Lâm Đồng lại rộn ràng trong không khí lễ hội truyền thống. Tiếng trống Paranưng, tiếng kèn Saranai vang lên hòa mình cùng sắc màu trang phục rực rỡ, thể hiện tinh thần đoàn kết và khát vọng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Ngày 21/10, tại tháp Pô Sah Inư, phường Phú Thủy (Lâm Đồng) đã diễn ra Lễ hội Katê năm 2025, mở đầu cho chuỗi Tết Katê truyền thống của đồng bào người Chăm địa phương với sự tham dự của đồng chí Phạm Thị Phúc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam tỉnh Lâm Đồng cùng đông đảo du khách gần xa.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Đinh Văn Tuấn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng gửi lời chúc đồng bào Chăm trong tỉnh đón lễ hội Katê đoàn kết, vui tươi, lành mạnh.
Ông Đinh Văn Tuấn nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước và tỉnh luôn tin tưởng sự cộng sức, chung lòng, gắn bó của đồng bào Chăm trong sự nghiệp bảo tồn, giữ gìn và phát huy giá trị di sản mang đậm sắc thái văn hóa dân tộc.
Bà Phạm Thị Phúc - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lâm Đồng và bà Nguyễn Thị Thuận Bích - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh tặng quà chúc mừng Lễ hội Katê cho vị chức sắc đồng bào Chăm.
Katê là lễ hội dân gian có từ lâu đời và đặc sắc nhất của người Chăm theo đạo Bàlamôn. Lễ hội mang ý nghĩa tưởng nhớ các vị thần, tạ ơn tổ tiên và cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no.
Với bà con người Chăm, lễ hội Katê là sự kiện quan trọng bậc nhất trong năm nhằm tưởng nhớ đến những người đã khuất và các vị anh hùng dân tộc (được người Chăm tôn vinh làm thần). Đồng bào Chăm ăn Tết Katê tổ chức thành 2 đợt: Đợt 1 vào tháng 7 Chăm lịch (tháng 9 âm lịch) cúng, vui tết vào buổi sáng và đợt 2 vào tháng 9 Chăm lịch (tháng 11 âm lịch) cúng buổi chiều. Lễ hội được chia làm hai phần là phần lễ và phần hội.
Từ trưa 20/10, đồng bào Chăm từ các xã trong tỉnh đã tề tựu về tháp Pô Sah Inư để chuẩn bị cho lễ hội.
Sau lễ khai mạc, các chức sắc người Chăm tiến hành nghi thức Nghinh rước y trang Nữ thần Pô Sah Inư - phần lễ quan trọng nhất của Katê.
Tiếp nối là các nghi lễ truyền thống: Mở cửa tháp chính, tắm bệ thờ Linga - Yoni, mặc trang phục và đại lễ cúng mừng Katê tại tháp chính.
Sau phần lễ trang nghiêm, không khí lễ hội trở nên sôi động với phần hội gồm các trò chơi dân gian như giã gạo, bịt mắt đập niêu...
Dòng người trong trang phục truyền thống, tay nâng lễ vật, nối dài từ sân lễ lên tháp chính, tạo nên khung cảnh thiêng liêng nhưng rực rỡ sắc màu.
Người Chăm tại Lâm Đồng có trên 43.000 người, sinh sống tập trung ở các xã thuộc tỉnh Bình Thuận (cũ). Đến nay, có 5/5 di tích Chăm xếp hạng cấp quốc gia và 6/6 di tích cấp tỉnh. Nhiều di tích đã trở thành điểm đến không thể thiếu trong các tour, tuyến du lịch, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước như.
Có 2 di sản được Bộ VH-TT-DL đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gồm: Nghề gốm truyền thống của người Chăm thôn Bình Đức, xã Bắc Bình; Lễ hội Katê của người Chăm và 2 bảo vật quốc gia Linga vàng và tượng Avalokitesvara Bắc Bình.
Lễ hội Katê tại tháp Pô Sah Inư được phục dựng từ năm 2005 và tổ chức thường xuyên hàng năm. Sự kiện đã đáp ứng nhu cầu tâm linh, tình cảm của đồng bào Chăm và trở thành linh hồn của các hoạt động văn hóa tinh thần, chứa đựng nhiều giá trị tín ngưỡng dân gian và tôn giáo.
Hoàng Việt - Hoàng Long
