Hormuz rung lắc, dầu Nga có thể trở lại vai trò cân bằng nguồn cung cho Ấn Độ
Biến động tại eo biển Hormuz đang buộc thị trường năng lượng châu Á tính lại bài toán nguồn cung. Với gần 10 triệu thùng dầu Nga chờ ngoài khơi, Ấn Độ có thể có thêm một “van điều tiết” tạm thời nếu xung đột Trung Đông kéo dài.
Cụ thể, khoảng 9,5 triệu thùng dầu Nga đang neo đậu gần vùng biển Ấn Độ và có thể cập cảng trong vài tuần tới. Trong bối cảnh rủi ro gián đoạn tại eo biển Hormuz gia tăng do xung đột Trung Đông, dòng dầu này có thể trở thành “van điều tiết” tạm thời cho thị trường năng lượng của nền kinh tế lớn thứ ba châu Á.
Xung đột leo thang tại Trung Đông đang làm gia tăng bất ổn tại một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới. Khi dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu – đối mặt nguy cơ gián đoạn, nhiều nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu bắt đầu chuẩn bị các phương án nguồn cung thay thế.
Trong bối cảnh đó, Nga được xem là một trong những nguồn cung có thể giúp Ấn Độ giảm áp lực ngắn hạn.
Theo nguồn tin trong ngành dầu khí được Reuters dẫn lại, khoảng 9,5 triệu thùng dầu Nga hiện đang neo đậu gần vùng biển Ấn Độ và có thể cập cảng trong vài tuần tới. Những lô hàng này được cho là có thể nhanh chóng chuyển hướng tới các nhà máy lọc dầu trong trường hợp New Delhi cần bổ sung nguồn cung khẩn cấp.
Điểm yếu của Ấn Độ trước cú sốc năng lượng
Đối với Ấn Độ, rủi ro không chỉ nằm ở việc giá dầu tăng mà còn ở độ mỏng của lớp đệm dự trữ.
Quốc gia Nam Á hiện chỉ có lượng dự trữ chiến lược tương đương khoảng 25 ngày nhu cầu, thấp hơn đáng kể so với nhiều nền kinh tế lớn khác. Trong khi đó, tồn kho nhiên liệu tại các nhà máy lọc dầu cũng không ở mức cao.
Điều này khiến New Delhi đặc biệt nhạy cảm với các cú sốc nguồn cung.
Khoảng 40% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz. Nếu tuyến vận tải này bị gián đoạn trong thời gian dài, áp lực đối với hệ thống lọc dầu và thị trường năng lượng nội địa có thể nhanh chóng gia tăng.
Một quan chức chính phủ Ấn Độ cho biết nước này đang tích cực tìm kiếm các nguồn thay thế, chuẩn bị cho kịch bản xung đột tại Trung Đông kéo dài hơn 10–15 ngày.
Hiện các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ xử lý khoảng 5,6 triệu thùng dầu mỗi ngày, phản ánh quy mô nhu cầu năng lượng lớn của nền kinh tế này.
Dầu Nga có thể trở lại trung tâm bàn cờ
Trong bối cảnh đó, nguồn cung từ Nga có thể đóng vai trò đáng kể.
Một nguồn tin từ ngành dầu khí Nga cho biết Moscow sẵn sàng đáp ứng tới 40% nhu cầu dầu thô của Ấn Độ nếu cần thiết. Điều này cho thấy mối quan hệ năng lượng giữa hai nước vẫn còn dư địa mở rộng, đặc biệt khi thị trường toàn cầu bước vào giai đoạn biến động.
Thực tế, nhập khẩu dầu Nga của Ấn Độ từng giảm xuống khoảng 1,1 triệu thùng/ngày trong tháng 1, mức thấp nhất kể từ cuối năm 2022, khi New Delhi tìm cách tránh sức ép thuế quan từ Washington.
Tuy nhiên, xu hướng này nhanh chóng đảo chiều. Đến tháng 2, tỷ trọng dầu Nga trong giỏ nhập khẩu của Ấn Độ đã phục hồi lên khoảng 30%.
Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ cho biết họ vẫn duy trì liên lạc với các nhà giao dịch dầu Nga, nhưng quyết định tăng mua hay không vẫn phụ thuộc vào chỉ đạo của chính phủ, đặc biệt trong bối cảnh New Delhi đang tiếp tục các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ.
Thị trường năng lượng có dấu hiệu thay đổi cán cân
Một hệ quả đáng chú ý khác là cấu trúc thị trường dầu có thể đang dịch chuyển.
Sau năm 2022, dầu Nga thường được bán cho khách hàng châu Á với mức chiết khấu đáng kể. Tuy nhiên, nếu nguồn cung toàn cầu tiếp tục chịu áp lực từ căng thẳng địa chính trị, lợi thế này có thể dần thu hẹp.
Theo một số nguồn tin trong ngành dầu khí Nga, thị trường đang có dấu hiệu chuyển sang trạng thái “nghiêng về phía người bán”, khi nguồn cung trở nên thắt chặt hơn.
Không chỉ dầu thô, Nga cũng được cho là sẵn sàng cung cấp thêm khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cho Ấn Độ trong bối cảnh nguồn cung khu vực Trung Đông có nguy cơ gián đoạn.
Tín hiệu sớm của một sự dịch chuyển nguồn cung
Ở góc nhìn rộng hơn, những diễn biến hiện nay có thể phản ánh sự điều chỉnh tạm thời của dòng chảy năng lượng toàn cầu.
Nếu căng thẳng Trung Đông kéo dài, các tuyến vận tải và nguồn cung truyền thống có thể bị gián đoạn, buộc nhiều nền kinh tế phải linh hoạt hơn trong việc đa dạng hóa nguồn dầu.
Trong kịch bản đó, Nga – vốn đã trở thành nhà cung cấp quan trọng cho châu Á sau năm 2022 – có thể tiếp tục giữ vai trò đáng kể trong việc cân bằng thị trường.
Dẫu vậy, mức độ phụ thuộc của Ấn Độ vào nguồn dầu này vẫn sẽ phải được cân nhắc trong bối cảnh địa chính trị và thương mại quốc tế ngày càng phức tạp.
Nguồn: Reuters
