Doanh nghiệp Việt trước phép thử mới từ biến động địa chính trị

Theo dõi KTMT trên

Doanh nghiệp logistics theo sát biến động thị trường

Khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, thị trường vận tải quốc tế bắt đầu xuất hiện những tín hiệu bất ổn, từ chi phí nhiên liệu tăng đến nguy cơ gián đoạn một số tuyến vận tải.

Trong bối cảnh đó, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) đang triển khai một khảo sát nhanh nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các biến động này đối với doanh nghiệp logistics trong nước.

Khảo sát tập trung ghi nhận những thay đổi trong hoạt động vận tải như chi phí cước tăng, thời gian giao hàng kéo dài, khó khăn trong việc đặt chỗ container hay rủi ro liên quan đến hợp đồng và dòng tiền.

Theo ông Nguyễn Đức Bình, Tổng Thư ký chuyên trách của VLA, việc thu thập dữ liệu từ doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay sẽ giúp hiệp hội có cái nhìn thực tế hơn về tác động của các biến động địa chính trị đối với ngành logistics Việt Nam.

Trên cơ sở đó, các kiến nghị và đề xuất hỗ trợ có thể được tổng hợp để gửi tới cơ quan quản lý nhằm giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp.

Vận tải biển có thể hưởng lợi từ biến động cước

Ở góc nhìn thị trường, một số tổ chức phân tích cho rằng không phải mọi lĩnh vực logistics đều chịu tác động tiêu cực.

Theo đánh giá của bộ phận phân tích tại VnDirect, phần lớn doanh nghiệp vận tải biển của Việt Nam hiện hoạt động trên các tuyến Xuyên Á (intra-Asia), ít chạy trực tiếp đến khu vực Trung Đông.

Vì vậy, trong bối cảnh nguồn cung tàu toàn cầu bị xáo trộn và thời gian vận chuyển kéo dài, giá cước vận tải quốc tế tăng lên có thể tạo dư địa cải thiện doanh thu cho một số doanh nghiệp vận tải biển.

Trong khi đó, lĩnh vực cảng biển được nhận định ít chịu tác động trực tiếp hơn, bởi lưu lượng hàng hóa tổng thể vẫn duy trì ổn định.

Theo phân tích của VCBS, việc các hãng tàu phải thay đổi hành trình hoặc neo đậu lâu hơn tại các trung tâm trung chuyển có thể làm giảm năng lực vận chuyển hiệu dụng của đội tàu toàn cầu. Điều này có xu hướng đẩy giá thuê tàu container tăng trong ngắn hạn.

Dệt may đối mặt áp lực kép từ chi phí và thuế quan

Nếu logistics có thể xuất hiện một số điểm sáng, ngành dệt may lại đang đối diện áp lực lớn hơn.

Ngoài chi phí vận tải gia tăng, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam còn phải theo sát diễn biến thuế quan mới tại Mỹ. Theo đó, hàng dệt may xuất khẩu sang thị trường này ngoài thuế MFN hiện hành còn chịu thêm 10% thuế bổ sung tạm thời, trong khi khả năng tăng lên 15% vẫn đang được thảo luận.

Trong bối cảnh này, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần ưu tiên năng lực thích ứng: kiểm soát chi phí, quản trị rủi ro tỷ giá – nguyên liệu và nâng cao giá trị gia tăng trong chuỗi sản xuất.

Lợi thế có thể sẽ nghiêng về những doanh nghiệp có khả năng giao hàng nhanh, đảm bảo quy tắc xuất xứ và kiểm soát tốt chi phí sản xuất.

Doanh nghiệp tìm cơ hội trong biến động

Tại một cuộc họp nội bộ của Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), Chủ tịch HĐQT Lê Tiến Trường cho rằng thị trường năm 2026 nhiều khả năng vẫn tiếp tục biến động bởi các yếu tố thuế quan, địa chính trị và chi phí logistics.

Theo ông, các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng nhiều kịch bản kinh doanh khác nhau.

Với thị trường Mỹ, Vinatex khuyến nghị các đơn vị thành viên đẩy nhanh tiến độ các đơn hàng trong giai đoạn thuế bổ sung 10% còn hiệu lực, nhằm hạn chế rủi ro nếu chính sách thuế thay đổi theo hướng bất lợi hơn.

Đối với thị trường châu Âu, doanh nghiệp được khuyến nghị chuẩn bị phương án điều chỉnh kế hoạch giao hàng khi tuyến vận tải có thể thay đổi và thời gian vận chuyển kéo dài.

Một số ngành nguyên liệu có thể hưởng lợi

Trong khi đó, một số lĩnh vực nguyên liệu lại có thể hưởng lợi gián tiếp từ biến động địa chính trị.

Theo VCBS, giá dầu tăng do căng thẳng Trung Đông có thể kéo theo chi phí sản xuất cao su tổng hợp tăng lên. Điều này làm gia tăng sức cạnh tranh của cao su tự nhiên, giúp giá cao su thế giới cải thiện trong thời gian gần đây.

Với ngành phân bón, khu vực Trung Đông hiện chiếm tỷ trọng đáng kể trong xuất khẩu ure và ammonia toàn cầu. Nếu các tuyến vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, nguồn cung phân bón thương mại có thể chịu áp lực.

Trong kịch bản đó, các doanh nghiệp sản xuất ure tại Việt Nam sử dụng khí nội địa, như Đạm Cà Mau (DCM) hay Đạm Phú Mỹ (DPM), có thể cải thiện biên lợi nhuận nếu giá bán quốc tế tăng nhanh hơn chi phí đầu vào.

Khả năng thích ứng sẽ quyết định lợi thế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng chịu tác động bởi địa chính trị và chính sách thuế quan, các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước một phép thử mới về khả năng thích ứng.

Những doanh nghiệp có thể dự báo sớm rủi ro, linh hoạt điều chỉnh chuỗi cung ứng và kiểm soát chi phí nhiều khả năng sẽ giữ được lợi thế khi thị trường bước vào giai đoạn biến động.