Doanh nghiệp thủy điện “được mùa nước” chưa chắc được mùa lãi
Quý IV/2025, ngành năng lượng chứng kiến sự chuyển động rõ rệt, khi điều kiện tự nhiên không đồng nghĩa với lợi nhuận bứt phá, các nguồn phát linh hoạt hơn lại dần chiếm ưu thế.
Năm 2025, điều kiện thủy văn với mưa lớn kéo dài giúp sản lượng thủy điện tăng mạnh nhưng không phải doanh nghiệp nào “được mùa nước” cũng ghi nhận lợi nhuận bứt phá. Ngược lại, chính những đơn vị sở hữu cơ cấu nguồn điện linh hoạt, đặc biệt là điện khí lại tạo nên những cú tăng tốc bất ngờ ở quý cuối năm.
Thủy điện thuận lợi cả năm nhưng quý IV không đồng đều
Trong bức tranh chung, nhóm thủy điện vẫn là điểm sáng xuyên suốt năm 2025. CTCP Đầu tư và Phát triển Điện Tây Bắc (NED) ghi nhận kết quả tương đối ổn định khi doanh thu quý IV đạt 29 tỷ đồng, tăng hơn 20% so với cùng kỳ, lợi nhuận sau thuế đạt 11 tỷ đồng. Lũy kế cả năm, doanh thu đạt 95 tỷ đồng, lợi nhuận tăng trưởng 35%, phản ánh hiệu quả tích lũy từ sản lượng thuận lợi.
Tuy nhiên, bước sang quý IV, diễn biến lợi nhuận trong nhóm thủy điện bắt đầu phân hóa rõ nét. Dù mưa nhiều, không ít doanh nghiệp lại ghi nhận tăng trưởng âm. Tại Thủy điện Đa Nhim – Hàm Thuận – Đa Mi (DNH), lợi nhuận quý IV suy giảm do giá thị trường điện toàn phần bình quân thấp hơn cùng kỳ. Tương tự, Thủy điện Hương Sơn (GSM) báo lãi giảm 15%, chủ yếu do doanh nghiệp chủ động điều tiết vận hành để tích nước cho mùa khô năm 2026.
Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp vẫn duy trì được tăng trưởng, dù không bùng nổ trong quý cuối năm. Thủy điện Hủa Na (HNA) ghi nhận lợi nhuận quý IV chỉ tăng nhẹ khoảng 5%, song cả năm lại tăng tới 75% nhờ sản lượng điện cả năm tăng mạnh, giúp doanh thu tăng 46%. Các doanh nghiệp như Thủy điện Bắc Hà, Sê San 4A hay Sử Pán 2 cũng báo lãi cả năm tăng gấp hơn hai lần, cho thấy lợi thế thủy văn phát huy hiệu quả rõ nét trong cả chu kỳ năm.
Điện khí tạo cú bật ở quý cuối năm
Nếu thủy điện phản ánh sự phân hóa thì nhóm điện khí lại gây bất ngờ lớn ở quý IV/2025. CTCP Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 (NT2) ghi nhận doanh thu quý IV tăng hơn 32%, lợi nhuận sau thuế đạt 422 tỷ đồng, đây là mức cao nhất kể từ năm 2016. Cú bứt phá này giúp lợi nhuận cả năm của doanh nghiệp xấp xỉ 1.000 tỷ đồng, gấp 12 lần so với nền thấp của năm trước.
Ở quy mô lớn hơn, PV Power – công ty mẹ của NT2 ước đạt doanh thu năm 2025 khoảng 35.330 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 2.514 tỷ đồng, vượt xa kế hoạch thận trọng đặt ra đầu năm. Tổng công ty Phát điện 3 (EVNGENCO3) cũng ghi nhận sản lượng điện sản xuất vượt gần 6% kế hoạch, trong đó riêng khối thủy điện vượt tới 49%.
Trái ngược với xu hướng trên, Nhiệt điện Phả Lại (PPC) tiếp tục trải qua một năm kém sắc. Quý IV/2025 cho thấy doanh thu giảm 9%, lợi nhuận sau thuế giảm hơn 30% do sản lượng điện bán ra thấp và doanh thu tài chính sụt mạnh khi vắng bóng cổ tức từ các đơn vị góp vốn. Lũy kế cả năm, lợi nhuận sau thuế của PPC chỉ đạt gần 170 tỷ đồng, chưa bằng một nửa năm trước.
Dù vậy, điểm tích cực là PPC đã “sạch” nợ vay tài chính, dòng tiền kinh doanh dương hơn 319 tỷ đồng và lượng tiền mặt cuối năm tăng gấp hơn 15 lần, tạo dư địa tài chính cho các giai đoạn tiếp theo.
Năm 2026 - Cuộc dịch chuyển lợi thế bắt đầu
Theo số liệu của NSMO, tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng 325,4 tỷ kWh, tăng 4,7% so với năm trước. Sang năm 2026, nhu cầu điện được dự báo tăng từ 6,4% đến 14,1% tùy kịch bản.
Các tổ chức phân tích như KBSV cho rằng, chu kỳ tăng trưởng mới của tiêu thụ điện sẽ được thúc đẩy bởi ba yếu tố: đà phục hồi sản xuất công nghiệp, nền nhiệt trung bình cao hơn nhiều năm và việc nhiều dự án điện quan trọng hoàn thành, đưa vào vận hành.
Đặc biệt, lợi thế đang dần nghiêng về phía điện khí. Việc PV GAS ký kết các hợp đồng LNG dài hạn với đối tác Mỹ được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nút thắt nguồn cung khí – yếu tố từng kìm hãm hiệu quả vận hành của nhiều nhà máy điện khí trong các năm trước. Trong bối cảnh chu kỳ La Nina được dự báo kết thúc, thủy điện nhiều khả năng sẽ mất dần lợi thế so với năm 2025 và nhường “sân chơi” cho các nguồn điện nền ổn định hơn.
Dù triển vọng 2026 được đánh giá tích cực, kế hoạch kinh doanh của nhiều doanh nghiệp cho thấy sự thận trọng. EVNGENCO3 đặt mục tiêu sản lượng tăng gần 16%, trong khi PV Power kỳ vọng doanh thu tăng hơn 41% nhưng lợi nhuận chỉ bằng khoảng một nửa năm trước. Ngược lại, một số doanh nghiệp thủy điện như Hủa Na chủ động xây dựng kế hoạch thấp hơn đáng kể so với kết quả đột biến của năm 2025.
Điều này phản ánh một thực tế, rằng sau năm “được mùa nước”, ngành năng lượng đang bước vào giai đoạn mà lợi thế không còn đến từ thời tiết mà từ khả năng kiểm soát chi phí, nguồn nhiên liệu và chiến lược vận hành linh hoạt trong một hệ thống ngày càng phức tạp.
Hà Chi
