Điều gì khiến Trung Quốc hạ mục tiêu tăng trưởng?

Theo dõi KTMT trên

Tại phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội ngày 5/3, Thủ tướng Lý Cường cho biết mục tiêu tăng trưởng mới được đưa ra dựa trên đánh giá toàn diện về tình hình trong nước và những thay đổi của môi trường bên ngoài. Trung Quốc cũng đặt mục tiêu lạm phát khoảng 2%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp đô thị dự kiến ở mức 5,5%, cao hơn một chút so với năm ngoái.

Theo ông Shen Danyang, trưởng nhóm soạn thảo báo cáo công tác chính phủ, kinh tế Trung Quốc năm nay phải đối mặt với môi trường bên ngoài “phức tạp và biến động hơn”, với nhiều yếu tố bất ổn có thể vượt dự báo.

Giới phân tích nhìn nhận việc hạ mục tiêu tăng trưởng là một bước đi mang tính thực dụng. Thay vì theo đuổi tốc độ cao, Bắc Kinh dường như ưu tiên ổn định nền kinh tế và duy trì dư địa chính sách, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng vẫn hiện hữu.

Năm ngoái, Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục khoảng 1.200 tỷ USD, phản ánh vai trò trung tâm của nước này trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu cũng khiến nền kinh tế nhạy cảm với các cú sốc bên ngoài. Ví dụ, nếu hoạt động vận tải tại eo biển Hormuz bị gián đoạn, giá năng lượng và chi phí logistics tăng có thể tạo thêm áp lực đối với tăng trưởng.

Theo Ho Woei Chen, chuyên gia kinh tế của UOB, mục tiêu hiện nay của Bắc Kinh không phải tăng trưởng cao bằng mọi giá mà là duy trì ổn định vĩ mô. “Đây là những mục tiêu rất thực tế”, ông nhận định.

Trong khi đó, Samuel Siew, Trưởng bộ phận đầu tư tại Synergy Financial Advisers, cho rằng mục tiêu này cũng đã tính đến những rủi ro từ chính sách thương mại của Mỹ. Thuế quan và căng thẳng thương mại có thể tiếp tục là lực cản đối với xuất khẩu của Trung Quốc trong thời gian tới.

Song song với việc giảm phụ thuộc vào xuất khẩu, Bắc Kinh đang nỗ lực thúc đẩy tiêu dùng nội địa – một trụ cột được xem là còn yếu so với quy mô nền kinh tế. Chính phủ dự kiến chi khoảng 250 tỷ nhân dân tệ (36 tỷ USD) cho các chương trình kích cầu mua sắm.

Theo Hier Lee Lim, chiến lược gia kinh tế vĩ mô của Convera, việc cải thiện niềm tin của người tiêu dùng sẽ đóng vai trò quan trọng đối với đà phục hồi kinh tế, trong bối cảnh tâm lý thận trọng của hộ gia đình vẫn đang kìm hãm chi tiêu.

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng tiếp tục thúc đẩy quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, chuyển từ phụ thuộc vào đầu tư và bất động sản sang tiêu dùng và các ngành công nghệ cao. Một trong những công cụ được sử dụng là phát hành trái phiếu siêu dài hạn để tài trợ cho các chương trình “đổi cũ lấy mới”, vừa kích thích tiêu dùng vừa thúc đẩy nâng cấp công nghệ trong sản xuất.

Báo cáo công tác của chính phủ cũng nhấn mạnh việc phát triển các động lực tăng trưởng mới, đặc biệt trong khoa học – công nghệ và sản xuất tiên tiến. Theo kế hoạch, chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển của Trung Quốc dự kiến tăng hơn 7% mỗi năm trong giai đoạn tới.

Tuy vậy, một số chuyên gia cho rằng mục tiêu tăng trưởng 4,5–5% vẫn là thách thức. Mohamed El-Erian, cố vấn kinh tế trưởng của Allianz, nhận định mức tăng trưởng này “vẫn có thể là tham vọng lớn” nếu Bắc Kinh không đẩy mạnh cải cách kinh tế trong nước.

Các nhà phân tích cũng cho rằng trong ngắn hạn, động lực tăng trưởng của Trung Quốc vẫn chủ yếu đến từ sản xuất và xuất khẩu, trong khi tiêu dùng nội địa phục hồi chậm do ảnh hưởng kéo dài từ thị trường bất động sản.

Theo dự báo của Oxford Economics, phải đến cuối thập kỷ này tiêu dùng hộ gia đình mới có thể trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ hơn. Trong giai đoạn 2026–2027, đầu tư sản xuất và nhu cầu bên ngoài nhiều khả năng vẫn đóng vai trò chủ đạo đối với kinh tế Trung Quốc.