Cho phép đặt lệnh qua môi giới toàn cầu: Chứng khoán Việt đổi luật chơi để đón vốn ngoại

Theo dõi KTMT trên

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, sửa đổi một số quy định liên quan đến giao dịch và công bố thông tin trên thị trường chứng khoán, với trọng tâm là tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài và đáp ứng các tiêu chí nâng hạng theo lộ trình của FTSE Russell.

Ảnh minh họa.

Thông tư được ký ngày 3/2 và có hiệu lực ngay trong ngày, tập trung xử lý các vướng mắc kỹ thuật mà khối nhà đầu tư nước ngoài đã nhiều lần phản ánh. Theo Bộ Tài chính, các điều chỉnh này nhằm đảm bảo cổ phiếu Việt Nam được cơ cấu đúng kế hoạch vào rổ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell từ tháng 9/2026, đồng thời từng bước nâng cao tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong các bộ chỉ số quốc tế.

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất là việc cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh giao dịch thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu (global brokers). Theo đó, lệnh giao dịch có thể được chuyển trực tiếp từ môi giới nước ngoài về công ty chứng khoán trong nước mà không cần nhà đầu tư phải mở tài khoản giao dịch tại từng công ty chứng khoán Việt Nam như trước. Cơ chế này giúp các quỹ đầu tư lớn rút ngắn đáng kể thời gian, thủ tục và chi phí gia nhập thị trường, tiệm cận thông lệ phổ biến tại nhiều thị trường chứng khoán quốc tế.

Dù được nới lỏng về khâu đặt lệnh, nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải đăng ký mã số giao dịch và mở tài khoản lưu ký tại các thành viên lưu ký theo quy định. Sau khi giao dịch được thanh toán, VSDC và ngân hàng thanh toán sẽ thực hiện phân bổ tiền và chứng khoán về tài khoản lưu ký của nhà đầu tư. Thông tư cũng bổ sung khung pháp lý cho mô hình môi giới nước ngoài đại diện, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các bên trong việc tiếp nhận, kiểm soát và quản lý lệnh giao dịch.

Một thay đổi khác liên quan đến cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (Non-Prefunding – NPF) là Thông tư 08 không yêu cầu công bố thông tin ra thị trường trong trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Thay vào đó, công ty chứng khoán chỉ cần báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VSDC và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam ngay trong ngày phát sinh vi phạm. Nhà đầu tư vi phạm sẽ bị hạn chế giao dịch NPF trong một khoảng thời gian nhất định, tùy theo mức độ và tần suất vi phạm.

Đáng chú ý, Thông tư 08 cũng gỡ bỏ giới hạn về danh mục cổ phiếu được phép giao dịch NPF. Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp các quỹ đầu tư nước ngoài thuận lợi hơn trong việc mô phỏng chỉ số, qua đó nâng cao khả năng hút vốn thụ động. Để kiểm soát rủi ro thanh toán, Thông tư cho phép xử lý linh hoạt việc chuyển quyền sở hữu cổ phiếu giữa các công ty chứng khoán, trên cơ sở có thỏa thuận và sự phối hợp của ngân hàng lưu ký.

Ngoài ra, Thông tư bổ sung quy định cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở hai tài khoản giao dịch, phù hợp với Nghị định 245/2025/NĐ-CP: một tài khoản phục vụ hoạt động giao dịch của chính công ty và một tài khoản để quản lý giao dịch cho khách hàng.

Giới chuyên môn đánh giá, những điều chỉnh tại Thông tư 08/2026/TT-BTC không chỉ tháo gỡ các rào cản kỹ thuật lâu nay đối với khối ngoại, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam đáp ứng tốt hơn các tiêu chí nâng hạng, qua đó mở ra dư địa thu hút dòng vốn quốc tế trong giai đoạn tới.