39 km cao tốc sắt qua Quảng Ninh chính thức định hình

Theo dõi KTMT trên

Bản đồ hướng tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh. Ảnh: Quy hoạch Quốc gia

Quảng Ninh đã chính thức thống nhất về nguyên tắc phương án hướng tuyến đoạn qua địa bàn đối với dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh do Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc Vinspeed – doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Vingroup – đề xuất.

Động thái này không chỉ là thủ tục hành chính. Với một dự án có tổng mức đầu tư hơn 150.000 tỷ đồng (xấp xỉ 5 tỷ USD), việc chốt hướng tuyến là bước “mở khóa” pháp lý, tạo nền cho các khâu khảo sát kỹ thuật, giải phóng mặt bằng và cấu trúc vốn.

39,3 km qua 6 phường, xã: Quảng Ninh giữ vai trò điểm cuối chiến lược

Theo văn bản của UBND tỉnh, đoạn tuyến qua Quảng Ninh dài khoảng 39,325 km, bắt đầu từ ranh giới Hải Phòng (Km80+895,16) và kết thúc tại ga, depot Hạ Long Xanh (Km120+219,72). Tuyến đi qua các phường, xã Mạo Khê, Hoàng Quế, Yên Tử, Uông Bí, Đông Mai, Hà An và Tuần Châu.

Đáng chú ý, tổng diện tích sử dụng đất cho riêng đoạn qua Quảng Ninh khoảng 277,5 ha. Trong khi đó, tổng nhu cầu đất toàn tuyến là 551 ha, đồng nghĩa Quảng Ninh chiếm xấp xỉ 50% quỹ đất dự án. Tỷ trọng này cho thấy địa phương không chỉ là điểm cuối hành trình mà còn là nơi tập trung hạ tầng vận hành cốt lõi.

Ga Yên Tử được xác định là ga dọc đường, kết nối với Quốc lộ 18 và hệ thống giao thông khu vực. Ga và depot Hạ Long Xanh đặt tại phường Tuần Châu, đóng vai trò ga đầu cuối và trung tâm kỹ thuật toàn tuyến. Việc depot đặt tại Quảng Ninh đồng nghĩa trung tâm bảo dưỡng, điều hành vận hành nằm ở địa phương này, kéo theo nhu cầu lao động kỹ thuật, dịch vụ hỗ trợ và hạ tầng phụ trợ.

Chuẩn 350 km/h và bài toán kết nối vùng

Dự án được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ 1.435 mm, điện khí hóa toàn tuyến, tốc độ thiết kế tối đa 350 km/h; riêng đoạn qua Hà Nội khai thác ở mức 120 km/h để phù hợp điều kiện đô thị.

Toàn tuyến có 5 ga gồm Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử và Hạ Long Xanh. So với phương án trước, việc bổ sung ga Ninh Xá tại Hải Phòng cho thấy tư duy điều chỉnh theo hướng tăng tính liên kết tam giác Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, thay vì chỉ phục vụ trục du lịch.

Về chiến lược dài hạn, UBND tỉnh Quảng Ninh yêu cầu dự án phải bảo đảm đồng bộ với các tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng trong tương lai. Điều này đặt tuyến Hà Nội – Quảng Ninh vào cấu trúc mạng lưới đường sắt liên vùng, thay vì một tuyến độc lập.

Tác động kinh tế: Hạ tầng đi trước, không gian tăng trưởng mở rộng

Với tốc độ thiết kế 350 km/h, thời gian kết nối Hà Nội – Hạ Long được kỳ vọng rút ngắn đáng kể so với hiện nay. Khi khoảng cách thời gian giảm, thị trường du lịch cuối tuần, bất động sản nghỉ dưỡng và dịch vụ cao cấp sẽ hưởng lợi trực tiếp.

Đặc biệt, ga đầu cuối đặt tại Tuần Châu – khu vực đang phát triển mạnh các dự án đô thị và du lịch – tạo ra hiệu ứng cộng hưởng hạ tầng. Trong các mô hình phát triển TOD (Transit Oriented Development), nhà ga tốc độ cao thường kéo theo chuỗi thương mại, khách sạn, trung tâm hội nghị và dịch vụ vận tải phụ trợ. Với quỹ đất gần 278 ha dành cho toàn bộ hạ tầng tuyến, dư địa tái cấu trúc không gian đô thị tại Quảng Ninh là đáng kể.

Tuy nhiên, quy mô vốn hơn 150.000 tỷ đồng đặt ra thách thức lớn về cấu trúc tài chính và tiến độ triển khai. Bài toán không chỉ nằm ở kỹ thuật 350 km/h mà ở khả năng huy động vốn dài hạn, phân bổ rủi ro và bảo đảm hiệu quả khai thác sau đầu tư.

Việc Quảng Ninh chốt hướng tuyến cho thấy dự án đã vượt qua bước ý tưởng. Nhưng từ quy hoạch đến vận hành thương mại là quãng đường dài, đòi hỏi sự đồng bộ giữa nhà đầu tư, địa phương và cấu trúc chính sách quốc gia.

Điểm mấu chốt lúc này không còn là “có làm hay không”, mà là làm nhanh đến đâu và vốn được thu xếp theo mô hình nào. Với quy mô 5 tỷ USD, mọi bước đi tiếp theo của dự án sẽ tác động trực tiếp đến bản đồ tăng trưởng vùng Đông Bắc trong thập kỷ tới.