Xuất, nhập khẩu báo tin vui: Việt Nam vào Top 15 siêu cường thương mại toàn cầu
Đến ngày 15/11, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt 801 tỉ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ 2024. Qua đó, Việt Nam chính thức vào top 15 siêu cường thương mại toàn cầu.
Những tín hiệu vui
Số liệu của Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho biết, tính đến giữa tháng 11, kim ngạch xuất, nhập khẩu của Việt Nam đạt 801 tỷ USD. Với đà tăng trưởng hiện nay, tổng kim ngạch thương mại quốc tế năm nay dự kiến lập kỷ lục, đạt trên 900 tỷ USD.
Đây là mức cao nhất từ trước đến nay và thậm chí vượt qua dự báo 800 tỷ USD mà Bộ Công Thương đưa ra hồi tháng 9. Chỉ trong nửa đầu tháng 11, thương mại hai chiều đã đạt 38,35 tỷ USD – tín hiệu cho thấy khả năng duy trì tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế trong giai đoạn biến động toàn cầu.
Góp phần vào sự thành công này, các nhóm hàng chủ lực có thể kể tới như: chế biến, máy tính, điện tử và linh kiện, máy móc thiết bị, điện thoại và linh kiện, dệt may, rau quả.
Tính đến ngày 15/11, tổng trị giá xuất khẩu toàn ngành điện tử đạt gần 143 tỷ USD. Trong đó, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 92,13 tỷ USD, tăng 48,3%, điện thoại và linh kiện 50,83 tỷ USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm 2024.
Tính về giá trị tuyệt đối, mức tăng thêm của ngành điện tử so với cùng kỳ năm trước lên tới 32 tỷ USD. Sự gia tăng kỷ lục của điện tử góp phần dẫn dắt đà tăng trưởng xuất khẩu của cả nước với kim ngạch trên 410 tỷ USD. So với cả năm 2024, xuất khẩu điện tử hơn 10 tháng qua đã vượt 16,5 tỷ USD.
Đặc biệt, thủy sản tiếp tục bứt phá với 9,32 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ, trong đó tôm đạt 3,9 tỷ USD, tăng 22%. Nhiều thị trường chủ lực như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Australia tăng nhu cầu mạnh. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, kim ngạch xuất khẩu của ngành hàng này có thể đạt 11 tỷ USD trong năm nay. Đây là lĩnh vực nhiều lần "thót tim" khi đứng trước nguy cơ bị Mỹ áp thuế cao chót vót.
Dệt may, lĩnh vực thường xuyên chiếm tỷ lệ kim ngạch cao cũng đạt 32,9 tỷ USD trong 10 tháng, tăng 7,6%, riêng Mỹ đạt 14,81 tỷ USD, tăng 11,3%. Dự báo đến hết năm, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024. Xuất siêu ước đạt 21 tỷ USD, khẳng định vai trò trụ cột trong cán cân thương mại quốc gia.
Mặt hàng rau quả cũng chứng kiến mức tăng trưởng tích cực khi dự báo 11 tháng đạt hơn 7,8 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước, trong khi nhập khẩu đạt hơn 2,44 tỷ USD, tăng 15%. Như vậy, xuất khẩu rau quả ròng 11 tháng đạt gần 5,4 tỷ USD, lập kỷ lục mới.
Cần "giữ phong độ" để thiết lập các kỷ lục mới
Bên cạnh những kết quả tích cực ấy là nhiều thách thức lớn đang đặt ra. Tiến sĩ Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh phân tích rằng, dù quy mô thương mại tăng nhanh nhưng giá trị gia tăng nội địa còn thấp, phần lớn lợi nhuận trong chuỗi xuất khẩu vẫn rơi vào khối doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI). Theo ông Thành, điều này phản ánh hạn chế trong khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước ở những khâu tạo giá trị cao như thiết kế, công nghệ, logistics và phân phối.
Trao đổi với tờ Thanh niên, theo ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội rau quả VN (VINAFRUIT), giai đoạn tới ngành rau quả phải tập trung vào chất lượng và độ đồng đều, xây dựng thương hiệu cho trái cây Việt Nam, đặc biệt là sầu riêng. Bên cạnh đó, phải tìm thêm những động lực mới như dừa tươi, bưởi và các sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm sầu riêng đông lạnh. Tận dụng ưu đãi thuế quan thông qua các FTA để mở rộng thị trường, đẩy mạnh nhóm hàng chế biến, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu tươi.
Đây cũng là quan điểm của ông Nguyễn Hoài Nam bởi ngành thủy sản sẽ đối mặt với nhiều thách thức như sự kéo dài thuế đối ứng của Mỹ, nguy cơ tác động từ chính sách bảo vệ động vật biển có vú - MMPA, thẻ vàng IUU… Tình thế này đòi hỏi DN phải chủ động tái cơ cấu thị trường, phát triển mạnh sản phẩm giá trị gia tăng, đầu tư công nghệ chế biến và tăng tiêu chuẩn bền vững để duy trì tăng trưởng dài hạn.
Bên cạnh đó, về phía doanh nghiệp cũng cần phải đổi mới tư duy, nâng cấp phương thức tiếp cận thị trường và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của các thị trường phát triển.
Về mặt vĩ mô, trong Công điện số 221/CĐ-TTg ngày 19/11/2025 về tập trung ưu tiên giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy xuất khẩu, Thủ tướng đã yêu cầu Bộ Công Thương thúc đẩy xuất khẩu cuối năm, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường và đàm phán các FTA mới. Bộ Tài chính rà soát thuế xuất nhập khẩu, xây dựng phương án hỗ trợ doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ thuế đối ứng của Hoa Kỳ.
Các bộ, ngành liên quan tăng cường mở cửa thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA; địa phương chủ động tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, xuất khẩu; doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và chuỗi cung ứng.
Nếu được triển khai đồng bộ, những bước đi này sẽ trở thành trụ cột giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao vị thế, mở rộng thị phần và tiến sâu vào các phân khúc giá trị cao, qua đó thiết lập nên những kỷ lục mới trong thương mại.
Minh Thành
