Tiền chưa rời thị trường, nhưng nỗi sợ đã quay lại
Sự gia tăng nhanh chóng của tỷ trọng tiền mặt trong danh mục đầu tư toàn cầu đang phản ánh một sự thay đổi đáng chú ý: tâm lý thị trường đang chuyển từ kỳ vọng tăng trưởng sang trạng thái phòng thủ.
Theo khảo sát mới nhất của Bank of America (BofA), tỷ lệ tiền mặt trung bình trong danh mục của các nhà quản lý quỹ đã tăng lên 4,3% trong tháng 3/2026, từ mức 3,4% của tháng trước. Đây là mức tăng theo tháng mạnh nhất kể từ thời điểm bùng phát đại dịch COVID-19 vào tháng 3/2020.
Điểm đáng chú ý là sự đảo chiều này diễn ra rất nhanh. Chỉ hai tháng trước, tỷ lệ tiền mặt từng giảm xuống mức thấp kỷ lục 3,2%, phản ánh tâm lý lạc quan khi thị trường kỳ vọng tăng trưởng kinh tế cải thiện và lãi suất có thể được nới lỏng. Tuy nhiên, cú sốc từ xung đột Trung Đông đã thay đổi toàn bộ bối cảnh. Khi giá dầu tăng mạnh, rủi ro lạm phát quay trở lại, khiến kỳ vọng cắt giảm lãi suất gần như bị xóa bỏ. Điều này buộc nhà đầu tư phải điều chỉnh lại chiến lược, ưu tiên thanh khoản và giảm rủi ro.
Diễn biến này được phản ánh rõ trên các thị trường. Kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, chỉ số Stoxx Europe 600 đã giảm khoảng 5%, trong khi S&P 500 giảm 2,2%. Ngay cả trái phiếu chính phủ – vốn được coi là kênh trú ẩn – cũng chịu áp lực khi lợi suất tăng lên do lo ngại chính sách tiền tệ thắt chặt hơn. Theo ông Michiel Plakman, Giám đốc phụ trách cổ phiếu toàn cầu tại Robeco, nhà đầu tư đang dần thích nghi với khả năng xung đột kéo dài, điều có thể tiếp tục gây áp lực lên thị trường.
Không chỉ yếu tố địa chính trị, những rủi ro tiềm ẩn trong thị trường tín dụng tư nhân cũng đang góp phần làm suy yếu niềm tin. Sau đợt điều chỉnh mạnh của nhóm cổ phiếu công nghệ trước đó, các dấu hiệu căng thẳng về thanh khoản và chất lượng tín dụng đang trở nên rõ nét hơn. Bà Seema Shah, chiến lược gia toàn cầu trưởng tại Principal Asset Management, nhận định nguy cơ tăng trưởng chậm lại có thể làm suy yếu các yếu tố hỗ trợ thị trường, đồng thời khiến tâm lý nhà đầu tư dễ chuyển sang bi quan.
Dữ liệu từ Barclays cũng cho thấy xu hướng phòng thủ đang lan rộng. Tỷ trọng cổ phiếu trong các quỹ long-only đã giảm xuống mức thấp nhất trong hơn một năm, khi các quỹ tăng nắm giữ tiền mặt. Sự thay đổi này không chỉ nằm ở hành động, mà còn thể hiện rõ trong kỳ vọng. Tỷ lệ nhà quản lý quỹ tin rằng kinh tế toàn cầu sẽ cải thiện trong 12 tháng tới đã giảm mạnh từ gần 40% xuống còn 7%. Ngược lại, tỷ lệ dự báo lạm phát tăng đã tăng vọt từ 9% lên 45%.
Ở góc độ tổng thể, thị trường đang chuyển từ trạng thái “tìm kiếm lợi nhuận” sang “bảo toàn vốn”. Khi cả cổ phiếu và trái phiếu cùng chịu áp lực, tiền mặt trở thành lựa chọn mang tính phòng thủ rõ ràng nhất. Trong bối cảnh đó, việc dòng tiền quay về trạng thái chờ đợi không chỉ là phản ứng ngắn hạn, mà có thể là tín hiệu cho thấy thị trường đang bước vào một giai đoạn thận trọng hơn, nơi rủi ro được đặt lên trước lợi nhuận.
