Rộn ràng Lễ hội làng Thổ Hà đặc sắc vùng Kinh Bắc - Bắc Ninh

Theo dõi KTMT trên

Nhiều nghi lễ đặc sắc cùng các hoạt động văn hóa dân gian đã thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương về tham dự.

Điểm nhấn nổi bật trong ngày chính hội là lễ rước kiệu quy mô lớn từ các xóm trong làng về đình Thổ Hà diễn ra vào buổi sáng. Từ sớm, các đoàn rước đã tề tựu đông đủ với cờ hội rực rỡ, kiệu sơn son thếp vàng cùng đội chiêng trống vang rền, tạo nên không khí linh thiêng nhưng cũng rất rộn ràng trong không gian làng cổ.

Đoàn rước xuất phát từ các xóm, lần lượt di chuyển qua những con ngõ gạch cổ kính trước khi hội tụ về đình làng. Người dân tham gia đoàn rước trong trang phục truyền thống, nghiêm trang thực hiện các nghi lễ, thể hiện lòng thành kính đối với các bậc tiền nhân và thần linh được thờ phụng tại đình.

Mở đầu đoàn rước là hai ông Cờ Sai trong trang phục cổ truyền, tay cầm cờ lệnh điều hành đội hình. Với những bước đi dứt khoát, nhịp nhàng, hai ông vừa giữ trật tự đoàn rước, vừa tượng trưng cho kỷ cương và sự uy nghiêm của nghi lễ rước Thánh.

Tiếp đó là hình ảnh Cờ đại thần, do một người đàn ông trung niên được dân làng tuyển chọn kỹ lưỡng đảm nhiệm. Người được chọn phải có nhân thân tốt, gia đình hòa thuận, không vướng tang chế. Trong trang phục võ tướng uy nghi, ông bước đi khoan thai giữa tiếng chiêng trống rộn ràng, tượng trưng cho phúc đức và nề nếp gia phong của làng.

Song hành trong đoàn rước là đội trống - chiêng tiền, giữ nhịp cho toàn bộ đoàn rước. Tiếng trống trầm hùng hòa cùng tiếng chiêng ngân vang tạo nên âm thanh linh thiêng, góp phần làm nên không khí trang trọng của lễ hội.

Nổi bật tiếp theo là đội rước cờ Ngũ hành tiền, gồm năm người trong trang phục truyền thống nâng cao năm lá cờ tượng trưng cho Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ, biểu trưng cho sự hài hòa của đất trời và ước vọng mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an. Không khí lễ hội trở nên sôi động hơn với sự xuất hiện của đội múa trống rồng. Những hồi trống dồn dập khi trầm hùng, khi rộn rã vang lên giữa không gian làng cổ, góp phần khuấy động không khí ngày hội và thể hiện tinh thần đoàn kết của cộng đồng.

Trong đoàn rước còn có hình ảnh Tam Đa (Phúc - Lộc - Thọ) cùng Tiểu Đồng và Ngọc Nữ - biểu tượng cho hạnh phúc, tài lộc và trường thọ. Đây là nét đặc sắc trong lễ rước của Thổ Hà, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi nhận trong danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tiếp nối là đội khiêng hương án tiền, gồm tám trai đinh khỏe mạnh của làng, trong trang phục áo Nâu truyền thống, khiêng hương án dâng lễ vật lên Đức Thánh. Theo sau là đội cờ ngũ sắc, bộ nghi trượng Tĩnh túc - Hồi tỵ và Bát biểu, những biểu tượng thể hiện phép tắc và sự tôn nghiêm trong nghi lễ truyền thống.

Đoàn rước càng thêm uy nghi với sự xuất hiện của Long đình - nơi đặt lễ vật dâng lên Thành hoàng làng, được tám trai đinh khiêng trong tiếng trống chiêng vang dội. Sau đó là đoàn phụ nữ các xóm trong làng đội mâm lễ, trong tà áo dài truyền thống, tạo nên hình ảnh vừa trang nghiêm vừa duyên dáng.

Tiếp nối đoàn rước là đội cờ Tứ linh (Long - Lân - Quy - Phụng), biểu tượng cho quyền uy, nhân nghĩa, trường tồn và thịnh vượng. Theo sau là đội rước súng lệnh, côn gậy, thể hiện tinh thần thượng võ và vai trò bảo vệ nghi lễ.

Âm thanh truyền thống của đội nhạc Bát âm vang lên xuyên suốt đoàn rước, hòa cùng màn biểu diễn của đội múa sênh tiền, tạo nên bầu không khí vừa trang nghiêm vừa rộn ràng. Nguyễn Đức Huynh (10 tuổi), một thành viên nhỏ tuổi của đội múa sênh tiền, cho biết đây là lần thứ hai em được tham gia biểu diễn trong lễ hội. “Em rất vui khi được múa cùng các anh chị trong đoàn rước. 

Điểm nhấn của nghi lễ là kiệu Thánh - kiệu sơn son thếp vàng được các trai đinh cung kính khiêng rước tiến về đình làng trong sự thành kính của người dân và du khách. Ngay sau đó là kiệu Mẫu, do các thiếu nữ trong trang phục áo dài truyền thống rước, mang theo nét mềm mại, thanh nhã của văn hóa Kinh Bắc.

Phía sau đoàn rước là các nghi trượng như Tổng cờ, Tổng kiếm, đội chấp kích, tiếp đến là đội rước bò lễ, các mâm lễ của người dân, cùng sự tham gia của các cụ cao niên Thái ông - Lão bà trong trang phục truyền thống.

Khép lại đoàn rước là đội trống chiêng hậu và cờ ngũ sắc, tạo nên âm thanh rộn ràng và sắc màu rực rỡ cho ngày hội. Lễ rước kiệu truyền thống không chỉ là nghi lễ quan trọng trong Lễ hội Thổ Hà mà còn thể hiện rõ nét bản sắc văn hóa của một làng cổ vùng Kinh Bắc. Qua nhiều thế hệ, nghi thức này vẫn được người dân gìn giữ, trở thành biểu tượng của tinh thần đoàn kết cộng đồng và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của quê hương Thổ Hà. Không chỉ trang nghiêm ở phần lễ, không khí ngày hội còn trở nên sôi động với nhiều hoạt động văn hóa dân gian.

Du khách đến với Thổ Hà trong dịp này có dịp thưởng thức những làn điệu quan họ ngọt ngào, đậm chất Kinh Bắc vang lên giữa không gian hội xuân bên dòng sông Cầu. Những câu hát giao duyên mượt mà đã góp phần làm nên nét đặc trưng riêng của lễ hội nơi đây.

Dù phải tập luyện khá nhiều để các động tác đều và đẹp, nhưng em thấy rất tự hào vì được góp phần vào lễ hội của làng,

Quỳnh Chi