Quảng Trị: Cổng Trời – Di tích quốc gia đặc biệt gìn giữ ký ức lịch sử

Theo dõi KTMT trên

Kỳ tích đường ống xăng dầu vượt Trường Sơn

Từ ngã ba Khe Ve (xã Tân Thành), dọc theo Quốc lộ 12A hướng lên Cửa khẩu quốc tế Cha Lo, qua địa phận xã Dân Hóa (Quảng Trị), Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Cổng Trời hiện ra như một “cánh cửa đá” hùng vĩ, mở lối vào không gian bao la của đại ngàn Trường Sơn. Không chỉ là thắng cảnh thiên nhiên độc đáo, nơi đây còn lưu giữ những lớp trầm tích lịch sử gắn với tuyến đường Trường Sơn huyền thoại – biểu tượng lớn của ý chí và khát vọng độc lập dân tộc.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, Cổng Trời là điểm nút quan trọng trên tuyến vận tải chiến lược. Địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt cùng sự đánh phá dữ dội của kẻ thù đã biến nơi đây thành một “tọa độ lửa”. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, tinh thần kiên cường, sáng tạo của con người Việt Nam được hun đúc, làm nên những kỳ tích đáng tự hào.

Năm 1969 đánh dấu một mốc son đặc biệt khi tuyến đường ống xăng dầu đầu tiên vượt Trường Sơn được xây dựng thành công với chiều dài khoảng 350km. Tuyến ống kéo dài từ Vinh (Nghệ An), đi qua Cổng Trời, vượt đèo Mụ Giạ sang Ka Vát (Lào), góp phần quan trọng bảo đảm nguồn nhiên liệu cho các chiến trường.

Tại đây, các lực lượng bộ đội Trường Sơn, cán bộ, công nhân giao thông, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến cùng quân và dân địa phương đã anh dũng chiến đấu, kiên cường bám trụ, không quản gian khổ, hy sinh để giữ vững mạch máu giao thông thông suốt, kịp thời chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến. Qua đó, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Cổng Trời khi ấy không chỉ là một vị trí địa lý, mà còn là chứng nhân của những hy sinh thầm lặng. Những đêm hành quân xuyên rừng, những đoàn xe nối dài trong mưa bom bão đạn, những con người sẵn sàng đánh đổi cả tuổi xuân để giữ vững tuyến chi viện… tất cả đã trở thành ký ức không thể phai mờ.

Gìn giữ ký ức – phát huy giá trị di tích

Hiện nay, Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Cổng Trời đang được Bảo tàng tỉnh Quảng Trị đầu tư, tôn tạo từ nguồn ngân sách Trung ương. Việc tu bổ nhằm bảo tồn các hạng mục xuống cấp, đồng thời phát huy giá trị lịch sử gắn với tiềm năng du lịch.

Sau khi được chỉnh trang, Cổng Trời mang diện mạo mới nhưng vẫn giữ nguyên vẻ trang nghiêm, linh thiêng. Ngay dưới chân núi, nhà bia tưởng niệm được xây dựng theo kiến trúc truyền thống, nổi bật giữa không gian núi rừng hùng vĩ. Cụm bia đá khắc dòng chữ “Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Cổng Trời” như một lời khẳng định về giá trị bền vững của địa danh.

Lá cờ Tổ quốc tung bay giữa đại ngàn không chỉ tạo điểm nhấn cảnh quan mà còn gợi nhắc về một thời kỳ oanh liệt của dân tộc. Hệ thống đường đi, bậc cấp và hạ tầng chiếu sáng từng bước được hoàn thiện, giúp việc tiếp cận di tích thuận lợi hơn, góp phần đưa nơi đây trở thành điểm đến giàu tiềm năng, kết hợp hài hòa giữa giá trị lịch sử và du lịch.

Trao đổi với phóng viên, ông Phạm Văn Bắc – Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hóa cho biết, trên địa bàn hiện có 6 di tích lịch sử, trong đó Cổng Trời là điểm nhấn tiêu biểu. “Việc trùng tu, tôn tạo không chỉ nhằm bảo tồn di tích mà còn thể hiện sự tri ân đối với các thế hệ đi trước đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Sau khi được nâng cấp, nơi đây trở thành ‘địa chỉ đỏ’ trong giáo dục truyền thống cách mạng, đồng thời là điểm tham quan, học tập, tìm hiểu lịch sử cho người dân và du khách”, ông Bắc chia sẻ.

Ngày nay, đứng trước Cổng Trời giữa không gian tĩnh lặng của núi rừng, người ta dễ dàng cảm nhận sự giao hòa giữa quá khứ và hiện tại. Không còn tiếng bom rơi, đạn nổ, nhưng ký ức về những năm tháng chiến tranh vẫn in đậm trong từng vách đá, lối mòn.

Cổng Trời vì thế không chỉ là một di tích lịch sử, mà còn là nơi lưu giữ ký ức, biểu tượng của ý chí kiên cường và là điểm tựa tinh thần để các thế hệ hôm nay, mai sau hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình. Giữa nhịp sống hiện đại, nơi đây trở thành khoảng lặng cần thiết – nơi con người tìm về với thiên nhiên, với lịch sử và với chính mình.

Minh Tâm