Nút thắt tái định cư làm chậm nhiều dự án bô xít ở Lâm Đồng

Theo dõi KTMT trên

Riêng tại xã Nhân Cơ, hiện địa phương còn “nợ” người dân 430 lô tái định cư, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác giải phóng mặt bằng và bàn giao đất cho các dự án.

Theo UBND xã Nhân Cơ, địa phương đang phối hợp triển khai nhiều dự án kiểm kê, bồi thường, hỗ trợ tái định cư để thu hồi đất phục vụ khai thác quặng bô xít và xây dựng các công trình hồ, đập cho Nhà máy Alumin Nhân Cơ. Tổng diện tích cần hoàn thành kiểm kê, bồi thường, giải phóng mặt bằng gần 100ha.

Tuy nhiên, quá trình triển khai gặp nhiều khó khăn. Một số hộ dân chưa phối hợp kiểm kê do chưa đồng thuận với giá bồi thường đất đai, cây trồng, nhất là các loại cây có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, măng cụt.

Bên cạnh đó, theo quy định của Luật Đất đai, các trường hợp đủ điều kiện tái định cư chỉ được thu hồi đất sau khi hoàn thành bố trí nơi ở mới. Trong khi đó, quỹ đất tái định cư tại địa phương hiện không còn, khiến việc thu hồi đất tiếp tục bị đình trệ.

Theo báo cáo của Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV, trong quá trình triển khai 2 dự án gồm Nhà máy sản xuất Alumin Nhân Cơ và dự án khai thác mỏ bô xít Nhân Cơ – Đắk Nông, từ năm 2006 đến nay, tổng số lô tái định cư còn nợ người dân là 430 lô. Hiện Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) vẫn phải hỗ trợ tiền thuê nhà cho các hộ dân trong thời gian chờ bố trí tái định cư.

Không chỉ thiếu quỹ đất, công tác thu hồi đất còn gặp thêm khó khăn do đất của các hộ đủ điều kiện và không đủ điều kiện tái định cư nằm xen kẽ, khiến diện tích bàn giao không liền khoảnh, ảnh hưởng đến quá trình khai thác quặng bô xít.

Theo UBND xã Nhân Cơ, 3 khu tái định cư đã được quy hoạch với tổng diện tích khoảng 55ha hiện vẫn chưa thể triển khai do vướng chồng lấn quy hoạch khoáng sản, thiếu nguồn đất san lấp và các thủ tục pháp lý liên quan.

Một trong những dự án cấp bách hiện nay là Khoang số 3, hồ bùn đỏ, hạng mục phục vụ duy trì sản xuất của Nhà máy Alumin Nhân Cơ. Theo TKV, dự án này đang chậm tiến độ do vướng giải phóng mặt bằng đối với diện tích 8,13ha của 20 hộ dân.

Đến nay, vẫn còn 5/20 hộ dân chưa đồng ý với phương án kiểm kê, bồi thường; trong đó có 1 hộ đủ điều kiện tái định cư. Việc chậm bàn giao mặt bằng khiến dự án kéo dài nhiều tháng so với kế hoạch.

Để tháo gỡ, UBND xã Nhân Cơ đã tổ chức bảo vệ thi công một số hạng mục thuộc vai đập từ ngày 20/4/2026, đồng thời thành lập đoàn trực tiếp gặp gỡ, vận động các hộ dân. Địa phương cũng đã phê duyệt kế hoạch cưỡng chế đối với các trường hợp không phối hợp.

Theo kế hoạch, nếu đến ngày 25/5/2026 vẫn không hoàn thành công tác vận động, xã sẽ tổ chức cưỡng chế thu hồi đất theo quy định để bàn giao mặt bằng cho nhà thầu.

Ở góc độ lâu dài, Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng đang phối hợp các đơn vị liên quan hoàn tất thủ tục trình UBND tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư khu tái định cư lớn nhất tại xã Nhân Cơ với diện tích 41ha.

Song song đó, 2 khu tái định cư khác tại các xã Nhân Cơ và Kiến Đức cũng đang được đẩy nhanh thẩm định để đủ điều kiện khởi công trong quý II/2026.

Không chỉ tại Nhân Cơ, công tác thu hồi đất phục vụ khai thác bô xít của Công ty Nhôm Lâm Đồng - TKV tại xã Bảo Lâm 1 cũng đang gặp vướng mắc liên quan chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, bồi thường rừng và khai thác tận dụng rừng trồng. Tổng diện tích còn vướng khoảng 29ha.

Theo đánh giá, hai dự án khai thác bô xít, chế biến alumin của Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV và Công ty Nhôm Lâm Đồng - TKV là các dự án thí điểm quan trọng của ngành công nghiệp bô xít, alumin Việt Nam. Trong năm 2025, hai dự án đóng góp ngân sách Nhà nước hơn 2.000 tỷ đồng. Tháng 2/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng đã chấp thuận chủ trương nâng cấp, mở rộng hai dự án với tổng mức đầu tư khoảng 60.000 tỷ đồng.

Theo các cơ quan chức năng, việc sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về tái định cư, giải phóng mặt bằng không chỉ bảo đảm duy trì sản xuất ổn định mà còn tạo điều kiện để các dự án bô xít, alumin tiếp tục mở rộng, phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Cao Hiếu