Nhà ở xã hội: “Phao an cư” cho dân, điểm tựa cho thị trường nhà đất

Theo dõi KTMT trên

Trước thực trạng thị trường bất động sản đứng trước nhiều nguy cơ về mất cân đối cung cầu, khả năng chi trả và ổn định dài hạn, nhà ở xã hội đang được đặt vào vị trí trung tâm của chính sách phát triển, không chỉ với tư cách một giải pháp an sinh, mà còn là động lực quan trọng để tái cấu trúc thị trường theo hướng bền vững, công bằng.

Tinh thần này được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh tại Phiên họp thứ 5 Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, diễn ra sáng nay 13/1, với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành và 34 tỉnh, thành phố.

Nhà ở là quyền cơ bản và trụ cột an sinh xã hội

Phát biểu khai mạc phiên họp, Thủ tướng khẳng định quyền có chỗ ở là quyền cơ bản của công dân, nhà ở là nhu cầu thiết yếu, gắn chặt với chất lượng sống, sự ổn định xã hội và năng suất lao động. Phát triển nhà ở, vì thế không chỉ là vấn đề kinh tế mà là một trụ cột của chính sách an sinh xã hội, đồng thời tạo động lực cho tăng trưởng, ổn định thị trường lao động và phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Trong hệ thống chính sách nhà ở, nhà ở xã hội được xác định là trọng tâm ưu tiên, hướng đến nhóm thu nhập thấp, công nhân, người lao động, những đối tượng chịu tác động rõ nét nhất từ biến động giá nhà và chi phí sinh hoạt tại đô thị.

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong phát triển nhà ở xã hội. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, hơn 102.000 căn nhà ở xã hội đã được hoàn thành, vượt chỉ tiêu đề ra. Trong đó nhiều dự án mới được khởi công, đồng thời chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát và xây dựng nhà ở cho người có công được hoàn thành sớm hơn kế hoạch hơn 5 năm.

Lũy kế đến hết tháng 12/2025, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội đang triển khai, với quy mô khoảng 657.441 căn. Trong đó, 193 dự án đã hoàn thành (169.143 căn); 200 dự án đang thi công (134.111 căn); 305 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư (354.187 căn).

Tổng số dự án đã hoàn thành, khởi công và chấp thuận đầu tư đạt 62% mục tiêu của Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Con số này cho thấy tiến độ đã được cải thiện rõ rệt, song cũng phản ánh khối lượng công việc còn rất lớn trong giai đoạn còn lại.

Chuyển từ “sở hữu” sang “thuê”: Tái cấu trúc chính sách nhà ở xã hội

Một điểm nhấn quan trọng trong chỉ đạo của Thủ tướng là sự thay đổi trong nhu cầu nhà ở của người dân. Theo đó, nhu cầu hiện nay không chỉ dừng ở sở hữu, mà đang chuyển mạnh sang thuê và thuê mua, nhằm phù hợp với khả năng chi trả cũng như tính chất việc làm và quá trình dịch chuyển lao động.

Từ thực tiễn ấy, Thủ tướng yêu cầu điều chỉnh tư duy phát triển nhà ở xã hội, giảm dần cách làm chạy theo số lượng, chuyển sang tái cấu trúc chỗ ở theo hướng bền vững. Trong đó, nhà ở xã hội cho thuê được xác định là nhiệm vụ căn cơ, lâu dài, không làm theo phong trào, không manh mún, nhằm bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp nhu cầu.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực lên thị trường nhà ở thương mại, hạn chế đầu cơ và từng bước kéo mặt bằng giá nhà về gần hơn với thu nhập thực tế.

Một trong những rào cản lớn của phát triển nhà ở xã hội thời gian qua là thủ tục hành chính phức tạp và thiếu đồng bộ. Nhận diện rõ vấn đề này, Chính phủ đã ban hành hàng loạt văn bản pháp lý quan trọng, bao gồm 1 nghị quyết trình Quốc hội, 4 nghị định về cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội cùng các quyết định, thông tư và hướng dẫn về đối tượng, điều kiện vay ưu đãi.

Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu đưa các dự án nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà ở xã hội cho thuê vào “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” khi thực hiện thủ tục đầu tư, cắt bỏ khâu trung gian không cần thiết, đồng thời xem xét khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân làm tốt.

Cùng với đó, các bộ, ngành đang xúc tiến thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, rà soát thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia, bãi bỏ những thủ tục gây cản trở doanh nghiệp, từng bước tạo hành lang pháp lý minh bạch và thông suốt cho phân khúc nhà ở xã hội.

Giao chỉ tiêu cụ thể cho từng địa phương

Nghị quyết số 07/NQ-CP ngày 12/1/2026 của Chính phủ đã giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2026–2030 cho từng địa phương với tổng quy mô gần 1 triệu căn.

Trong đó, TP.HCM được giao chỉ tiêu lớn nhất với hơn 181.000 căn, Hà Nội 84.000 căn, Bắc Ninh trên 119.000 căn, cùng nhiều địa phương công nghiệp khác như Tây Ninh, Phú Thọ. Việc giao chỉ tiêu cụ thể theo năm, theo địa phương được xem là bước đi quan trọng nhằm gắn trách nhiệm chính trị với kết quả thực tế, tránh tình trạng trông chờ, chậm trễ.

Chính phủ yêu cầu UBND cấp tỉnh đưa chỉ tiêu nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hằng năm, bố trí đủ quỹ đất tại vị trí thuận lợi, đồng bộ hạ tầng cùng với việc giám sát chặt chẽ chất lượng công trình, tránh thất thoát, lãng phí.

Chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, giai đoạn 2026-2030:

Thực tế cho thấy, nhà ở xã hội không chỉ giải bài toán an cư, mà còn có vai trò điều tiết thị trường bất động sản, góp phần cân bằng cung cầu, giảm áp lực tăng giá và ổn định tâm lý xã hội. Trong bối cảnh nhà ở thương mại ngày càng vượt xa khả năng chi trả của người thu nhập trung bình, việc phát triển mạnh nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà cho thuê, được xem là “van điều tiết” quan trọng.

Thủ tướng nhấn mạnh, phát triển nhà ở xã hội là quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước, thể hiện bản chất nhân văn của chế độ và là động lực thúc đẩy đầu tư, tiêu dùng và tăng trưởng bền vững.

Xác định từ nay đến năm 2030, mục tiêu hoàn thành ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội không chỉ là một con số, mà là thước đo năng lực điều hành, khả năng phối hợp chính sách và cam kết bảo đảm an sinh xã hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Hà Chi