Việt Nam đủ điều kiện để trở thành trung tâm giao dịch nông sản của khu vực
Ông Phan Minh Thông cho rằng với vị thế hiện nay, Việt Nam phải là trung tâm điều phối giá nông sản thế giới.
Dù là một trong những quốc gia xuất khẩu cà phê, hồ tiêu hay điều lớn nhất thế giới, doanh nghiệp Việt đến nay vẫn phải theo dõi giá từ các sàn giao dịch quốc tế để mua bán, chốt hợp đồng và phòng ngừa rủi ro. Trong khi đó Việt Nam hiện có đủ điều kiện để trở thành trung tâm giao dịch nông sản của khu vực.
Thông tin trên được ông Phan Minh Thông - Chủ tịch HĐQT Phúc Sinh Group, Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp xanh TP.HCM chia sẻ tại Diễn đàn Tài chính 2026 với chủ đề “Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức chiều 20/5 tại TP.HCM.
Đưa ra nhiều dữ liệu, ông Thông khẳng định Việt Nam đang đứng trong top 3 hàng đầu thế giới về xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản chủ lực như tiêu, cà phê, gạo, hạt điều và thủy sản.
Riêng cà phê, mỗi năm Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,5 - 1,9 triệu tấn. Hồ tiêu Việt Nam thậm chí chiếm tới 30% sản lượng toàn cầu.
Tuy nhiên, điều khiến nhiều doanh nghiệp trăn trở là dù giữ vai trò lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp Việt vẫn phải phụ thuộc vào bảng giá từ các sàn London hay New York để giao dịch với ngân hàng và đối tác nước ngoài. Với mặt hàng hồ tiêu, doanh nghiệp trong nước vẫn phải theo dõi giá từ sàn của Ấn Độ dù sản lượng nước này nhỏ hơn rất nhiều so với Việt Nam.
Ông Phan Minh Thông cho rằng với vị thế hiện nay, Việt Nam phải là trung tâm điều phối giá nông sản thế giới.
Theo ông Thông, nguyên nhân nằm ở việc Việt Nam chưa có một sàn giao dịch hàng hóa đủ vai trò dẫn dắt thị trường. “Phần lớn các sàn giao dịch hiện nay vẫn thiên về đầu cơ, chưa gắn với hàng hóa thực tế nên chưa thể trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro hay kết nối giao dịch toàn cầu. Một sàn giao dịch hàng hóa đúng nghĩa phải đi kèm hệ thống kho bãi, logistics, giao nhận và tiêu chuẩn kiểm định hàng hóa rõ ràng. Đây cũng là cách nhiều quốc gia đang vận hành để kiểm soát dòng tiền và chuỗi giá trị nông sản”, ông Thông cho hay.
Chia sẻ thêm tại Diễn đàn, ông Phan Minh Thông nhắc đến câu chuyện nước Mỹ dù không sản xuất cà phê nhưng vẫn kiểm soát mạnh dòng tiền và thông tin thông qua các sàn giao dịch quốc tế. Trong khi đó, Singapore từng thành công với sàn cao su nhờ kết nối với nguồn nguyên liệu Malaysia, nhưng lại thất bại với cà phê và hồ tiêu vì không có lợi thế sản xuất thực tế.
Ông Phan Mình Thông chia sẻ: "Việt Nam hiện có đủ điều kiện để trở thành trung tâm giao dịch nông sản của khu vực nếu xây dựng được hệ sinh thái phù hợp. Khi có sàn giao dịch đúng nghĩa, người nông dân và doanh nghiệp có thể chủ động nắm cung - cầu, sản lượng và giá cả trong suốt mùa vụ thay vì bị động theo thị trường bên ngoài. Không chỉ dừng ở chuyện định giá, việc hình thành sàn giao dịch còn được kỳ vọng giúp thúc đẩy logistics, kho bãi, chế biến sâu và tạo thêm việc làm cho chuỗi xuất khẩu nông sản". Theo ông Phan Minh Thông, nếu người mua toàn cầu muốn giao dịch nông sản Việt Nam và buộc phải mở tài khoản tại Việt Nam, dòng vốn quốc tế cũng sẽ được kéo về trong nước nhiều hơn.
Ngoài câu chuyện sàn giao dịch, Chủ tịch Phúc Sinh Group cũng phản ánh áp lực về vốn và thuế với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản trong bối cảnh giá cà phê tăng mạnh. Theo ông Thông, doanh nghiệp phải vay vốn lớn để thu mua nguyên liệu nhưng lại chịu áp lực từ quy định khống chế chi phí lãi vay theo Nghị định 132. Có trường hợp doanh nghiệp trả hàng trăm tỷ đồng tiền lãi ngân hàng nhưng vẫn phát sinh thêm nghĩa vụ thuế do phần chi phí lãi vay bị khống chế.
Ông Phan Minh Thông cho rằng việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế trong tương lai là cơ hội để tích hợp các sàn giao dịch nông sản vào hệ sinh thái tài chính lớn hơn, qua đó giúp nông sản Việt từng bước thoát khỏi cảnh phải “nhìn bảng giá nước ngoài” để định giá chính sản phẩm mình làm ra.
Thuỷ Tiên - Nguyễn Đức
