Nỗi lo của lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia Bù Gia Mập

Theo dõi KTMT trên

Khi quyền hạn lực lượng bảo vệ rừng bị thu hẹp…

Trong những ngày này, lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia Bù Gia Mập (tỉnh Đồng Nai) luôn phải tâm tư vì họ đang đứng trước những nguy cơ mất quyền kiếm soát cánh rừng đại ngàn Bù Gia Mập, công việc gắn bó với lực lượng này trong nhiều thập kỷ qua. Theo đó, ngày 8/4/2026, Vườn quốc gia Bù Gia Mập có báo cáo phương án giải thể Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Bù Gia Mập và thành lập lực lượng chuyên trách Vườn quốc gia này.

Ông Vương Đức Hòa - Giám đốc Vườn quốc gia Bù Gia Mập cho biết: Đề xuất giải thể Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Bù Gia Mập và chuyển toàn bộ lực lượng sang mô hình bảo vệ rừng chuyên trách, đây là một bước đi tưởng chừng chỉ thay đổi tổ chức, nhưng lại chạm đến cốt lõi nghề nghiệp của những người giữ rừng nơi đây.

Theo ông Vương Đức Hòa, sự khác biệt không chỉ nằm ở tên gọi. Kiểm lâm là lực lượng có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, lập hồ sơ, đề xuất khởi tố các vụ án lâm nghiệp. Trong khi đó, lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách chủ yếu dừng lại ở phát hiện, báo cáo và không có quyền xử lý. Không có quyền xử lý, liệu có đủ sức răn đe?

Thực tế ấy cũng đặt ra một vấn đề không dễ né tránh: Nếu không còn lực lượng Kiểm lâm chuyên nghiệp trực tiếp tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập, thì việc bảo vệ hơn 25.000ha rừng đặc dụng sẽ dựa vào ai? Trong thời gian qua, trong điều kiện địa hình phức tạp, mỗi kiểm lâm hiện đang phụ trách gìn giữ từ 700 đến 1.200ha rừng. Họ không chỉ tuần tra, mà còn phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra mất rừng.

Trách nhiệm đi kèm quyền hạn, đó là nguyên tắc căn bản. Nếu quyền hạn bị thu hẹp, trong khi trách nhiệm vẫn còn, sẽ tạo ra một “khoảng trống quyền lực” - nơi mà vi phạm có thể nảy sinh, nhưng không được xử lý kịp thời. Không ai hiểu điều đó rõ hơn những người từng nhiều lần đối mặt với lâm tặc giữa rừng sâu.

Hành trình hơn 20 năm thực thi công vụ bảo vệ rừng...

Từ những ngày đầu Vườn đi vào hoạt động năm 2002, lực lượng Kiểm lâm đã hiện diện như một tất yếu. Lực lượng kiểm lâm không chỉ là người tuần tra, mà còn là đại diện thực thi pháp luật trong từng cánh rừng. Sau nhiều lần thay đổi cơ chế quản lý, đến năm 2011, Hạt Kiểm lâm chính thức trực thuộc Vườn quốc gia Bù Gia Mập theo tinh thần Nghị định 117/2010/NĐ-CP.

Và gần đây, việc sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 159/2024/NĐ-CP tiếp tục làm rõ hơn vai trò, thẩm quyền của lực lượng Kiểm lâm, đặc biệt trong xử lý vi phạm pháp luật lâm nghiệp. Những quy định ấy không chỉ là văn bản. Với người kiểm lâm, đó là “lá chắn pháp lý” để họ sẵn sàng đối mặt với lâm tặc, với hiểm nguy, với cả những cám dỗ nơi rừng sâu.

Suốt 23 năm qua, lực lượng Kiểm lâm tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập đã kiên trì theo đuổi phương châm “bảo vệ rừng tận gốc”. Nghĩa là không chỉ xử lý vi phạm, mà còn ngăn chặn từ sớm, từ xa, từ những dấu hiệu nhỏ nhất của việc xâm hại rừng. Kết quả số vụ vi phạm giảm dần qua từng năm, tình trạng phá rừng làm rẫy cơ bản được ngăn chặn, hoạt động săn bắt động vật hoang dã bị đẩy lùi. Rừng phục hồi, động thực vật phát triển, môi trường sinh thái được giữ vững.

Cụ thể, hơn 15 năm trở lại đây, tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng làm rẫy, khai thác lâm sản trái phép, cháy rừng, săn bắt thú… ở Vườn quốc gia Bù Gia Mập đã giảm hẳn. Trước năm 2006, mỗi năm xảy ra hàng chục vụ khai thác lâm sản trái phép, hằng trăm vụ săn bắt thú rừng, nhưng từ năm 2018 đến nay, mỗi năm chỉ xảy vài vụ, tính chất, quy mô nhỏ, không đáng kể.

Không chỉ vậy, từ sự ổn định ấy, Vườn quốc gia Bù Gia Mập đã thu hút người dân vùng đệm tham gia bảo vệ rừng, tạo sinh kế từ rừng, góp phần xóa đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số. Những cánh rừng xanh đại ngàn giờ đây không chỉ là “lá phổi” bảo vệ môi sinh, mà còn là nguồn tạo công việc làm bền vững cho người dân địa phương.

Xem xét chuyển lực lượng kiểm lâm thành công chức

Từ thực tế trên, lãnh đạo Vườn quốc gia Bù Gia Mập cho biết đã có kiến nghị UBND tỉnh Đồng Nai chỉ đạo Sở Nội vụ xem xét xét chuyển 27 kiểm lâm thành công chức và bố trí làm việc tại Chi cục Kiểm lâm để đảm bảo quyền lợi của các kiểm lâm viên đã được tuyển dụng và bổ nhiệm vào ngạch kiểm lâm. Đồng thời, cho phép Vườn quốc gia Bù Gia Mập thành lập lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng trực thuộc, để thực hiện nhiệm vụ theo điều 74,75 Luật Lâm nghiệp và các quy định khác của pháp luật.

Đồng thời, Vườn quốc gia Bù Gia Mập cũng đề nghị Sở Nội vụ xem xét bổ sung 27 biên chế viên chức lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng, thay thế 27 Kiểm lâm viên đã chuyển đi. Ngoài ra, theo lộ trình cho Vườn quốc gia Bù Gia Mập tuyển đủ số lượng viên chức, như sau: Năm 2027 cho tuyển dụng 10 biên chế, năm 2028 tuyển dụng 12 biên chế, năm 2029 là 5 biên chế làm nhiệm vụ bảo vệ rừng- viên chức lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng”- ông Vương Đức Hoà nói.

Thiết nghĩ, vì sự tồn vong của một hệ sinh thái rừng vô giá, UBND tỉnh Đồng Nai và sở ngành liên quan cần tiếp tục nghiên cứu các chính sách pháp luật để có một cơ chế đặc thù, hoặc tạo ra một hành lang pháp lý đủ mạnh để những kiểm lâm viên tiếp tục cống hiến cho công tác bảo vệ rừng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học, mỗi cánh rừng đặc dụng đều mang giá trị vô giá. Và để bảo vệ những giá trị ấy, cần một lực lượng đủ mạnh cả về chuyên môn lẫn thẩm quyền pháp lý để có thể tiếp tục bảo vệ vững vàng cho cánh rừng đại ngàn Bù Gia Mập.

Trao đổi với phóng viên về vấn đề trên, ông Trần Quang Hùng - Phó Chi cực trưởng Chi cục Kiểm lâm (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai) cho biết, mới đây lãnh đạo tỉnh cùng các Sở, ngành đã họp, theo quy định hiện tại là thành lập lực lượng chuyên trách, hoặc là thành lập Hạt Kiểm lâm. Trước mắt tỉnh yêu cầu các đơn vị phải ra soát lại, một là thành lập Hạt Kiểm lâm (trực thuộc Chi cục Kiểm lâm), hai là thành lập lực lượng chuyên trách (trưc thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên văn hóa Đồng Nai) để có hướng xử lý phù hợp. 

"Nếu rà soát lại mà đủ tiêu chí thì ở lại lực lượng kiểm lâm thì tốt hơn, thực hiện quyền công vụ, trang phục, phụ cấp, sử dụng vụ khí quân dụng, thực hiện xử lý vi phạm hành chính... thì tốt hơn. Hướng nào xử lý tốt hơn cho nhiệm vụ công việc và quyền lợi của kiểm lâm viên thì thực hiện", ông Trần Quang Hùng cho biết.

Thanh Huy