Ngân hàng trung ương đồng loạt “án binh”: Lãi suất mắc kẹt giữa dầu và suy thoái
Hàng loạt ngân hàng trung ương lớn đồng loạt giữ nguyên lãi suất trong bối cảnh giá dầu tăng hơn 40% và rủi ro lạm phát quay trở lại. Khi tăng trưởng kinh tế suy yếu, chính sách tiền tệ đang rơi vào thế khó chưa từng có.
Làn sóng giữ nguyên lãi suất của hàng loạt ngân hàng trung ương lớn trong ngày 19/3 cho thấy một điểm chung rõ rệt: chính sách tiền tệ toàn cầu đang rơi vào trạng thái “tiến thoái lưỡng nan” khi cú sốc năng lượng từ Trung Đông làm gia tăng rủi ro lạm phát, trong khi tăng trưởng kinh tế lại suy yếu.
Tại Canada, Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 2,25% – lần thứ ba liên tiếp không điều chỉnh. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở quyết định giữ nguyên, mà ở thông điệp đi kèm. Thống đốc Tiff Macklem cho biết BoC sẽ theo dõi sát tác động của giá năng lượng và không loại trừ khả năng điều chỉnh chính sách nếu lạm phát quay trở lại.
Áp lực này không nhỏ khi giá dầu toàn cầu đã tăng hơn 40% chỉ trong vài tuần, trong bối cảnh gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới. Riêng tại Canada, giá xăng đã tăng hơn 30 xu/lít, tạo nguy cơ kéo lạm phát đi lên trong các tháng tới.
Tuy nhiên, bài toán của BoC không chỉ là lạm phát. Nền kinh tế Canada đang phát tín hiệu suy yếu khi tăng trưởng quý IV/2025 giảm, đầu năm 2026 thấp hơn kỳ vọng, trong khi tỷ lệ thất nghiệp đã lên 6,7%. Điều này khiến việc tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát trở nên rủi ro hơn với tăng trưởng.
Tình thế tương tự cũng diễn ra tại Anh. Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) giữ nguyên lãi suất ở mức 3,75%, trong bối cảnh GDP tháng 1/2026 không tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp ở mức 5,2% – cao nhất trong 5 năm. Giá năng lượng tăng đang tạo thêm áp lực lạm phát, trong khi nền kinh tế chưa đủ mạnh để chịu thêm một chu kỳ thắt chặt.
Tại châu Âu, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển (Riksbank) cũng giữ nguyên lãi suất 1,75% và hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 xuống còn 2,5% từ mức 2,9% trước đó, đồng thời cảnh báo triển vọng kinh tế “rất bất định”. Ngân hàng Trung ương Séc (ČNB) duy trì lãi suất 3,5% nhưng để ngỏ khả năng tăng trở lại nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang.
Ở châu Á, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) giữ nguyên lãi suất ở mức khoảng 0,75%, đồng thời nhấn mạnh cần thêm thời gian để đánh giá tác động của xung đột Trung Đông. Thống đốc Kazuo Ueda cảnh báo việc thắt chặt quá sớm có thể gây tổn hại đến đà phục hồi vốn còn mong manh của nền kinh tế.
Trong khi đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng giữ nguyên lãi suất, nhưng nâng dự báo lạm phát và nhấn mạnh sự bất định gia tăng. Ngược lại, Ngân hàng Trung ương Australia (RBA) lại đi theo hướng khác khi tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên 4,1% – lần tăng thứ hai trong năm 2026, khi lạm phát vẫn ở mức 3,8%, cao hơn mục tiêu.
Nhìn tổng thể, các quyết định này cho thấy một điểm chung: ngân hàng trung ương toàn cầu không còn ở trạng thái chủ động như giai đoạn trước, mà đang phải “giữ thế cân bằng” giữa hai áp lực trái chiều.
Một mặt, giá năng lượng tăng đang đẩy rủi ro lạm phát quay trở lại, buộc các nhà hoạch định chính sách phải thận trọng với việc nới lỏng. Mặt khác, tăng trưởng kinh tế suy yếu và thị trường lao động có dấu hiệu chững lại khiến việc tiếp tục thắt chặt trở nên khó khăn hơn.
Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ đang bước vào giai đoạn mới, không còn là câu chuyện “tăng hay giảm lãi suất”, mà là quản lý rủi ro trong một môi trường đầy bất định. Và với cú sốc năng lượng vẫn chưa hạ nhiệt, trạng thái “án binh” có thể sẽ còn kéo dài hơn dự kiến.
