Mỹ bơm dầu kỷ lục, vì sao giá xăng vẫn tăng?

Theo dõi KTMT trên

Mỹ đang sản xuất nhiều dầu thô hơn bất kỳ quốc gia nào trong lịch sử. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), sản lượng dầu của nước này đã đạt mức kỷ lục hơn 13,7 triệu thùng/ngày vào đầu năm 2026. Thế nhưng, nghịch lý là giá xăng tại Mỹ vẫn tăng mạnh trong thời gian gần đây.

Dữ liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) cho thấy chỉ trong tuần đầu tháng 3, giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ đã tăng gần 27–48 cent mỗi gallon, tương đương mức tăng hai chữ số trong thời gian ngắn. Ở nhiều bang, giá xăng đã lên khoảng 3,47 USD/gallon, theo Reuters.

Nghịch lý này cho thấy một thực tế ngày càng rõ ràng trên thị trường năng lượng: sản lượng kỷ lục không đồng nghĩa với khả năng kiểm soát giá.

Sản lượng lớn nhưng không “giải cứu” được giá

Trong nhiều năm, dầu đá phiến từng được xem là “vũ khí chiến lược” giúp Mỹ giảm phụ thuộc vào nguồn cung Trung Đông. Nhưng thực tế cho thấy loại dầu này không phải lúc nào cũng có thể đóng vai trò bình ổn thị trường.

Một phần nguyên nhân nằm ở cấu trúc của ngành lọc dầu Mỹ. Phần lớn nhà máy lọc dầu tại nước này được thiết kế từ nhiều thập kỷ trước để xử lý dầu nặng và dầu chua, chủ yếu nhập khẩu từ Trung Đông và Mỹ Latin.

Trong khi đó, dầu đá phiến của Mỹ lại là dầu nhẹ và ngọt, phù hợp để sản xuất xăng nhưng không hoàn toàn tương thích với hệ thống lọc dầu hiện hữu. Điều này tạo ra một nghịch lý: Mỹ vẫn phải xuất khẩu dầu nhẹ của mình và nhập khẩu dầu nặng để duy trì hoạt động của các nhà máy lọc dầu.

Khi giá dầu thế giới tăng, chi phí đầu vào của các nhà máy lọc dầu Mỹ cũng tăng theo, kéo giá xăng tại trạm bơm đi lên dù sản lượng dầu nội địa vẫn ở mức kỷ lục.

Ngành dầu đá phiến đã thay đổi

Một yếu tố quan trọng khác là sự thay đổi trong chiến lược của các công ty dầu khí Mỹ.

Sau nhiều năm tăng trưởng nóng rồi lao đao trong các chu kỳ giá dầu, các doanh nghiệp dầu đá phiến hiện không còn chạy đua sản lượng như trước. Thay vào đó, họ tập trung vào kỷ luật tài chính, ưu tiên trả nợ, mua lại cổ phiếu và chia cổ tức cho cổ đông.

Theo phân tích của JPMorgan, tỷ lệ tái đầu tư của các công ty dầu khí Mỹ đã giảm mạnh so với giai đoạn trước năm 2014. Nếu trước đây các doanh nghiệp thường tái đầu tư gần như toàn bộ dòng tiền để mở rộng sản lượng, thì hiện nay tỷ lệ này chỉ còn khoảng 40–60%.

Kết quả là ngay cả khi giá dầu tăng, các công ty cũng không vội vàng mở thêm giàn khoan. Nhiều tập đoàn lớn như ConocoPhillips, Occidental Petroleum hay EOG Resources chỉ lên kế hoạch tăng trưởng sản lượng ở mức khiêm tốn.

Điều này khiến dầu đá phiến không còn đóng vai trò “van xả áp” cho thị trường như trong quá khứ.

Giá dầu vẫn là câu chuyện toàn cầu

Quan trọng hơn, dầu mỏ vẫn là một loại hàng hóa toàn cầu. Giá xăng tại Mỹ không chỉ phụ thuộc vào sản lượng nội địa mà còn chịu ảnh hưởng mạnh từ các chuẩn giá quốc tế như Brent hay WTI.

Khi căng thẳng địa chính trị leo thang, đặc biệt tại các khu vực trọng yếu như Trung Đông, thị trường ngay lập tức phản ứng với nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Chỉ riêng eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu – đã đủ để khiến giá dầu biến động mạnh mỗi khi có rủi ro an ninh.

Theo các nhà phân tích của Goldman Sachs, thị trường dầu hiện có độ co giãn nguồn cung khá thấp. Vì vậy, chỉ cần một cú sốc vài triệu thùng mỗi ngày cũng có thể khiến giá dầu tăng thêm hàng chục USD mỗi thùng.

Trong bối cảnh đó, sản lượng kỷ lục của Mỹ chỉ giúp giảm bớt áp lực nguồn cung toàn cầu, chứ không thể bảo vệ hoàn toàn người tiêu dùng khỏi các cú sốc giá.

Nói cách khác, ngay cả khi trở thành “siêu cường dầu mỏ”, Mỹ vẫn không thể đứng ngoài quy luật của thị trường năng lượng toàn cầu.