Kiểm soát chặt tàu cá, xử nghiêm vi phạm IUU để gỡ 'thẻ vàng' thủy sản

Theo dõi KTMT trên

Sáng 6/11, đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) - làm trưởng đoàn, đã làm việc với UBND tỉnh Thanh Hóa về công tác chống khai thác IUU.

Tham gia đoàn công tác có lãnh đạo các vụ, cục thuộc Bộ; phía tỉnh Thanh Hóa tiếp đón là ông Cao Văn Cường - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cùng đại diện các sở, ngành, lực lượng biên phòng, công an và chính quyền các địa phương ven biển.

Theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, tỉnh hiện quản lý 6.243 tàu cá, trong đó 1.014 tàu khai thác vùng khơi đạt 100% lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Sản lượng khai thác thủy sản từ đầu năm 2025 đến nay vượt 117.515 tấn, đạt 83,9% kế hoạch năm.

Công tác chống khai thác IUU tại Thanh Hóa đạt nhiều kết quả tích cực khi 100% tàu cá được đăng ký, đăng kiểm, đánh dấu, kẻ biển số và nhập dữ liệu vào hệ thống VNFishbase quốc gia; không có tàu nào vi phạm vùng biển nước ngoài. Tỷ lệ đăng kiểm và cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật, an toàn thực phẩm đạt 96,4-98,7%.

Tỉnh có 4 cảng cá được công bố mở (Hòa Lộc, Lạch Hới, Lạch Bạng, Hải Châu), trong đó 3 cảng đủ điều kiện xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản. Từ đầu năm đến nay, hơn 24.139 tấn thủy sản được bốc dỡ qua cảng, cấp 31 giấy xác nhận nguồn gốc. Việc quản lý, giám sát hành trình tàu cá và xử lý vi phạm được tăng cường, góp phần răn đe hiệu quả. Từ đầu năm 2025 đến 5/11, tỉnh đã xử phạt 217 trường hợp với tổng số tiền hơn 2,91 tỷ đồng; 100% vi phạm được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dù đạt nhiều kết quả, công tác quản lý tàu cá và chống IUU tại Thanh Hóa vẫn tồn tại hạn chế: một số tàu chưa đủ điều kiện hoạt động, kết nối VMS chưa ổn định, hạ tầng cảng cá cùng nhân lực kiểm soát còn bất cập. Năm 2024, còn 81 tàu không đủ điều kiện (37 hết hạn giấy phép khai thác, 64 hết hạn đăng kiểm, 28 hết hạn chứng nhận an toàn thực phẩm). Tình trạng mất kết nối VMS phổ biến: năm 2024 ghi nhận 1.187 lượt, trong đó 61 tàu mất liên tục trên 10 ngày (xử phạt 1.022 tàu, 104 tàu đang xác minh); năm 2025 có 707 tàu mất kết nối 6-10 ngày (xử phạt 30 tàu, 51 tàu đang xác minh).

Kiểm tra, giám sát sản lượng bốc dỡ qua cảng chưa chặt chẽ; quy mô cảng chỉ định chưa đáp ứng nhu cầu; hạ tầng nghề cá thiếu đồng bộ, nhiều khu neo đậu xuống cấp, bồi lắng sau hơn 10 năm đầu tư. Nguyên nhân chủ yếu: tàu nằm bờ, hư hỏng, thiếu lao động; khó xác minh tàu xa bờ hoặc neo tỉnh khác; lực lượng mỏng, thiết bị hạn chế; chính quyền xã mới kiện toàn.

Trước thực trạng này, Thanh Hóa chỉ đạo rà soát, làm sạch dữ liệu VNFishbase; phối hợp Biên phòng, Công an xử lý nghiêm vi phạm; hợp tác VNPT nâng cấp VMS đảm bảo kết nối thông suốt, phấn đấu hoàn thiện toàn bộ trước 22/10/2025. Lực lượng chuyên môn tăng cường kiểm tra tại cảng, bến; xử dứt điểm trường hợp không bật VMS hoặc khai thác sai quy định; cập nhật kịp thời kết quả xử phạt vào cơ sở dữ liệu quốc gia.

Tỉnh đề nghị Bộ đẩy nhanh nâng cấp, sửa chữa cảng Lạch Hới, Lạch Bạng và khu neo đậu tránh bão; sớm sửa đổi Luật Thủy sản cùng nghị định hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc trong quản lý, đăng kiểm, cấp phép và xử lý vi phạm IUU. Hoạt động chế biến thủy sản xuất khẩu được kiểm soát nghiêm ngặt, đảm bảo nguyên liệu hợp pháp, không vi phạm IUU.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa - ông Cao Văn Cường khẳng định hệ thống chính trị tỉnh đã vào cuộc quyết liệt, triển khai tháng cao điểm chống IUU với quyết tâm cao nhất cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” thủy sản, đồng thời đẩy mạnh số hóa dữ liệu nghề cá.

Ông Cao Văn Cường yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường nhanh chóng thành lập tổ công tác, phối hợp các địa phương rà soát, xử lý toàn bộ hồ sơ mất kết nối VMS trước 15/11; chính quyền cơ sở tăng cường quản lý sản lượng thủy sản qua cảng, bến, báo cáo hằng tháng để cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Đồng thời, đẩy mạnh xử lý vi phạm và số hóa dữ liệu nghề cá.

Phó Chủ tịch tỉnh Thanh Hóa cũng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng phần mềm, nâng cấp hạ tầng giám sát tàu cá đồng bộ giữa các lực lượng, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án nâng cấp cảng cá Lạch Hới, Lạch Bạng.

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến ghi nhận nỗ lực của Thanh Hóa trong chống khai thác IUU, nhưng chỉ rõ một số nội dung chưa đáp ứng khuyến nghị của EC. Thứ trưởng yêu cầu tỉnh kiểm soát chặt đội tàu khai thác, đảm bảo mọi tàu cá có giấy phép hợp lệ và VMS hoạt động liên tục; siết chặt quy trình xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản tại cảng, tuyệt đối không để xảy ra vi phạm như mất kết nối VMS trên 6 giờ không báo cáo, mất kết nối quá 10 ngày không đưa tàu về bờ hoặc vượt ranh giới khai thác.

"Tỉnh Thanh Hóa cần rà soát lại bộ máy, tập trung lực lượng kiểm soát tàu cá cả trong bờ, trên bến, trên biển và khi cập cảng. Đối với tàu mất kết nối nhiều ngày trên biển, phải khẩn trương xác minh, xử lý nghiêm vi phạm. Cần nâng mức xử phạt hành chính để tăng tính răn đe, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của ngư dân. Đồng thời, phải nâng cấp hệ thống truy xuất điện tử, bảo đảm minh bạch, hiệu quả trong chống khai thác thủy sản bất hợp pháp. Muốn làm được điều đó, cần huy động, tập trung nguồn lực, chỉ đạo, hành động thống nhất từ Tỉnh ủy, UBND đến chính quyền các cấp...", Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đề nghị tỉnh nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ công bố mở cảng mới, tạo thuận lợi cho tàu vùng khơi ra, vào cảng và đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, minh chứng phục vụ đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC); coi nhiệm vụ chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên, đồng thời chủ động báo cáo Bộ để được hỗ trợ kịp thời nếu gặp khó khó khăn trong thực hiện nhiệm vụ.

Bảo Loan