Khi thị trường dầu hoảng loạn, Trung Quốc lại lặng lẽ “đi chợ”

Theo dõi KTMT trên

Trong lúc thị trường dầu thế giới biến động dữ dội vì căng thẳng Trung Đông, một con số từ Trung Quốc lại thu hút sự chú ý của giới phân tích: lượng dầu thô nhập khẩu trong hai tháng đầu năm tăng tới 16% so với cùng kỳ.

Đối với nền kinh tế nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, động thái này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Trung Quốc đang chuẩn bị cho tăng trưởng, hay chỉ đang tranh thủ biến động để tái định vị chiến lược năng lượng?

Khi nhập khẩu dầu tăng nhưng nhu cầu chưa chắc bùng nổ

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, nước này đã nhập khẩu 96,93 triệu tấn dầu thô trong tháng 1 và tháng 2. Nếu duy trì tốc độ này, lượng nhập khẩu cả năm có thể tiếp tục vượt mốc 578 triệu tấn của năm 2025, vốn đã tăng 4,4% so với năm trước đó.

Nhìn bề ngoài, con số này có thể được xem là dấu hiệu cho thấy nhu cầu năng lượng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phục hồi. Nhưng nhiều nhà phân tích cho rằng câu chuyện thực tế phức tạp hơn.

Ông Lục Đình, kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Nomura, chỉ ra rằng dù Trung Quốc phụ thuộc tới 73% nhu cầu dầu vào nhập khẩu, nhưng dầu mỏ thực tế chỉ chiếm khoảng 18,2% tổng tiêu thụ năng lượng của nước này. Điều đó đồng nghĩa với việc sự gia tăng nhập khẩu dầu không nhất thiết phản ánh trực tiếp sự bùng nổ của sản xuất công nghiệp.

Trong bối cảnh nhu cầu sản xuất trong nước vẫn chưa phục hồi hoàn toàn, một phần lượng dầu nhập khẩu tăng thêm có thể liên quan đến hoạt động tích trữ và tối ưu hóa chi phí, thay vì chỉ phục vụ tiêu dùng thực tế.

Biến động địa chính trị mở ra cơ hội cho người mua lớn nhất thế giới

Căng thẳng tại Trung Đông đã khiến giá dầu có thời điểm vọt lên 120 USD/thùng trước khi giảm nhanh về quanh 90 USD/thùng khi thị trường nhận tín hiệu hạ nhiệt từ các nước G7 và Nhà Trắng.

Đối với các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, biến động như vậy thường mang lại rủi ro. Nhưng với Trung Quốc – khách hàng lớn nhất trên thị trường dầu – biến động giá đôi khi cũng tạo ra cơ hội chiến lược.

Ông Ngô Trác Ân, chuyên gia kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Natixis, cho rằng Trung Quốc có lợi thế đáng kể nhờ nguồn cung nhập khẩu đa dạng, trong đó Nga chiếm 17,4%, Saudi Arabia 14% và Iraq 11,2%.

Sự đa dạng này giúp Bắc Kinh có khả năng linh hoạt chuyển hướng mua hàng nếu một tuyến vận chuyển hoặc nguồn cung gặp trục trặc. Trong trường hợp nguồn cung từ Trung Đông gặp khó khăn, Trung Quốc hoàn toàn có thể tăng nhập khẩu từ Nga hoặc các nguồn khác để bù đắp.

Tác động thực sự nằm ở kinh tế toàn cầu

Dù vậy, câu chuyện lớn hơn có thể không nằm ở nguồn cung dầu cho Trung Quốc, mà ở tác động dây chuyền của giá năng lượng lên kinh tế toàn cầu.

Theo Phó giáo sư Phó Phương Kiếm tại Đại học Quản lý Singapore, ngay cả khi eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thế giới – bị gián đoạn, các nền kinh tế lớn vẫn có dự trữ đủ để duy trì nguồn cung trong nhiều tháng.

Tuy nhiên, giá năng lượng cao kéo dài có thể khiến chi phí sản xuất tăng mạnh, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu vẫn chưa thực sự mạnh mẽ.

Đối với Trung Quốc, điều này đặc biệt nhạy cảm khi nước này đang đặt mục tiêu tăng trưởng 4,5–5% trong năm nay. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí sản xuất tăng có thể làm giảm sức cạnh tranh của ngành công nghiệp và kéo chậm đà phục hồi của nền kinh tế.

Lượng dầu nhập khẩu tăng mạnh của Trung Quốc không chỉ phản ánh nhu cầu năng lượng, mà còn cho thấy cách nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang điều chỉnh chiến lược trong một thị trường đầy biến động.

Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng khó lường, câu hỏi quan trọng không còn là Trung Quốc có đủ dầu hay không, mà là nước này sẽ tận dụng vị thế người mua lớn nhất thế giới như thế nào trong những cơn sóng của thị trường năng lượng toàn cầu.