Iran hướng tới hòa bình hoàn toàn, nhưng thị trường chưa thở phào
Ngoại trưởng Iran khẳng định Tehran không chỉ tìm kiếm ngừng bắn tạm thời mà hướng tới chấm dứt chiến tranh hoàn toàn trên mọi mặt trận, làm dấy lên lo ngại về bất ổn kéo dài tại Trung Đông, khiến thị trường tài chính toàn cầu trở nên phức tạp hơn.
Xung đột kéo dài giữa Iran, Mỹ và Israel đang tạo ra bất ổn nghiêm trọng trên thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu. Ngày 18/3 Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định rằng Tehran không tìm kiếm ngừng bắn tạm thời mà hướng tới chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, từ Li Băng, Yemen, Iraq đến Iran và các quốc gia láng giềng. Thông điệp này làm gia tăng rủi ro kéo dài xung đột, ảnh hưởng trực tiếp đến giá năng lượng, thương mại và lạm phát.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) công bố đợt tấn công nhắm vào các căn cứ Mỹ tại Kuwait, Iraq, Qatar, UAE, Jordan và Hạm đội 5 Hải quân Mỹ tại Vịnh Ba Tư. Các thành phố Israel như Tel Aviv, Haifa, Beersheba và Acre cũng là mục tiêu. Theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Vịnh Ba Tư chiếm khoảng 20% sản lượng dầu thế giới, nên mỗi giờ xung đột leo thang có thể đẩy giá dầu Brent tăng 3–5 USD/thùng, tác động trực tiếp tới chi phí vận tải và giá hàng hóa toàn cầu.
Giá dầu hiện dao động quanh 107 USD/thùng, tăng gần 4% trong tuần qua, trong khi đồng USD mạnh lên đã gây áp lực giảm giá cho các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam. Chuyên gia Ole Hansen từ Saxo Bank cảnh báo: “Biến động năng lượng kéo dài sẽ đẩy chi phí sản xuất và giá hàng hóa lên cao, đồng thời thúc đẩy nhu cầu trú ẩn vào USD và vàng.”
Các nền kinh tế trong khu vực cũng chịu tác động trực tiếp. Iran và các nước Vùng Vịnh phải tăng chi phí an ninh và dự trữ năng lượng. Ngân hàng Trung ương UAE và Qatar báo cáo dự trữ ngoại hối tăng 5–7% trong tháng vừa qua để đối phó rủi ro gián đoạn xuất nhập khẩu. Các dự án đầu tư nước ngoài và cơ sở hạ tầng logistics tại Iraq và Li Băng bị đình trệ 10–15% so với kế hoạch, theo số liệu từ Ngân hàng Thế giới.
Đối với nhà đầu tư toàn cầu, xung đột tác động trực tiếp tới chứng khoán, vàng và ngoại tệ. Bloomberg ghi nhận giá vàng tăng 2,5% trong tuần, trong khi chứng khoán châu Á phản ứng tiêu cực, VN-Index giảm 0,8% trong phiên gần nhất, chủ yếu do lo ngại gián đoạn nguồn cung dầu và biến động tỉ giá USD.
Tuyên bố mới nhất của Ngoại trưởng Iran càng làm rõ rủi ro tiềm tàng: Tehran không chấp nhận ngừng bắn tạm thời mà nhắm tới chấm dứt chiến tranh toàn diện, đồng nghĩa xung đột có thể kéo dài, đẩy giá dầu Brent lên 110–120 USD/thùng nếu xuất khẩu dầu bị gián đoạn lâu hơn. Lạm phát toàn cầu sẽ chịu áp lực gia tăng, chi phí năng lượng và hàng hóa cơ bản tăng, buộc các ngân hàng trung ương cân nhắc chính sách tiền tệ thắt chặt hơn, tác động trực tiếp tới tâm lý và chiến lược đầu tư toàn cầu.
Trong kịch bản này, các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần giám sát sát sao tiến trình chiến sự, điều chỉnh danh mục, chuẩn bị dự trữ và phòng ngừa rủi ro. Bất ổn kéo dài có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng, tăng chi phí logistics và đầu tư, trong khi những ai theo dõi sát diễn biến có thể tận dụng cơ hội từ biến động giá năng lượng và kim loại quý để cân bằng danh mục và bảo vệ lợi nhuận.
