Hà Nội đưa ra phương án kiểm soát phương tiện ra vào vùng phát thải thấp

Để kiểm soát các phương tiện ra vào vùng phát thải thấp, TP. Hà Nội sẽ thiết lập công nghệ nhận diện biển số xe tự động cùng hệ thống camera ANPR với độ chính xác cao.

UBND TP. Hà Nội vừa có dự thảo tờ trình về việc dự kiến triển khai thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ) trong khu vực vành đai 1, bắt đầu từ ngày 1/7 đến hết 31/12/2026. Theo dự thảo, Công an thành phố được giao hoàn thiện hệ thống tín hiệu giao thông theo quy định trước khi đưa vùng thí điểm phát thải thấp vào thực hiện. Đồng thời, xây dựng quy định cơ chế đặc thù về màu biển kiểm soát phương tiện để nhận diện các xe sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, hoàn thiện hệ thống nhận diện và phân loại phương tiện (ANPR) vùng phát thải thấp.

Việc thiết lập hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ đóng vai trò nền tảng nhằm bảo đảm khả năng nhận diện, giám sát và kiểm soát xe ra - vào vùng phát thải thấp, phục vụ hiệu quả việc thực thi các quy định về tiêu chuẩn khí thải, thu phí, lệ phí cũng như phát hiện và xử lý vi phạm. Trọng tâm của hệ thống này là xây dựng hạ tầng giám sát giao thông hiện đại, trong đó công nghệ nhận diện biển số xe tự động (ANPR) được xác định là thành phần cốt lõi. Đây là công nghệ đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trong triển khai vùng phát thải thấp, cho phép giám sát, phân loại và đối chiếu thông tin phương tiện theo thời gian thực với độ chính xác cao.

Hà Nội đưa ra phương án kiểm soát phương tiện ra vào vùng phát thải thấp - Ảnh 1 — Theo dự thảo, khu vực thí điểm vùng phát thải thấp giai đoạn 1 được lựa chọn là phường Hoàn Kiếm.

Theo đó, hệ thống camera ANPR sẽ được lắp đặt đồng bộ tại toàn bộ các điểm vào và điểm ra của vùng phát thải thấp, bảo đảm kiểm soát các xe trong khu vực. Dữ liệu nhận diện phương tiện được kết nối và tích hợp với các cơ sở dữ liệu liên quan, bao gồm cơ sở dữ liệu của Công an thành phố, Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường, qua đó hình thành hệ thống quản lý tập trung, thống nhất và liên thông.

Trên cơ sở đó, thông tin phương tiện sẽ được đối chiếu tự động với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành như cơ sở dữ liệu đăng kiểm phương tiện, cơ sở dữ liệu về mức phát thải, cơ sở dữ liệu phương tiện được cấp phép lưu thông trong vùng phát thải thấp (bao gồm phương tiện của cư dân nội vùng, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, phương tiện được miễn trừ), cũng như cơ sở dữ liệu dân cư.

Hệ thống giám sát cho phép xác định và xử lý vi phạm một cách tự động và kịp thời. Đối với các trường hợp phương tiện không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải hoặc không thuộc diện được phép lưu thông trong vùng phát thải thấp, hệ thống hỗ trợ tự động ghi nhận đầy đủ thông tin vi phạm, bao gồm hình ảnh phương tiện, biển số, thời gian và vị trí. Dữ liệu sau đó được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định, đồng thời gửi thông báo tới chủ phương tiện thông qua các nền tảng kết nối số như VNeTraffic, VNeID, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thực thi.

Để bảo đảm hệ thống vận hành hiệu quả, cần hoàn thiện đồng bộ các điều kiện hạ tầng kỹ thuật đi kèm, bao gồm hệ thống biển báo, tín hiệu giao thông và tổ chức phân luồng phương tiện phù hợp trước khi đưa vùng phát thải thấp vào vận hành chính thức. Các yếu tố này không chỉ hỗ trợ công tác kiểm soát mà còn giúp người tham gia giao thông nhận biết rõ ràng phạm vi, quy định và điều kiện lưu thông trong khu vực.

Công an thành phố cũng được giao chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và UBND các phường liên quan triển khai hệ thống hạ tầng giám sát, đồng thời xây dựng và hoàn thiện quy trình vận hành, bảo trì, chia sẻ dữ liệu và xử lý vi phạm.

Việc triển khai sẽ được thực hiện theo lộ trình thận trọng, trước hết thí điểm tại khu vực lõi quận Hoàn Kiếm, sau đó đánh giá, hoàn thiện và từng bước mở rộng ra toàn bộ khu vực vành đai 1. Hệ thống nhận diện biển số xe tự động (ANPR) sẽ được ưu tiên lắp đặt tại các cửa ngõ ra vào khu vực vùng phát thải thấp, bảo đảm khả năng kiểm soát liên tục và toàn diện ngay từ giai đoạn thí điểm.

Dự thảo cho biết, việc triển khai vùng phát thải thấp sẽ tác động mạnh và đa chiều đến môi trường, chất lượng không khí, kinh tế - xã hội, bao gồm giao thông, hành vi đi lại của người dân và sức khỏe cộng đồng tại khu vực áp dụng và vùng lân cận. Đồng thời góp phần nâng cao mức độ tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia về khí thải phương tiện giao thông; giảm phát thải các chất ô nhiễm chính từ hoạt động giao thông như bụi mịn, NOx và CO.

Chính sách này cũng tạo động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các phương tiện sử dụng điện và năng lượng sạch, từng bước hình thành hệ thống giao thông xanh, thân thiện với môi trường. Qua đó góp phần cải thiện chất lượng môi trường không khí trong khu vực đô thị, nâng cao chất lượng sống của người dân, giảm phát thải khí CO₂, đóng góp vào nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Dự thảo quy định vùng phát thải thấp được giới hạn trong 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ.

Khu vực có diện tích khoảng 0,5km², chu vi 3,5km, với dân số ước tính khoảng 20.000 người. Trong phạm vi này, xe máy sử dụng xăng sẽ bị cấm đi lại theo khung giờ từ 18-24h ngày thứ Sáu và từ 6-24h trong 2 ngày cuối tuần.

Các xe mô tô, xe gắn máy chạy xăng hoạt động kinh doanh thông qua nền tảng ứng dụng kết nối vận tải cũng thuộc diện bị cấm. Đối với ô tô tải, xe dưới 2 tấn đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm.

Xe tải từ 2 đến dưới 3,5 tấn (đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4) chỉ được lưu thông từ 21-6h hôm sau và phải có văn bản chấp thuận của Công an thành phố. Xe tải trên 3,5 tấn bị cấm hoàn toàn trong khu vực.

Các loại ô tô từ 16 chỗ trở lên (trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh) hoạt động trong khu vực phố cổ và quanh hồ Hoàn Kiếm, thuộc các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4. Đồng thời, các loại xe này bị hạn chế lưu thông vào khung giờ cao điểm từ 6-9h và từ 16-19h30 hằng ngày.

Xe buýt và xe đưa đón học sinh cũng phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4. Tương tự, các xe dưới 16 chỗ sử dụng nhiên liệu hóa thạch khi lưu thông trong khu vực cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn này.

Ninh An