Đông Nam Á dịch trục tăng trưởng sang nội lực và AI

Theo dõi KTMT trên

Sau một năm 2025 nhiều biến động, Đông Nam Á bước sang 2026 với trục tăng trưởng đang dịch chuyển rõ rệt: dựa vào nội lực nhiều hơn và tận dụng làn sóng AI, cùng sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những lo ngại rằng, các biện pháp thuế quan của Mỹ sẽ làm suy yếu thương mại khu vực đã không trở thành hiện thực. Xuất khẩu điện tử, vận chuyển hàng hóa sớm theo mùa và dòng vốn FDI giúp tăng trưởng của ASEAN duy trì ổn định, ngay cả khi tiêu dùng nội địa còn chậm ở một số nền kinh tế.

Theo bà Deepali Bhargava, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của ING, các mức thuế mới của Mỹ hầu như không thay đổi so với tháng 8/2025, qua đó thu hẹp khoảng cách thuế quan giữa ASEAN và Trung Quốc. Việc tiếp tục miễn thuế cho các lĩnh vực then chốt, như chất bán dẫn và điện tử giúp thương mại khu vực tránh được cú sốc lớn.

Trong khi đó, quyết định của Mỹ dỡ bỏ thuế đối với khoảng 200 mặt hàng thực phẩm từ cuối năm 2025 đang mở thêm dư địa cho xuất khẩu nông sản, đặc biệt là Indonesia. Thái Lan, Philippines và Việt Nam cũng được hưởng lợi, dù mức độ thấp hơn.

Tuy nhiên, điểm khác biệt của năm 2026 nằm ở động lực trong nước. Sau một năm 2025 khó khăn vì bất ổn chính trị tại nhiều quốc gia, lạm phát hạ nhiệt và xu hướng nới lỏng tiền tệ được kỳ vọng sẽ kéo chi tiêu và đầu tư nội địa quay trở lại. Maybank nhận định, nhu cầu trong nước sẽ tiếp tục được hỗ trợ tại các nền kinh tế đã bắt đầu nới lỏng từ cuối năm 2024.

Triển vọng vẫn phân hóa. Deutsche Bank cảnh báo, Philippines đối mặt nhiều thách thức do bất ổn chính trị kéo dài. Indonesia và Philippines chịu áp lực từ không gian tài khóa hạn hẹp. Ngược lại, Thái Lan đã quay lại chu kỳ nới lỏng, với khả năng lãi suất chính sách giảm về 1% vào cuối năm 2026, dù căng thẳng biên giới tiếp tục ảnh hưởng đến tâm lý thị trường.

Malaysia, Singapore và Việt Nam được dự báo, giữ nguyên lập trường chính sách tiền tệ, sau khi tăng trưởng năm 2025 vượt kỳ vọng. Song rủi ro lớn hơn trong năm 2026 nằm ở lạm phát, khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị phân mảnh, nhu cầu năng lượng gia tăng và các cú sốc địa chính trị tiềm ẩn.

Về đầu tư, Đông Nam Á chưa mất vị thế trong chiến lược “Trung Quốc + 1”. Theo Jayden Vantarakis của Macquarie, các chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn tiếp tục dịch chuyển sản xuất vào Việt Nam, Thái Lan và Indonesia, trong khi Malaysia nổi lên như điểm đến cho các ngành công nghiệp có giá trị cao hơn.

Đáng chú ý, làn sóng AI và hạ tầng số đang trở thành chất xúc tác mới. Maybank cho biết, sáu tập đoàn hạ tầng đám mây lớn của Mỹ dự kiến tăng chi tiêu đầu tư khoảng 36% trong năm 2026, kéo theo các dự án trung tâm dữ liệu, nghiên cứu AI và điện toán đám mây trên khắp khu vực. Malaysia và Thái Lan được đánh giá là những nước hưởng lợi rõ nhất.

Song song đó, các quỹ tài sản chủ quyền đang đóng vai trò ngày càng chủ động trong thúc đẩy tăng trưởng nội địa. Indonesia ra mắt quỹ Danantara, Philippines triển khai các khoản đầu tư đầu tiên của quỹ Maharlika, trong khi vốn tư nhân và đầu tư mạo hiểm được kỳ vọng sôi động hơn, khi Hội đồng Thị trường Tư nhân ASEAN đi vào hoạt động.

Bước sang năm 2026, Đông Nam Á không còn chỉ chờ lực đẩy từ thương mại toàn cầu. Nội lực kinh tế, AI và dòng vốn dịch chuyển khỏi Trung Quốc, đang trở thành trụ cột tăng trưởng mới của khu vực.